Rasim Delić (Čelić, 4. februar 1949 – Sarajevo, 16. april 2010) bio je general i drugi načelnik Generalštaba Armije Republike Bosne i Hercegovine (ARBiH). Bio je potpukovnik u Jugoslavenskoj narodnoj armiji (JNA), ali ju je napustio tokom raspada Jugoslavije i početka rata u Bosni i Hercegovini. Osuđen je na 3 godine zatvora za ratne zločine od strane Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju (MKSJ) zbog nesprečavanja i nekažnjavanja zločina koje je počinila jedinica El-Mudžahid pod njegovom komandom.

Karijera

Jugoslavenska naroda armija Svoju vojnu karijeru započeo je u Jugoslavenskoj narodnoj armiji (JNA) 1. oktobra 1967. na Vojnoj akademiji kopnene vojske, te je 31. jula 1971. diplomirao. Od 1971. do septembra 1984. služio je u artiljerijskom bataljonu JNA sa sjedištem u Sarajevu, a komandovao je jedinicom od oktobra 1980. pa nadalje.

Od septembra 1984. do augusta 1985. služio je kao načelnik štaba i zamjenik komandanta združenog artiljerijskog puka. Komandovao je istim pukom od augusta 1985. do jula 1990, u kom periodu je unapređen u potpukovnika 22. decembra 1987. Ova komanda je prekinuta od septembra 1988. do jula 1989. dok je pohađao Komandno-štabnu školu u Beogradu.

Njegova posljednja pozicija u JNA bila je pomoćnik načelnika Odjeljenja za operativne i nastavne usluge u Četvrtom korpusu u Sarajevu, koju je obavljao od 16. jula 1990. do zvaničnog zahtjeva za napuštanje vojske 13. aprila 1992.

Armija Republike Bosne i Hercegovine Imenovan je za načelnika Organa za obuku i operacije Teritorijalne odbrane Bosne i Hercegovine (TO BiH).

Dana 16. aprila 1992. naređeno mu je da napusti Sarajevo, a u Visoko je stigao 19. aprila. Tamo je radio sa grupom oficira Teritorijalne odbrane (TO) na formiranju jedinica u srednjoj Bosni. Ovi napori doveli su do stvaranja Taktičke grupe Visoko, na čijem je čelu bio on. Do 12. maja postao je član Glavnog štaba TO i zvanično je zadužen za organizovanje i komandovanje borbenim operacijama u raznim općinama u srednjoj Bosni.

Dana 20. maja 1992. snage TO su transformisane u Armiju Republike Bosne i Hercegovine (ARBiH). Dana 17. oktobra 1992. Sefer Halilović, tadašnji načelnik Glavnog štaba, imenovao ga je za vršioca dužnosti načelnika Odjeljenja za planiranje operacija i obuku u Glavnom štabu. Ovo odjeljenje je kasnije preimenovano u Operativnu komandu Visoko.

U jesen 1992. službeno je preimenovan u Štab Vrhovne komande – Odjeljenje Visoko, čime je zaobiđena komandna struktura Generalštaba i Ministarstva odbrane i direktno odgovoran Predsjedništvu i predsjedniku Predsjedništva Aliji Izetbegoviću.

Dana 27. aprila 1993. Sefer Halilović ga je imenovao za jednog od četiri oficira koji predstavljaju ARBiH u zajedničkoj komandi ARBiH i Hrvatskog vijeća odbrane (HVO).

Dana 8. juna 1993. Predsjedništvo Republike Bosne i Hercegovine naredilo je reorganizaciju Štaba Vrhovne komande ARBiH, uspostavljajući poziciju komandanta Glavnog štaba ARBiH. Imenovan je na tu poziciju, čime je preuzeo komandu nad ARBiH i postao član Predsjedništva RBiH po funkciji.

Ključno dostignuće Delićeve komande bilo je sprječavanje raspada ARBiH tokom druge polovine 1993. Ova stabilizacija fronta osigurala je potreban prostor za pregovore, uz posredovanje američke administracije, koji su rezultirali Vašingtonskim sporazumom u martu 1994, kojim je okončan bošnjačko-hrvatski sukob.

Penzionisanje Nakon potpisivanja Dejtonskog sporazuma kojim je okončan rat u BiH, komandovao je Vojskom Federacije Bosne i Hercegovine do penzionisanja 2000.

