Reyeov sindrom je potencijalno smrtonosna bolest koja se najčešće javlja kod djece mlađe od 15 godinaReye Syndrome na yourtotalhealth.com, a može prouzrokovati brojne posljedice na mnoge organe, naročito na mozak i jetru, a može izazvati i hipoglikemiju. Stvarni uzrok ovog sindroma još uvijek je nepoznat. Sindrom se povezuje s primjenom aspirina kod djece s virusnim oboljenjima, ali su zabilježeni i slučajevi kod djece koja nisu uzimala aspirin.
Ovaj sindrom prouzrokuje "masnu jetru", odnosno hepatičku steatozu sa veoma slabom upalom i teškom encefalopatijom (disfunkcijom mozga). Jetra postaje neznatno povećana i tvrda, a dešavaju se i određene promjene u izgledu bubrega.Suchy FJ, et al, Sokol RJ, Balistreri WF (2007): Liver Disease in Children, Cambridge University Press, Cambridge, Pri liječenju sindroma, najvažnija je pravilna i što brža dijagnoza. Kod većine djece, oporavak je dosta uspješan, mada su moguće i komplikacije koje mogu dovesti do težih oštećenja mozga ili smrti.
Uzroci Tačan mehanizam nastanka Reyeovog sindroma nije poznat. Ova teška bolest je nazvana "sindromom", pošto su kliničke karakteristike kojima liječnici postavljaju dijagnozu raznolike i tipične za ovo stanje. Postoje mnoge studije koje su istraživale povezanost između korištenja aspirina protiv virusnih bolesti i razvoja Reyeovog sindroma.Hurwitz ES: Reyes syndrome, Epidemiol Rev, 11:249-253, 1989. u: Yagiela, John A.: Pharmacology and Therapeutics for Dentistry, 5. izd., Mosby Postojala su i određena nagađanja da je korištenje paracetamola još veći rizik za pojavu ovog sindromaOrlowski JP, Gillis J, Kilham HA (1987): A catch in the Reye , Pediatrics, vol. 80, 5. izd., str. 638–42, ali je to opovrgnuto kasnijim studijama.Remington PL, Sullivan K, Marks JS (1988): A catch in a catch in the Reye, Pediatrics, vol. 82, 4. izd., str. 676–8
U nekim zemljama, preparat za oralnu higijenu pod nazivom Bonjela ima upozorenje proizvođača za upotrebu kod djece, a razlog za to je sadržaj salicilata u proizvodu. Međutim, nisu zabilježeni slučajevi Reyeovog sindroma pri upotrebi ovog proizvoda, te je upozorenje samo mjera predostrožnosti.New advice on oral salicylate gels in under 16s , Medicines and Healthcare products Regulatory Agency Drugi lijekovi i preparati koji sadrže salicilate često imaju naznačena slična upozorenja.
U SAD, liječnici i brojne medicinske ustanove i agencije ne preporučuju djeci mlađoj od 19 godina korištenje aspirina i proizvoda koji sadrže aspirin pri liječenju simptoma groznice i gripe, te se preporučuje da pacijenti mlađi od 19 godina zatraže mišljenje liječnika ili farmaceuta prije upotrebe takvih lijekova. U Ujedinjenom Kraljevstvu preporučuje se da aspirin i lijekovi na bazi aspirina ne koriste pacijenti ispod 16 godina, osim ako se posebno ne naznači da se lijek koristi u svrhu prevencije formiranja krvnih ugrušaka.British National Formulary for Children; poglavlje 2.9: Antiplatelet drugs, 2007, British Medical Association and Royal Pharmaceutical Society of Great Britain, str. 151
Ozbiljni simptomi Reyovog sindroma su rezultat oštećenja ćelijskih mitohondrija,Gosalakkal JA, Kamoji V (2008) Reye syndrome and reye-like syndrome, Pediatr. Neurol., vol. 39, 3. izd., str. 198–200 u jetri, ali i drugim organima, a postoje brojni načini kako aspirin može prouzrokovati ili pogoršati oštećenja mitohondrija. Potencijalno povećani rizik od nastanka Reyevog sindroma jedan je od osnovnih razloga zašto se aspirin ne preporučuje za upotrebi kod djece i omladine, koji se smatraju grupom sa najvećim rizikom obolijevanja od Reyeovog sindroma.
Historija Sindrom je dobio ime po liječniku R. Douglas Reyeu, koji je, zajedno s australijskim kolegama dr. Graeme Morganom i dr. Jim Baralom, objavio prvu studiju o sindromu u medicinskom žurnalu The Lancet 1963.Reye RD, Morgan G, Baral J (1963): Encephalopathy and fatty degeneration of the viscera. A Disease entity in childhood, Lancet, vol.2, str. 749–52 Međutim, prva zabilježena pojava sindroma opisana je još 1929. Također, 1964. godine dr. George Johnson sa kolegama objavio je istraživanje o izbijanju epidemije gripe tipa B, u kojem je opisano šesnaestoro djece kod kojih su se manifestirali određeni neurološki problemi, od čega su kod četvoro djece primijećeni simptomi slični Reyeovom sindromu. Na osnovu izvještaja G. Johnsona, neki istraživači sindrom nazivaju i Reye-Johnsonov sindrom, mada je dosta češći naziv Reyeov sindrom. Tokom kasnih 1970tih i početkom 1980tih, studije u američkim državama Ohio, Michigan i ArizonaMortimor, Edward A., Jr. et al. (1980): Reye Syndrome-Ohio, Michigan, Morbidity and Mortality Weekly Report, izd. 29:532, vol. 69, str. 810 pokazale su da je korištenje aspirina tokom infekcije gornjih respiratornih puteva ili ospica bilo mogući uzrok nastanka sindroma. Godine 1982. američke medicinske ustanove i agencije počele su izdavati upozorenja za korištenje aspirina kod djece, da bi 1986. FDA (Američka agencija za hranu i lijekove) propisala obavezno označavanje o mogućim rizicima o nastanku Reyeovog sindroma na lijekovima koji sadrže aspirin ili salicilate.
