thumb|200px|Logo navijačke grupe "Horde zla"
Horde zla su navijačka grupa, odnosno ultrasi i najvatreniji navijači FK Sarajevo. Jedna su od najbrojnijih i najorganizovanijih grupa navijača na području Bosne i Hercegovine, zajedno sa Manijacima, suparničkom grupom, navijačima FK Željezničar, gradskog rivala Sarajeva. Organizacijska struktura grupe je prilično decentralizovana, s mnogim podgrupama prisutnim na sjevernoj tribini stadiona – mjestu okupljanja najvjernijih i najstrastvenijih navijača kluba. Neke od najpoznatijih podgrupa su Outlaws, Maroon Brothers, Vutrasi, Ultra North, Fina Gradska Raja, Downtown Crew i Central Force.
Historija Od trenutka kada je FK Sarajevo osnovan 24. oktobra 1946, brzo je stekao navijače u gradu Sarajevu. Činjenica da su gotovo svi predratni sarajevski klubovi bili zabranjeni od strane novih komunističkih vlasti ostavila je veliki vakuum u gradu koji je tradicionalno bio fudbalski centar u Kraljevini Jugoslaviji. Većina navijača dolazila je iz brojnih centralnih gradskih mahala Baščaršije, Starog Grada i Centra, koje su pretežno naseljavali Bošnjaci. To ne znači da druge etničke skupine nisu podržavale klub – naprotiv, podrška je bila velika, ali je organizovana navijačka historija ipak vezana za navedene dijelove grada.
Jedini veći sarajevski klub koji nije bio zabranjen bio je FK Željezničar, sa sjedištem u Grbavici, koji je postao najveći rival FK Sarajeva. Navijači Sarajeva su historijski poznati kao "Pitari", a nadimak su dobili od Manijaka nakon Drugog svjetskog rata kada je klub pokušavao privući gledaoce beplatnom podjelom pite na ulazu stadiona. Tako su ljudi koji su dolazili zbog besplatne hrane postali prvi navijači kluba, te se tadašnji naziv i danas koristi za navijače Sarajeva, iako se oni sami ne nazivaju tim imenom.
Prvi oblici organizovanog navijanja pojavili su se krajem 1950-ih kada je istočna tribina stadiona Koševo okupljala najvatrenije navijače. Tokom 1980-ih istočna tribina postala je poznata po bučnom ponašanju i medijskim izvještajima o incidentima tokom utakmica.
Zbog stalnih incidenata, uprava kluba je otvorila sjevernu tribinu za najvatrenije navijače. To se poklopilo s dolaskom ultras kulture u bivšu Jugoslaviju. Ubrzo nakon toga nastaju Horde zla. Grupa su osnovali mlađi navijači inspirisani ultras pokretom, a ime je preuzeto iz popularnog stripa Zagor.O Hordama zla, FK Sarajevo ; pristupljeno: 16. 11. 2013.
Krajem 1980-ih Horde zla postaju jedna od najvećih navijačkih grupa u SFR Jugoslaviji, uz Delije, Grobare, Torcidu i Bad Blue Boys.
Navijačka grupa zvanično je osnovana 1987, nakon utakmice protiv Crvene zvezde,Horde zla - o nama ; pristupljeno: 16. 11. 2013. kada su navijači sa istoka prefarbali zmiju poskoka u bordo bijelu boju i ubacili je među navijače Delije, navijače Crvene zvezde. Osam osoba je privedeno zbog ovog događaja, te je istima bio zabranjen ulaz na istočnu tribinu.
Početkom rata u Bosni i Hercegovini mnogi članovi Hordi zla učestvovali su u odbrani grada i zemlje. Na sjevernoj strani stadiona nalazi se spomen-ploča posvećena poginulim članovima grupe.
Nakon rata, grupa se vraća na sjevernu tribinu. Tokom 1998. godine dolazi do sukoba na sarajevskom derbiju između Sarajeva i Željezničara, nakon incidenta sa golmanom Sarajeva, što je dovelo do masovne tuče i povreda.
