Belle Époque
Početak 20. vijeka ne predstavlja neku oštru i jasnu prekretnicu u načinu odjevanja. Trendovi prethodnog perioda se prenose u novo stoljeće. Ono što je veoma interesantno je činjenica da je u modi aktualan onaj stil kojeg su i liječnici okarakterizirali kao nefunkcionalan i štetan po zdravlje. Ipak, žene ostaju pri tome unatoč neafirmativnim činjenicama. Ta silueta u obliku S-krivine bila je toliko privlačna da je čak i nefunkcionalnost nije mogla srušiti sa modnog pijadestala. Ženskom tijelu davalo je dodatne akcente na grudi, struk i bokove što je umnogome definiralo žensku siluetu tog perioda. Trebale su neke godine da se taj modni trend izmijeni spontano, sam od sebe – kao modni preokret, a to se desilo te krajem prve decenije 20. vijeka. Trebalo je vremena da se stvori jedno slobodno, prirodno i opušteno žensko odijelo, a sav taj proces se ne može promatrati bez simultane analize ravnopravnosti žene sa muškarcem.
Značaj u razvoju dizajna kao i mode imaju dizajnersko-umjetnički pokreti Art and Crafts te nešto kasniji Art Nouveau. Predstavnik engleskog Arts and Crafts je William Morris (1834-1896), slikar, arhitekt, dizajner, inžinjer i štampar. Težnja je bila suprostaviti se industrijalizaciji i mašini a vratiti se zanatstvu. No trebalo je vremena da se uoči estetika mašine koja je drugačija od zanatske estetike srednjeg vijeka. Industrijska estetika naglasila je funkcionalnost umanjujući značaj dekorativnosti. Ovdje je započeta dilema u odnosu funkcionalnost i forme. Form Follows Funkction (Forma slijedi funkciju) je teoretska rasprava koja je obuhvatila arhitekturu i industrijski dizajn. Arhitekt Louis Sullivan (1856-1924) dao je značaj ovoj paroli adaptirajući je i koristeći je bezkompromisno u praksi. Bitan uticaj na dizajn tog perioda odigrao je Belgijanac Henri van de Velde (1863-1957), značajan predstavnik Jugendstila / Art nouveau. Ovaj dizajner smatra se bitnim jer je pravazišao dizajnersku ostavštinu 19. vijeka dajući joj jedan novi značaj. On se inspirisao novitetima novog doba: mašinama i čeličnim konkstrukcijama unoseći ih u svoj namještaj i dizajn enterijera. Naime Art Nouveau je uz Arts and Crafts druga struja koja je stala protiv robovanja povijesnim predrasudama 19. vijeka – u Francuskoj / Belgiji riječ je o Art Nouveau a u Njemačkoj o Jugendstilu ili Secesiji. Ovaj stil se više bavio dekoracijom nego konstrukcijom i zbog toga se uzima kao stil ukrasa. Širio se diljem Evrope sve do Španije gdje ga je Antoni Gaudí izmjenama i konstruktivnih i oblikovnih načela doveo do prepoznatljivog stila Katalonije. Bečka varijanta – Secesija, na čelu sa Josephom Hoffmannom pružio je veću slobodu izražavanja i eksperimentalniji pristup arhitekturi. Time se kretalo ka sveobuhvatnijoj revoluciji koja će zaokupiti 20. vijek. I Arts and Crafts i Art Nouveau teže da uključe sve umjetnosti u jednu cjelinu. Sve karakteristike Art Nouveaua – razigrane i vijugave linije nalaze se i u djelima slikara i ilustratora kao i kod arhitekata. Tako je i željezo sa svojom žestinom i svojstvenom prirodom kod Horte u Belgiji ili Guimarda u Francuskoj dobilo lepršavost i vedrinu. Van de Velde radio je i na modnim rješenjima za svoju suprugu, inspiriran ilustracijama engleske dječije ilustratorice iz druge polovine 19. vijeka Kate Greenway. Njegov dizajn uticao je utoliko i na modu te se uzima kao pokušaj reformacije ženske odjevne mode koja je trajala sve od polovine 19. vijeka. Bilo je potrebno uvesti grudnjak koji nema steznika koji je apsolutno nezdrav. Vitkost postignuta steznikom posebno je bila aktualna u zadnjoj deceniji 19. vijeka. Značajni dizajneri ovog perioda su Charles Worth, Jacques Doucet i Jeanne Paquin, koji su u duhu Art nouveau-stila kombinirali opulentnost i eleganciju koristeći korzet da se dobije željeni afekat siluete S-krivine. Ovi korzeti su narušavali prirodnost tijela, ograničavali su mobilnost. Korzet je vremenom mijenjao svoj oblik da bi se transformirao u halter (njem. hüfthalter, engl. girdle) i grudnjak ili pak danas egzistira kao kostim.
