Uprava državne bezbjednosti (; ; ; ), skraćeno UDB, UDB-a ili UDBA, bila je jugoslovenska tajna policija za vrijeme SFRJ, nastala 1946. godine, podjelom OZNE na civilni dio (UDBA) i vojni dio (KOS JNA), a prestala je djelovati raspadom SFRJ 1990-ih godina. Funkcionisala je po sličnim principima kao i sovjetski KGB. UDBA je zapamćena među narodom kao straho-policija, a sama je bila dorasla i svjetskim tajnim službama kao što su američka CIA, sovjetski KGB.UDBA – Tajna policija bivše Jugoslavije specijalac.net,objavljeno 9. 6.2012;pristupljeno: 30.11.2014 Siniša Bogdanić 17. januar 2014 UDBA je preživljavala izmišljajući neprijatelje sa stranice Deutsche Welle učitano 15.5.2014

Osnivanje Kao početak UDB-e smatra se osnivanje Glavnog obavještajnog centra (GOC) JNA 1943. godine od strane Dalibora Jakaža, agenta Kominterne školovanog u Moskvi. 13. maja 1944. GOC se integrira u jugoslavensku tajnu službu Odjeljenje za zaštitu naroda (OZNA)-u, a Jakaž preuzima mjesto u odjelu za inostranstvo OZNA-e u Beogradu.Interview der Journalistin Darka Stuparić mit Dalibor Jakaž für den „Vjesnik“, anläßlich des 30. Gründungstags der OZNA am 13. Mai 1974. Zitiert nach: Hans-Peter Rullmann: Mordauftrag aus Belgrad : Dokumentation über die Belgrader Mordmaschine. Ost-Dienst, Hamburg 1980, S. 3 f. Već 1946. godine OZNA se dijeli na UDB-u i na vojni odjel Kontraobavještajnu službu JNA (KOS).

Šef UDB-e je do prisilnog davanja ostavke bio ministar unutrašnjih poslova SFRJ Aleksandar Ranković, koji je na čelo OZNA-e postavljen 13. maja 1944. godine na Visu. Nakon njegove ostavke, UDBA je promijenila ime u Službu državne bezbjednosti (SDB).

Organizacija Do reforme 1966. godine UDB-a je bila centralistički organizirana, sa organizacionim sjedištem u Beogradu. Nakon reforme, svaka od šest jugoslavenskih republika je dobila vlastitu sigurnosnu službu. Time je Služba državne bezbednosti (SDB), sa sjedištem u Beogradu, zapravo preuzela saveznu ulogu stručne izobrazbe i koordinaciju poslova između pojedinih službi. Republičke sigurnosne službe mogle su bez suglasnosti savezne služe, samostalno provoditi akcije, osim u slučajevima, koji su se ticali vanjske politike SFRJ, gdje bi odluke donosila SDB SFRJ.

Osnovni zadaci

UDBA je imala četiri glavna odjela koji su se bavili: unutrašnjim neprijateljem (nacionalizam, Crkva,...) emigracijom (hrvatska, albanska, srpska, bošnjačka...) stranim obavještajnim službama tehnikom praćenja i prisluškivanja

Struktura Vrste saradnika Postojale su tri vrste saradnika: informator, rezident, agent: METODE I OBLICI RADA OZNE I UDBE U SOCIJALISTIČKOJ JUGOSLAVIJIangusyoung111.wordpress.com,pristupljeno: 30.11.2014

Informator - zadužen za otkrivanje neprijateljskih aktivnosti Rezident - Drži na vezi nekoliko informatora Agent - Ubačen u neprijateljske redove da bi razotkrio njihovo djelovanje

Svakom grupom saradnika predvodio je šef sektora.

Služba državne bezbjednosti Od 1966. UDBA je preimenovana u Službu državne bezbjednosti. SDB, odnosno SDB Srbije (kasnije RDB) je između ostalog skrivala Karadžića.Deset godina od ubistva Momira Gavrilovića - Kako je likvidiran svedok zločina Državne bezbednosti e-novine.com,objavljeno 3. 8.2011;pristupljeno: 30.11.2014