Simptomi Razvoj sindroma teče u pet faza: Prva faza Stalno i pretjerano povraćanje Opća letargija Opći mentalni simptomi poput konfuzije Noćne more Druga faza Stupor uzrokovan manjom upalom mozga Hiperventilacija "Masna jetra" Hiperrefleksija Treća faza Nastavak simptoma iz prve dvije faze Moguća koma Moguć moždani (cerebralni) edem Četvrta faza Dublja koma Proširenje zjenica sa slabom osjetljivošću na svjetlost Manja, ali stalno prisutna disfunkcija bubrega Peta faza Vrlo brzo pogoršavanje simptoma četvrte faze Duboka koma Otkazivanje brojnih organancbi.nlm.nih.gov Mlitava paraliza Ekstremno velika amonija u krvi (preko 300 mg/dL krvi) Smrt
Prognoza Dokumentovani slučajevi pojave Reyeovog sindroma kod odraslih osoba su rijetki. Kod odraslih, oporavak od sindroma je potpun, a funkcije jetre i mozga se normalizuju dvije sedmice nakon bolesti. Međutim, kod djece, moguće su blaga do umjerena trajna oštećenja mozga, naročito kod novorođenčadi. Preko 30% zabilježenih slučajeva u SAD-u u periodu od 1981. do 1997. rezultirali su smrću.
Diferencijalna diagnoza Pojave sa simptomima sličnim Reyeovom sindromu uključuju: Razne urođene metaboličke poremećaje Virusni encefalitis Predoziranje drogama ili trovanje Trauma glave Otkazivanje jetre iz drugih razloga Meningitis Otkazivanje bubrega
Epidemiologija Reyeov sindrom se javlja gotovo isključivo kod djece. Iako je zabilježeno nekoliko slučajeva sindroma i kod odraslih, ti slučajevi nisu izazvali tipična trajna oštećenja jetre i nervnog sistema. U SAD-u, za razliku od Velike Britanije, praćenje Reyeovog sindroma fokusirano je na maloljetne pacijente.
Nakon 1980, kada su američke agencije i udruženje za praćenje lijekova počeli upozoravati liječnike i roditelje o vezi između Reyeovog sindroma i korištenja salicilata pri liječenju djece sa ospicama i virusnim bolestima, broj slučajeva sindroma je počeo polahko opadati. U periodu od 1980. do 1997. godine, broj pojave slučajeva sindroma u SAD-u je opao sa 555 na 2. Tokom tog perioda, za koji postoje dostupni podaci, u 93% slučajeva radilo se o bijelcima, a prosječna starost djece je bila 6 godina. U periodu od tri sedmice prije pojave simptoma sindroma, kod 93% djece bili su prisutna neka virusna oboljenja (gripa i sl.).
U periodu od 1991. do 1994, godišnja stopa hospitalizacije zbog Reyeovog sindroma u SAD-u se procjenjuje između 0,2 do 1,1 slučaj na milion stanovnika mlađih od 18 godina.
Tokom 1980tih, provedena studija u Ujedinjenom Kraljevstvu je potvrdila povezanost između pojave sindroma i uzimanja aspirina.Hall SM, Plaster PA, Glasgow JF, Hancock P (1988): Preadmission antipyretics in Reye's syndrome, Arch. Dis. Child., vol. 63, 7. izd., str.857–66 U junu 1986. godine, Komitet za sigurnost lijekova u UK je izdao upozorenje u vezi korištenja aspirina kod djece mlađe od 12 godina, a uvedena su i obavezna upozorenja koja se moraju istaknuti na lijekovima koji sadrže aspirin. U periodu nakon što je izdano ovo upozorenje 1986, evidentiran je smanjen broj slučajeva sindroma u Ujedinjenom Kraljevstvu. Objavljeno je da je stopa pojave sindroma opala sa 0,63 slučaja na 100.000 stanovnika mlađih od 12 godina, koliko je registrirano 1983/84, na manje od 0,11 tokom 1990. i 1991.
Od novembra 1995. do novembra 1996. u Francuskoj, nacionalna studija pedijatrijskih odjeljenja za djecu ispod 15 godina, dokumentovala je devet slučajeva Reyeovog sindroma (0,79 slučajeva na milion djece) kod djece sa neobjašnjivom encefalopatijom i drugim simptomima Reyeovog sindroma. Osam od devetoro djece sa sindromom je koristilo aspirin. Djelimično zbog rezultata ovog istraživanja, francuska Agencija za medicinu je podržala međunarodne napore da se ukaže na vezu između Reyeovog sindroma i aspirina putem izdavanja vlastitih javnih i profesionalnih upozorenja o ovim slučajevima.Autret-Leca E, Jonville-Béra AP, Llau ME, et al. (2001): Incidence of Reye's syndrome in France: a hospital-based survey, Journal of clinical epidemiology, vol. 54, 8. izd., str. 857–62
Reference
Kategorija:Sindromi Kategorija:Invalidnost