Tek 1908. dolazi do značajnog preokreta koji nije bio okrenut protiv mode već dolazi kao modni preobražaj. Suknja u obliku zvona zamijenjena je odijelom u obliku futrole koja je figuri davala tanak izgled. Još neko vrijeme zadržale su se isturene grudi i zadnjica, uz korištenje velikog šešira. Maison Redfern je prva modna kuća koja ženama ponudila jednostavnu, praktičnu i elegantnu odjeću. Značaj u razvoju i liberalizaciji mode imaju i modni časopisi kao npr. La Gazette du bon ton (1912. godina), modni ilustratori kao npr. Paul Iribe, Erte ili Georges Barbier ili razvoj i primjena fotografije. Godine 1913. bila je u modi nošnja s Botticellijevih slika gdje figure imaju oslobođen stomak, što je prihvaćeno kao veliku uspjeh tog vremena. Bitnu ulogu je odigrao i japanski stil odjevanja. Uticaj japanske mode i umjetnosti vidljiv je već u toku druge polovine 19. vijeka u umjetnosti impresionizma kod Maneta. 1910 Modna silueta tokom druge decenije postala je fluidnija i mekša nego što je bila deceniju ranije. Gostovanje Ruskog Baleta 1910. u Parizu probudilo je veliko interesovanje za orjentalnim elementima. Paul Poiret, poznati couturier, pretočio je ove elemente u modni jezik. Poiret koristi turbane, široka platna, razigrane boje, kimona kao svoje osnovne modne elemente. Delfos je jedna odjevna inovacija koja je kao uzor koristila grčki način odjevanja. Kod delfosa se spajaju funkcionalnost i dekorativnost u jednu cjelinu.
Moda u vrijeme Prvog svjetskog rata više je bila potaknuta neminovnošću od same mode. Emancipacijom žene su bile više uključene u proizvodnju, rad, vožnju automobila, sportske aktivnosti, tako da nastaje jedan novi lifestyle. Time se mijenja i odjeća i odjevna funkcionalnost shodno novim aktivnostima. Dominirao je monokromni izgled koji stoji u skladu sa dramatičnošću vremena (mrtvi, ranjeni, osakaćeni). Umanjena je odjevna ekstravagantnost. U širenju mode koriste i modni magazini a fotografija kao tek mlada umjetnička disciplina poprima novu dimenziju. Poiret je bio prvi koji je koristio modne kataloge kao medij prezentaciju individualnih dizajnera svijetu. Centralno mjesto modnih zbivanja postaje Pariz.
Nakon 1. svjetskog rata postaju ludo popularni jazz, plesovi Tango i Charleston. Postaju popularni automobili i plivanje. Mijenja se i ženski izgled. Nastaje ženski tip poznat kao flapper. Žene imaju nova htjenja i zanimanja. Visoko obrazovanje, profesija, romantični užitci bez suzdržavanja. Žena se našla u novom okruženju: vožnja automobila, igranje golfa i tenisa, pušenje i seksualne slobode. Počinje se javljati endrogini garçonne stil koji ženu izgledom čini nalik mušku. Postaje interesantan ektstremno jednostavan stil odjevanja. Modom kupanja javlja se i novi odjevni plivački stil. Kao nikada do tada golo tijelo izloženo je i tuđim pogledima.