Rad i djelovanje Atentati UDBA je bila odgovorna za mnoge atentate i ubistva, njihov broj je oko 128 : Dinka Domačinović 1960 u Buenos Airesu poginula kao trogodišnja djevojčica od podmetnute bombe.Adelheid Wölfl, 24. januar 2014 Nasljedstvo UDBE sa stranice austrijskih novina Standard učitano 15.5.2014 Geza Pašti 1965 u Nizzi Pero Čović 1968 u Sydneyu Vjekoslav Luburić, zvani Maks, komandant koncentracionog logora Jasenovac, 20. aprila 1969. u Španiji Ivo Bogdan 1971 u Buenos Airesu, Stjepan Crnogorac 3. jula 1972. u Salzburgu kidnapovan, kasnije u Sloveniji ubijen. Jozo Oreč 1977 u Johannesburgu Bruno Bušić 16. oktobra, 1978. u Parizu. Jovan Barović 1979 Nikola Miličević 1980 u Frankfurtu 21. januar 1980 Majstorski izbrisano - Da li je hrvatski iseljenik ubijen od jugoslavenskih ubica.To bi bio udarac za sporazum o diskreciji između Bonna i Beograda sa stranice Spiegel učitano 15.5.2014 Stjepan Đureković 1983 u Wohlfahrtshausenu. Đureković je kao direktor INE, odao tajne rezerve goriva u SFRJ. Njemačka kancelarka Angela Merkel je tražila izručenje njegovog ubice Josipa Perkovića prije ulaska Hrvatske u EZ.2 juli 2013 Najpoznatija UDBI-na ubistva sa stranice Radio Sarajevo učitano 15.5.2014 Dragiša Kašiković u Čikagu. Ivana Milošević u Čikagu, poćerka Dragiše Kašikovića. Imala je devet godina kad je ubijena. Enver Hadri 25. februara 1990 u Briselu. Albanski aktivista je navodno nosio kod sebe dokumenat koji je opterećivao srpski politički vrh s ubistvima Albanaca na Kosovu. Momir Gavrilović, 3. oktobar 2001 bivši saradnik SDB-a i član kabineta Vojislava Koštunice

Operacija "Zvijezda"

Pod kodnim imenom "Zvijezda" obavljano je prisluškivanje sveštenika rimokatoličke crkve, kako u Hrvatskoj tako i u inostranstvu. UDBA: SVEĆENICI SU BILI NESKLONIJI SURADNJIRijaset Islamske Zajednice,objavljeno 10. 1.2007;pristupljeno: 21.10.2014

Dokumentacija

Svaka praćena odnosno prisluškivana osoba imala je dosje kod UDBE. Dosje je bio kategorisan: O - Sumnjiva lica, po uzoru na sovjetske službe A – Lica s aktivnim neprijateljskim djelovanjem B – Lica koja su u vezi sa neprijateljskim aktivistima C – Lica koje su za vrijeme rata bila pasivna prema neprijatelju D – Lica koja su već ranije hapšena ili osuđivana E – Lica sa sumnjivom političkom prošlosti

Članovi UDBE i SDB-a

Slobodan Penezić Marko Lopušina Saradnici DB likvidirali čak 130 političaranovosti.rs,objavljeno; 13. 8.2014;pristupljeno: 30.11.2014 Mitja Ribičič Milka Planinc Eugen Freund, austrijski političar iz stranke SPÖ.Jasmina Rose 13. maj 2014 Svojevremeno u Jugoslaviji sa stranice Deutsche Welle učitano 15.5.2014 12. maj 2014 Optužba za saradnju glavnog kandidata SPÖ s tajnom službom sa stranice austrijskih novina Krone učitano 15.5.2014 Željko Ražnatović, osnivač paravojne jedinice Tigrovi. Stanko Karadeglija Ilija Stanišić Stanko Čolak ZLOČINAČKI «KOS JNA» I ŠEF VOJNO-OBAVJEŠTAJNE SLUŽBE RH U RATU PROTIV REPUBLIKE HRVATSKE 1991.hsp1861.hr,objavljeno 26. 9.2006;pristupljeno: 21.10.2014 Salim Šabić, jedan od osnivača SDA Medina Delalić, Suzana Šačić; Muslimanski intelektualci u stranci (1) e-novine.com,objavljeno 6.11.2009;pristupljeno: 30.11.2014 Munir Alibabić Nedžad Ugljen

Otvaranje dosjea Po uzoru na Njemačku, gdje su objavljeni arhivi Istočno-njemačke tajne policije STASI (njem. die Staatssicherheit, Stasi, bs. "Državna sigurnost") u Sloveniji je februara 2014. počela objava arhiva slovenskog SDB-a. Dosada je na internetu pristupno oko 10.000 dokumenata (5 miliona stranica). Slovenija objavila deo arhive obaveštajne službe UDBA pravda.rs,objavljeno 24. 2.2014;pristupljeno: 30.11.2014 Historičar Husnija Kamberović smatra da je otvaranje dosijea u Sloveniji i Hrvatskoj povezano uglavnom s prikazivenjem UDBE (i KOS-a) kao svemoćnog socijalističkog represivnog aparata koji je kontrolisao sve sfere društva.

Također pogledajte OZNA KOS Aleksandar Ranković

Reference

Vanjski linkovi

Kategorija:Jugoslavenske obavještajne službe Kategorija:Institucije SFRJ