Egipat je bio najveća provincija Osmanskog Carstva.M. W. Daly: The Cambridge history of Egypt: Modern Egypt 1517-20th c., University Press, Cambridge, 1998, Potpada pod Osmanlijsku vlast 22. januara 1517, kada ga je osvojio sultan Selim I. Shvatajući važnost Egipta za Carstvo, Osmanlije su u njemu provodili posebno pragmatičnu i fleksibilnu politiku i ekonomiju. U Egiptu, za razliku od ostatka Carstva, nije važio timarski sistem. Osmanlije su znale da prosperitet Egipta zavisi u velikoj mjeri od kompleksnog i osjetljivog sistema navodnjavanja prostora oko Nila. Da bi se osigurao dobar prinos od poljoprivrede, imalo je smisla ustezati se od promjene lokalnih načina proizvodnje, administracije i poreskog sistema.
U usporedbi sa veličinom teritorije, u Egiptu je bilo stacionirano relativno malo Osmanlijske vojske, tek oko 10 hiljada vojnika, pošto se Egipat nalazio veoma daleko od glavnih frontova na kojima su ratovale Osmanlije, uglavnom u istočnoj Evropi i Perziji. Smatralo se da je vojna služba u Egiptu veoma ugodna i mirna za razliku od vojne službe u drugim osmanlijskim provincijama.M. Winter: Ali Efendi's Anatolian Campaign Book: A Defense of the Egyptian Army in the Seventeenth Century, Turcica, 15, 1983, str. 267-309 Vojni zadaci u Egiptu su bili uglavnom odbrambene prirode: čuvanje luka, puteva, zaštita karavana koje su išle ka Mekki i slično. Povremeno je egipatska vojska učestvovala na pohodima ka Perziji i Evropi ali u manjem obimu.
Egipat u 16. vijeku mini|190px|Osmansko Carstvo u 16. i 17. vijeku Značaj Egipta za Carstvo je bio i strateški i ekonomski. Egipat je bio važna baza za pohode u području Crvenog mora, u Jemenu, Etiopiji i Hidžazu. U toku 16. vijeka, luka Suec je dosta proširena, a pridodato joj je i brodogradilište. Čak je 1568. pokušana i konstrukcija kanala u Sueckom moreuzu.
Nakon što su Portugalci osnivanjem svojih baza u Indiji zaprijetili muslimanskim moreplovcima presjecanjem njihovih trgovačkih veza sa Indijom, Osmanlije odlučuju da konsolidiraju svoj položaj u područjima oko Crvenog mora. Ovo je uključivalo osnivanje novih baza u Jemenu i Etiopiji. Pri osvajanju Etiopije, od strateškog značaja bile su osmanlijske baze u Egiptu. Nakon njenog osvajanja, oni u Etiopiji osnivaju 1555. Habeški ejalet sa prijestolnicom u gradu Massawa.H. Erlich: Ethiopia and the Middle East, Boulder and London, 1994, str. 33-37
Osvajanje Egipta Osmanlijama je donijelo ogromne ekonomske i finansijske prednosti. Prihodi od poreza na zemlju, carina na morskim i riječnim lukama su se koristili za finansiranje vojske, vojne pohode i rashoda namjesnika i njegove porodice. Pored toga Egipat je djelimično pokrivao i troškove karavana kojima su hadžije išle ka Mekki, a dostavljali su i velike količine žita stanovnicima Mekke i Medine. Viškovi iz budžeta Egipta su svake godine prenošeni u Istanbul kao irsalijja hazina (irsaliye-i hazine, doslovno: transfer blaga). Svota je prvobitno bila fiksirana na 16 miliona para, a do kraja 16. vijeka iznos je dostignuo 20 miliona para.Para je bila osnovna novčana jedinica u opticaju i predstavljala je četrdeseti dio standardnog zlatnika. Stanford J. Shaw: The Budget of Ottoman Egypt, 1005-1006/1596-1597, Columbia University, Publications in Near and Middle East studies, 1968, Mouton (Hag) Pored toga, egipatska privreda je opskrbljavala Osmanlijsku prijestolnicu sa raznim proizvodima i namirnicama: šećerom, rižom, lećom i kahvom, ali i vojsku i mornaricu sa barutom, konopima i užadima.