Nakon vojne karijere, upisao se na doktorski studij na Fakultetu političkih nauka Univerziteta u Sarajevu 2004, te je 2007. doktorirao. Njegova disertacija nosila je naziv Nastanak, razvoj i uloga Armije Republike BiH u odbrani Bosne i Hercegovine.

Također je suosnivač Udruženja za zaštitu tekovina borbe za Bosnu i Hercegovinu.

Optužnica Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju (MKSJ) optužio ga je za ratne zločine i osudio ga na tri godine zatvora.“Bosnian Muslim army chief receives three-year jail term from UN tribunal” UN News Centre, retrieved 15 September 2008

Sudsko vijeće ga je osudilo zbog toga što nije spriječio ili kaznio okrutno postupanje prema 12 zarobljenih vojnika Vojske Republike Srpske (VRS). Ovo postupanje počinili su pripadnici odreda El-Mudžahid, koji je bio pod njegovom komandom. Događaji su se dogodili u selu Livade i logoru Kamenica u blizini Zavidovića u julu i augustu 1995.

Nakon presude, ostao je u Pritvorskoj jedinici MKSJ-a do okončanja žalbenog postupka.TRIAL Watch , fact sheet on Rasim DelicSense Agency -

Pozadina Strani mudžahedini su stigli u srednju Bosnu u drugoj polovini 1992. s ciljem da pomognu svojim bošnjačkim istovjernicima protiv neprijatelja tokom rata u Bosni i Hercegovini. Dolazili su iz zemalja Bliskog istoka kao što su: Saudijska Arabija, Pakistan, Afganistan, Jordan i Egipat. Dana 13. augusta 1993. ARBiH je zvanično organizovala strane dobrovoljce u odred poznat kao "El-Mudžahid" kako bi nametnula kontrolu i red.ICTY, Summary of the Judgement for Enver Hadžihasanović and Amir Kubura, 15 March 2006

Žalbeno vijeće MKSJ-a u slučaju Kubura i Hadžihasanović primijetilo je da odnos između 3. korpusa ARBiH, na čelu s Hadžihasanovićem, i odreda El-Mudžahid nije bio odnos podređenosti, već blizak otvorenom neprijateljstvu, budući da je jedini način kontrole odreda bio napad na njih kao da su zasebna neprijateljska snaga.

Vojnici odreda El-Mudžahid počinili su razne ratne zločine i okrutno postupali sa srpskim i hrvatskim vojnicima, uglavnom zarobljenicima.International prosecutor for former Yugoslavia indictment with El Mujahid crimes confirmed and proved: Trial Watch: Rasim Delić profile with rough description of main crimes Primjeri uključuju sljedeće:

Prema optužnici, 8. juna 1993, istog dana kada je imenovan za komandanta Glavnog štaba ARBiH, ARBiH je zarobila oko 200 vojnika HVO-a koji su se predali nakon borbi u i oko sela Maline. Zarobljenim vojnicima je Vojna policija 306. brdske brigade ARBiH naredila da marširaju prema obližnjem naselju Mehurići. U blizini sela Poljanice, sreli su grupu od oko 10 mudžahedina koji su odveli grupu od oko 20 hrvatskih vojnika i jednu ženu i naredili im da se vrate u Maline. Tamo im je svima naređeno da se postroje, a potom su ubijeni. U optužnici se navodi da je Delić bio obaviješten o ovim zločinima, ali nije učinio ništa da ih spriječi ili kazni počinioce. Dana 21. juna 1995. dvojica vojnika Vojske Republike Srpske (Momir Mitrović i Predrag Knežević) su zarobljeni i ubrzo nakon toga su im odrubljene glave. U optužnici se navodi da su drugi zarobljenici zarobljeni istog dana mučeni, a zatim odvedeni u logor Kamenica. Još jedan srpski vojnik, Gojko Vujičić, navodno je odrubljen 24. jula 1995. Drugi zatvorenici su bili prisiljeni da ljube odrubljenu glavu, koja je bila izložena u prostoriji u kojoj su bili zatočeni. U logoru Kamenica su se praktikovale razne vrste mučenja, uključujući elektrošokove i umetanje gumenih cijevi u noge zatvorenika, koje su zatim naduvavane rastućim pritiskom vazduha. Dana 11. septembra 1995. oko 60 srpskih vojnika je zarobljeno zajedno s tri žene i prebačeno u logor Kamenica. Nijedan od vojnika više nikada nije viđen i pretpostavlja se da su mrtvi. U optužnici se navodi da su tri žene silovane, a kasnije oslobođene 10. novembra 1995. Međutim, 26. februara 2008. Delić je oslobođen optužbi za silovanje prema Pravilu 98. Pravilnika o postupku i dokazima, koje omogućava oslobađajuću presudu ako dokazi tužilaštva nisu dovoljni za potkrepljenje osuđujuće presude. Prema riječima predsjedavajućeg sudije Bakonea Molotoa, tužilaštvo tokom izvođenja svojih dokaza nije iznijelo nikakve dokaze u vezi s tačkom optužnice za silovanje. Druga grupa od 10 srpskih vojnika zarobljena je 10. septembra 1995. i podvrgnuta torturi u periodu od 12 dana.

