mini|desno|340px|Svi učesnici Sedmogodišnjeg rata. : Velika Britanija, Pruska, Portugal i saveznici. : Francuska, Španija, Austrija i saveznici.

Sedmogodišnji rat je naziv za rat koji je zapravo trajao devet godina, od 1754. do 1763. godine. Alternativni naziv je i Treći šleski rat. Sukobljene su strane bile Velika Britanija, britanske kolonije u Sjevernoj Americi, Pruska i Braunschweig-Lüneburg protiv Francuske (i Nove Francuske (Kanade)), Austrije, Rusije, Švedske i Saske. Španija i Portugal poslije su uvučeni u sukob, a vojska neutralne Holandije napadnuta je u Indiji.Sedmogodišnji rat sa stranice historicum.net učitano 15.5.2014 Andreas Molitor, Br 04, 2011 Sedmogodišnji rat - Pod bukom od tristo topova iz njemačkih novina WELT učitano 15.5.2014

Uzroci i pozadina Marija Terezija, carica Svetog Rimskog Carstva, je u periodu nakon Rata za austrijsko nasljeđe željela povratiti pokrajinu Šleziju koju joj je oteo pruski kralj Fridrik II. Protiv Pruske i Velike Britanije, koja je stala na njenu stranu, stvorena je velika koalicija u kojoj su bili Austrija, Francuska, Rusija, Saska, Švedska i Poljska.

Borbe u Evropi

Zarobljavanjem saske vojske kod Pirne u novembru 1756. godine, Fridrik II, kralj Pruske, samo je djelimično ostvario svoj ratni plan. Zbog poodmaklog doba godine, pokušaj zaposjedanja Češke, ne bi li Austriju prisilio na odustajanje od rata, morao je odgoditi za proljeće sljedeće godine.

Fridrik II upao je u Češku između 18. i 22. aprila 1757. godine, krenuvši koncentrično prema Pragu u četiri kolone: feldmaršal Schwerin s 34.300 vojnika iz Šleske i vojvoda Beverna s 20.300 vojnika iz istočne Saske, sjedinivši se 27. aprila na rijeci Iser pod Schwerinovim zapovjedništvom, te kralj s 39.600 vojnika iz središnje Saske od Dresdena, kojem se 25. aprila pridružio knez Anhalta dolazeći s 19.300 vojnika iz zapadne Saske.

Feldmaršal Browne, zamjenik vrhovnoga austrijskog zapovjednika u Češkoj, princa Karla Aleksandra Lotarinškog, koji je zbog bolova u nogama ostao u Beču, nije vjerovao kako će neprijatelj krenuti naprijed, iako su se tokom aprila množile vijesti o mogućem napadaju. Prusima stoga nije bilo teško napredovati jer su se iznenađene i raštrkane austrijske postrojbe još nalazile usred priprema za vojnu: Nadasdy s 15.000 vojnika u Moravskoj i austrijskom dijelu Šleske, Serbelloni s 27.200 vojnika u istočnoj Češkoj, 39.100 vojnika pod izravnim Brownovim zapovjedništvom oko Praga i Budima, te Königsegg s 22.900 vojnika u sjevernoj i vojvoda od Arenberga s 24.200 vojnika u zapadnoj Češkoj.

Godine 1760. je uslijedila pobjeda pruskog kralja u bitkama kod Torgaua i Legnice, ali je nakon toga Fridrik II. 1761. morao pretrpjeti napad na Brandenburg te zauzimanje Berlina od strane Rusa i Austrijanaca.

Borbe u Kanadi

Do polovice 18. stoljeća u Sjevernoj Americi je povremeno dolazilo do ratnih sukoba između Britanaca i Francuza oko trgovine te zbog njihovih sukoba u Evropi.

Godine 1753. Francuzi iz Kanade krenuli su prema jugu kako bi zauzeli dio doline Ohija. Britanska vojska i doseljenici s istočne obale su ih krenuli presresti. U pojedinačnim bitkama su obje strane bilježile uspjehe, ali ne i konačnu pobjedu. Godine 1756. Francuzi šalju novog zapovjednika, markiza od Montcalma, a 1758. iz Britanije dolazi general James Wolfe. Britanci napadaju francuski teritorij, pa i Quebec, glavni grad francuske Kanade.