Bilo bi veoma nezahvalno tvrditi da je ova očigledna eksploatacija zemlje predstavljala veće ekonomske poteškoće nego što su bile prije dolaska Osmanlija. Egipat je bio integrisan u ogromno carstvo, uživajući u dugotrajnom periodu mira, prosperiteta i dobre vlasti u odnosu na tadašnje standarde. Grad Kairo je imao velike koristi od trgovine, koju je stimuliralo godišnje hodočašće u Mekku. Zahvaljujući Osmanlijskoj moći i prestižu, te sigurnošću koja je bila veća nego u prethodnom periodu, mnogo više je vjernika poduzimalo put na Hadž. Egipatski trgovci, ali i vlada, ostvarivali su profit od međunarodne trgovine kahvom, koja je otpočela početkom 16. vijeka i zauzela značaj i važnost koju je dotada imala trgovina začinima. Kairo za vrijeme Osmanlijske vladavine je bio sjedište paše i središte zemlje sa stacioniranom vojskom i birokracijom koji su trošili ogromne količine luksuzne robe.A. Raymond: The Ottoman Conquest and the Development of the Great Arab Towns, International Journal of Turkish Studies, 1/1, 1979-80, str. 84-101
Izgradnja monumentalnih građevina koja je bila u punom jeku za vrijeme memlučke vladavine, pod Osmanlijama je gotovo zamrla. To bi se moglo objasniti činjenicom da su memlučki sultani i emiri smatrali Egipat svojom domovinom te su željeli ovjekovječiti svoju vladavinu izgradnjom monumentalnih džamija i turbeta. Vlast Osmanlijskih paša u Egiptu je često bila kratkog perioda, te oni nisu imali ni motivacije niti vremena za podizanje građevina. Pored toga, sultani nisu željeli da paše izgrađuju "carske" džamije u svoje ime. Ipak, postoje naznake da su egipatske paše dosta doprinijele osnivanju mnogih vakufa i izgradnju džamija, mesdžida i sufijskih tekija. Jedan od paša, Mustafa-paša (vladao od 1560-1563) izgradio je svoju rezidenciju u starom dijelu Kaira te koristio vakufske prihode za dobrotvorne svrhe. Također, ponovo je renoviran i čuveni Univerzitet Al-Azhar.
Egipat u 17. vijeku mini|150px|Portet Murata beg, Dutertre u: Description de l'Egypte, 1809. Stalne promjene u vlasti uzrokovale se česte pobune u vojsci na kraju 16. i početkom 17. vijeka. Smatra se da su te pobune bile uglavnom iz ekonomskih razlogaOmer Lutfi Barkan: The Price Revolution of the Sixteenth Century: A Turning Point in the Economic History of the Near East, International Journal of Middle East Studies, 6, 1975, str. 3-28, međutim često su motivi bili i etničke i rasne prirode. U nekoliko navrata, vojska je čak upadala u pašine odaje, pljačkajući i ubijajući neistomišljenike. Vrhunac pobuna je bilo ubistvo Ibrahim-paše 1604. Sve do 1609. stanje u Egiptu je gotovo na rubu anarhije. Nasljednik Ibrahim-paše, Muhammed-paša (vladao 1607-1611) uspjeva uz pomoć beduina i dijela lojalne vojske ugušiti pobunu i ulazi u Kairo 5. februara 1610.
Kao odgovor na krizu u Carstvu, Osmanlije su krajem 16. i početkom 17. vijeka počeli postepeno pretvarati svoju imperiju od osvajačke sve više prema birokratskoj državi i bedemu Islama. U ovom aspektu, osmanlijsko osvajanje Egipta i Hidžaza je posmatrano kao odgovornost sultana i Carstva za sigurnost islamskih svetih mjesta Mekke i Medine. Od značajnijih uspjeha Osmanlija tokom 17. vijeka ističu se osvajanje Krete 1669. i ponovno osvajanje Bagdada 1636. od strane sultana Murata IV. Međutim, ova osvajanja su, ironično, još dodatno smanjila stratešku važnost Egipta unutar Carstva. Pošto je u međuvremenu smanjena opasnost od Portugalaca u Crvenom moru, egipatske ekspedicije na tom području više nisu bile potrebne. Svi ti događaji su deprimirali vojne vođe u Egiptu, te im umanjivali vojni moral. Kao dodatni razlog demotivisanja egipatske vojske bilo je njihovo angažovanje u odbrani granica Carstva nakon katastrofalnog poraza Osmanlija u bici kod Beča 1683, kada su mnogi vojnici povučeni iz Egipta, koji se smatrao mirnim utočištem, daleko od burnih ratišta.