Tužilaštvo je tvrdilo da je Delić znao da mudžahedini i drugi vojnici njegove vojske namjeravaju počiniti ove zločine, znao je da je logor Kamenica vjerovatno mjesto za njih i nije učinio ništa da ih spriječi. Dana 3. marta 2005. dobrovoljno se predao MKSJ-u. Izjasnio se da nije kriv ni po jednoj tački optužnice.

Suđenje i presuda Dana 15. septembra 2008, nakon suđenja koje je trajalo otprilike 11 mjeseci, MKSJ je donio presudu u slučaju Delić. Dva puta mu je odobreno privremeno puštanje na slobodu u BiH: jednom u maju 2005. i ponovo 11. decembra 2007. Tužilaštvo nije prigovorilo na ove odluke. Tokom drugog puštanja na slobodu, Delić je stavljen u privremeni kućni pritvor nakon razgovora s Harisom Silajdžićem. Optužen je da je razgovarao o svom slučaju, iako je Delić tvrdio da je njihov razgovor bio ograničen na lične stvari.

Tužilaštvo je tražilo kaznu od 15 godina zatvora, dok je odbrana tražila oslobađajuću presudu, tvrdeći da njegova krivica nije dokazana. Odbrana je tvrdila da u spornom periodu Delić nije imao kontrolu nad mudžahedinima i stoga nije bio u poziciji da ih zaustavi ili kazni.

Sudsko vijeće je oslobodilo Delića optužbi za zločine počinjene nad hrvatskim vojnicima u Malinama, budući da je bio imenovan za komandanta na dan kada su se zločini dogodili. Također je oslobođen optužbi za okrutnost i ubistva u selu Kesten i logoru Kamenica, gdje su mudžahedinske snage ubile jednog starijeg muškarca i 52 srpska vojnika, a mučili još 10 drugih. Proglašen je krivim po jednoj tački optužnice: propust da spriječi ili kazni okrutno postupanje prema 12 zarobljenih srpskih vojnika u selu Livade i logoru Kamenica. Oslobođen je po svim ostalim tačkama optužnice.

Iako su ratni zločini odreda El-Mudžahid dokazani i većina Sudskog vijeća je utvrdila da je Delić imao efektivnu kontrolu nad jedinicom, sudije su zaključile da se ne može utvrditi van razumne sumnje da je Delić bio svjestan ubistava u vrijeme kada su se dogodila. Shodno tome, nije ih mogao spriječiti.

Osuđen je na tri godine zatvora, s 488 dana već provedenih u pritvoru uračunatim u kaznu.

Smrt Umro je 16. aprila 2010. u svom stanu u Sarajevu. Iza njega su ostali supruga Suada, kao i dva sina i četvero unučadi. Dženaza je obavljena 19. aprila i sahranjen je na šehidskom mezarju Kovači, u Sarajevu.

Publikacije

Čast je braniti Bosnu (2002) Armija Republike Bosne i Hercegovine – nastanak, razvoj i odbrana zemlje (2007) 101 ratna priča (2010)

Reference

Kategorija:Biografije, Čelić Kategorija:Rođeni 1949. Kategorija:Umrli 2010. Kategorija:Jugoslavenske vojne ličnosti Kategorija:Generali Armije Republike Bosne i Hercegovine Kategorija:Bošnjaci osuđeni za ratne zločine Kategorija:Osuđeni pred Haškim tribunalom Kategorija:Vojnici Armije Republike Bosne i Hercegovine Kategorija:Oficiri Jugoslavenske narodne armije Kategorija:Ratni zločinci u ratu u Bosni i Hercegovini Kategorija:Bivši studenti Univerziteta u Sarajevu