U augustu 1759. Wolfe je utaboren istočno od Quebeca. Planirao je iznenadni napad u kojem bi se njegove snage iskrcale uzvodno od Quebeca, u podnožju strmih litica. Dana 13. septembra, u 1 sat poslije ponoći, on i njegovi ljudi krenuli su u akciju. U 4 sata ujutro došli su do mjesta iskrcavanja, popeli se uz litice i već u zoru se počeli primicati Abrahamovoj visoravni. Ubrzo su nanjeli poraz Montcalmovoj iznenađenoj vojsci, ali i Wolfe i Montcalm su smrtno ranjeni u bici.

Kraj rata Rusija se iznenada povukla kada je umrla carica Elizabeta Petrovna koja je gajila strastvenu mržnju prema pruskom kralju Fridriku II. Naslijedio ju je izrazito propruski raspoložen sestrić, Petar III, a njega njegova supruga njemačkog porijekla Katarina II, što je spasilo Fridrika II. Sklopljen je mir koji se sastojao od dva ugovora 1763. godine: u Parizu, gdje je priznat poraz Burbona u korist Velike Britanije i predaja francuskih kolonija Britancima, i u Hubertsburgu, kojim je potvrđen status quo, odnosno Šlezija je ostala Pruskoj.

Također pogledajte Stogodišnji rat

Reference

Vanjski linkovi

Bibliografija

Popular biography. Baugh, Daniel (2011). The Global Seven Years War, 1754–1763. Pearson Press. 660 pp; online review in H-FRANCE;

Blanning, Tim (2016). Frederick the Great: King of Prussia. scholarly biography.

Browning, Reed (1975). The Duke of Newcastle. Yale University Press.

Charters, Erica (2014). Disease, War, and the Imperial State: The Welfare of the British Armed Forces During the Seven Years' War. University of Chicago Press.

(Its focus is on naval history.)

Crouch, Christian Ayne (2014). Nobility Lost: French and Canadian Martial Cultures, Indians, and the End of New France. Ithaca, NY: Cornell University Press.

Dorn, Walter L. (1940). Competition for Empire, 1740–1763. focus on diplomacy; free to borrow Duffy, Christopher. Instrument of War: The Austrian Army in the Seven Years War (2000); By Force of Arms: The Austrian Army in the Seven Years War, Vol II (2008)

Kaplan, Herbert (1968). Russia and the Outbreak of the Seven Years' War. University of California Press. Katcher, Philip (1975). Armies of the American Wars 1753–1815. Osprey Publishing. Keay, John (1993). The Honourable Company: A History of the English East India Company. HarperCollins.

McLynn, Frank (2004). 1759: The Year Britain Became Master of the World. Jonathan Cape.

Middleton, Richard. Bells of Victory: The Pitt-Newcastle Ministry & the Conduct of the Seven Years' War (1985), 251 pp.

Nester, William R. (2014). The French and Indian War and the Conquest of New France. University of Oklahoma Press.

Pocock, Tom (1998). Battle for Empire: The Very First World War 1756–1763.

Robson, Martin (2015). A History of the Royal Navy: The Seven Years War. IB Tauris.

Schumann, Matt, and Karl W. Schweizer (2012). The Seven Years War: A Transatlantic History. Routledge.

Smith, Digby George (2012). Armies of the Seven Years' War: Commanders, Equipment, Uniforms and Strategies of the 'First World War.

Syrett, David (2005). Shipping and Military Power in the Seven Year War, 1756–1763: The Sails of Victory.

Ostali jezici

de Ligne, Charles-Joseph, Prince, Mon Journal de la guerre de Sept Ans. Textes inédits introduits, établis et annotés par Jeroom Vercruysse et Bruno Colson (Paris, Editions Honoré Champion, 2008) (L'Âge des Lumières, 44). (Sample of book used.) Cuyt, F., Jacobs, T., Van Gelder, K., & Vermeir, R. (2017). De Staatse Barrière in de tweede helft van de 18de eeuw: een rustig en vredig bezit?.

Kategorija:Ratovi Kategorija:Vojna historija Evrope Kategorija:Vojna historija Austrije Kategorija:Vojna historija Francuske Kategorija:Vojna historija Njemačke Kategorija:Vojna historija Rusije Kategorija:Vojna historija Švedske Kategorija:Vojna historija Ujedinjenog Kraljevstva