Religija u Egiptu tokom 17. vijeka Postoje naznake da period 17. vijeka nije bilo vrijeme povećanja intelektualne integracije Egipta i drugih područja Carstva. Egipat se u duhovnom i obrazovnom smislu razvijao dosta specifično.Michael Winter: Egyptian Society under Ottoman Rule, 1517-1798, London - New York, 1992, str. 76-77, 198, 253-54 Glavni vjerski poglavari su i dalje bili usko povezani sa Istanbulom, naročito glavni kadija i nakib el-ashraf (poglavar iz redova potomaka Poslanikove porodice). Pored njih, mnogi eunusi, guverneri i razni osmanlijski administrativni činovnici igrali su određenu ulogu u "uvozu" obrazovnih i vjerskih pogleda u Egipat. Hanefijsku pravnu školu, kojoj su osmanlijski sudovi bili privrženi, slijedili su svi vjerski službenici koje je postavljala centralna vlast iz Istanbula, ali i egipatska aristokratija. Kao rezultat toga, hanefijski vjerski službenici su se postavili kao elita unutar egipatskog društva, ali i kao egipatska obrazovna institucija.Galal H. El-Nahal: The Judicial Administration of Ottoman Egypt in the Seventeenth Century, Minneapolis - Chicago, 1979, str. 16-17
Međutim, značajan uticaj u egipatskom društvu imali su i drugi islamski pravci, koje su u Egipat donijeli Osmanlijske vojske iz raznih dijelova Carstva. Odmah nakon zauzimanja Egipta, vojska koja je bila ovdje stacionirana, dosta je bila privržena raznim varijantama sufizma, kojeg su donijeli u Egipat iz područja Anadolije i srednje Azije u 15. vijeku.B. G. Martin: A Short History of the Khalwati Order of Dervishes u: Nikki R. Keddie (ur): Scholars, Saints and Sufis: Muslim Religious Institutions since 1500, Berkeley, Los Angeles, London, 1972, str. 275-97,
Kao i u drugim provincijama Carstva, ni Egipat nije bio uključen u hijerarhiju osmanlijskih medresa koje su zapošljavale turkofonske predavače, što je bilo nepisano pravilo.Richard Repp: Some Observations on the Development of the Ottoman Learned Hierarchy u: Nikki R. Keddie (ur): Scholars, Saints and Sufis: Muslim Religious Institutions since 1500, Berkeley, Los Angeles, London, 1972, str. 167-172, Usprkos tome, Egipat je ostao važan centar islamskog obrazovanja. Tokom 17. vijeka, zabilježen je naročito snažan priliv studenata arapskog i nearapskog porijekla na univerzitet Azhar. Nimalo manje značajna je migracija mladih ljudi sa ruralnih područja Gornjeg i Donjeg Egipta, koji su na Azharu tražili vjersku obuku i obrazovanje. Ove migracije treba posmatrati i kao dio šireg trenda integracije grada i sela, kao i integracije historijskih područja Gornjeg i Donjeg Egipta.Gabriel Baer: Fellah and Townsman in Ottoman Egypt: A Study of Shirbini's Hazz alquhuf, Asian and African Studies, 8 (1972), str. 221-256
Egipat u 18. vijeku
Tokom 18. vijeka Egipat se sve više približavao djelimičnoj autonomiji, kako je opadala važnost paša koje je vlast u Istanbulu često mijenjala, dok je u isto vrijeme rasla važnost i uticaj lokalnih memlučkih begova i šejhova. Kada je zemlja izašla iz općeg pasivnog stanja nametnutog tokom dva vijeka turske dominacije i slobodno razvijanih bliskih veza sa Evropom pod vodstvom agresivnih begova i ambicioznih memlučkih dinastija, Egipat je preuzeo središnju stratešku ulogu u evropskim planovima, koje je ona oduvijek imala.Daniel Crecelius (ur): Eighteenth Century Egypt, The Arabic Manuscript Sources, Claremont, 1990 Ova strateška važnost se najviše ogledala u jedinstvenom geografskom položaju Egipta, ali i održivoj i razvijenoj privredi. On je ostao najbogatija i najvažnija osmanlijska pokrajina, distribuirajući u ostale dijelove Osmanskog Carstva, a sve više i u mnoge evropske države, izdašne poljoprivredne usjeve, poput riže, šećera, pšenice kao i široku paletu drugih proizvoda, uglavnom kahve iz Jemena, Afrike, Azije i regije oko Crvenog mora.