Nova generacija Sredinom 2000-ih pojavljuje se nova generacija ultrasa, nezadovoljna načinom vođenja grupe. Dolazi do podjele na stariju i mlađu frakciju. Mladi dio napušta sjevernu tribinu i prelazi na zapadnu, gdje uzimaju ime Horde Zla Zapad.
Kasnije dolazi do ponovnog preuzimanja sjeverne tribine. Tokom narednih godina grupa je učestvovala u brojnim sukobima na utakmicama, uključujući incidente u kvalifikacijama UEFA takmičenja i domaćim derbijima.
Neredi u Širokom Brijegu U oktobru 2009. dolazi do ozbiljnih nereda u Širokom Brijegu, koji se smatraju jednim od najtežih incidenata u historiji bosanskohercegovačkog fudbala. Tokom sukoba poginuo je član Hordi zla, Vedran Puljić.
Došlo je do velikih nereda, paljenja i uništavanja imovine, a događaj je ostao predmet različitih interpretacija o tome ko je započeo nasilje.
USD Bosna Horde zla imaju bliske veze sa Univerzitetskim sportskim društvom Bosna, posebno sa košarkaškim i i rukometnim ogrankom (KK Bosna i RK Bosna Sarajevo). Klubovi dijele bordo-bijele boje, što je stvorilo snažnu navijačku povezanost poznatu kao "bordo porodica".
Kasnije su FK Sarajevo i klubovi USD Bosna formalizovali saradnju kroz sporazume o jačanju međusobnih odnosa.
Poznati navijači Navijači Sarajeva (bili) su:
Ismet Bajramović – bivši komandant Vojne policije Armije Republike Bosne i Hercegovine Mirza Bašić – teniser Asmir Begović – bivši golman fudbalske reprezentacije Bosne i Hercegovine Halid Bešlić – muzičar Emerik Blum – biznismen, filantrop i osnivač Energoinvesta Jala Brat – reper RAF Camora – reper Jovan Divjak – general i bivši zamjenik načelnika Glavnog štaba Armije Republike Bosne i Hercegovine Edin Forto – političar Luka Garza – košarkaš Boston Celticsa Alen Halilović – hrvatski fudbaler i reprezentativac Safet Isović – pjevač i jedan od najpopularnijih izvođača sevdalinki, tradicionalnih bosanskih pjesama Alija Izetbegović – prvi predsjednik Republike Bosne i Hercegovine Bakir Izetbegović – političar Sanela Diana Jenkins – poduzetnica i filantrop Sead Kolašinac – fudbaler i reprezentativac Bosne i Hercegovine Elmedin Konaković – političar i ministar vanjskih poslova Bosne i Hercegovine Zlatko Lagumdžija – političar Nenad Marković – bivši reprezentativac i trener košarkaške reprezentacije Bosne i Hercegovine Dino Merlin – pjevač, muzičar i producent Marjan Mijajlović – sportski komentator Kemal Monteno – pjevač i muzičar Džanan Musa – košarkaš i reprezentativac Bosne i Hercegovine Dino Mustafić – režiser Jusuf Nurkić – NBA košarkaš i reprezentativac Bosne i Hercegovine Miralem Pjanić – bivši fudbaler Jusuf Prazina – učesnik rata u BiH i kriminalac Meša Selimović – romanopisac i književnik Adam Shapiro – američki glumac Amra Silajdžić – glumica i model Danis Tanović – režiser i dobitnik Oscara Mirsad Terzić – rukometaš Hari Varešanović – muzičar i pop-izvođač Safet Zec – slikar
Reference
Vanjski linkovi Službena stranica Hordi zla Službena stranica FK Sarajevo
Kategorija:Navijačke grupe u Bosni i Hercegovini Kategorija:Sport u Sarajevu