Zlatne dvadesete
Treća decenija 20. vijeka je period prelaska mode u modernu eru. Gabrielle „COCO“ Chanel odigrala je bitnu ulogu u razvoju ženske mode i Haute Couture. Ona dizajnira odjeću za komfort deriviranu od muške odjeće. Putem odjeće Chanel je razvila muškost kod žene dajući joj samopouzdanje i neovisnost. Žena je bila konačno spremna da samostalno provodi svoje svakodnevne aktivnosti. Također ženski modni dizajneri postaju sve više uticajni na razvoj mode. Danas poznatu modnu kuću vodi famozni Karl Lagerfeld. Stilski period Art Decoa kao bitnog čvorišta historije dizajna uzima učešća u definiranju mode i konfekcije. Art Deco je skraćena verzija od arts décoratifs (ukrasne umjetnosti) i kao epoha otprilike traje od 1920. – 1940. Obuhvatio je arhitekturu, industrijski dizajn, dizajn enterijera, modu, likovne umjetnosti, te se često dovodi u vezu sa pojmom „zlatne dvadesete“. No interes modnih dizajnera za umjetnošću kao inspiracijom postaje veći. Art Deco je promovirao objedinjenost, sklad i harmoniju kreativnih pokreta u jednu cjelinu. Riječ je o stilskim pokretima nadrealizma i futurizma koji su donijeli radiklane promjene u odjevnu modu. Velika depresija 1929. promijenila je situaciju.
Period od 1930. do 1945.
Jedna od glavnih karakteristirka mode u periodu od 1930 pa do kraja 2. svjetskog rata jeste naglašavanje ramena sa umetcima. To dakako upućuje na potrebu za izmjenom siluete. Težnja je bila naglasiti široka ramena sa snažnim vizualnim akcentom. Može se reći da je ovo period povratka ženstvenosti za razliku od prethodnih perioda gdje je androgini, mladelački i sportski izgled bio poželjan. Suknje postaju duže a struk ponovo naglašava ženstvenost. Za naglašavanje struka koriste se kajševi od kože ili od istog materijala kao i suknja. Donji oblik ženske siluete nastavlja se u zvonasti oblik. Zbog aktualne mode duže frizure nose se i šeširi sve do kasnih tridesetih. U ovom periodu tehnologija ovladava novim otkrićima a tekstilna industrija počinje koristiti nove sintetske materijale među kojima je najpoznatija viskoza. I patent zatvarači, poznatiji kao rajsveršlus dobijaju masovniju primjenu na odjevnim predmetima tog perioda. Najzaslužnija za širenje patent zatvarača je Elsa Schiaparelli koja ga koristi kao funkcionalni i modni detalj. Ona je zaslužna za modne transformacije od mekog ka tvrdom izgledu. Omasovljeno korištenje rajsveršlusa u ovom periodu nagovještava čovjekovu potrebu za funkcionalnim životnim pomagalima. Također, rajsveršlus znakovito upućuje na sve brži način življenja gdje je veoma poželjno brzinsko otvaranje i zatvaranje odjeće. Rajsveršlus je mala odjevna senzacija koja na visokosofisticiran i futuristički način čini odjeću dinamičnijom i udobnijom. Elsa Schiaparelli je zaslužna i za novi koncept prodaje odjeće – butika (boutique). Bila je njegov pokretač. Također, bavila se modom parfema – njen famozni miris Shocking u svom kasnijem reizdanju u prodaji je dostizao oko 1000 dolara. Ovaj parfem prepoznatljiv je po svojoj bočici u obliku ženskog tijela kojeg je kasnije koristio i Gaultier. Za razliku od drugih dizajnera ovog vremena koji su težili antičkim uzorima ljepote, Schiaparelli je ciljala na efekat iznenađenja inspirisana slikarstvom nadrealizma osobito Salvadora Dalija. Dok je Coco Chanel kreirala za modernu i zaposlenu ženu funkcionalnu odjeću, Schiaparelli je težila dekoru, mašti i igri i onom artističkom u modi. Dali je dizajnirao materijale za Elsu. Ona je kreirala ono što su futuristi u prošloj generaciji promovirali: odjeća izrađena od svih materijala. Njenu provokativnost, vic i teatralnost kasnije preuzima Karl Lagerfeld, što predstavlja povezivanje dvije stare konkurencije. Jedan od njenih zaštitnih znakova postaje šokantno roza boja. Schiaparelli je težila da objedini umjetnost i modu a tu namjeru kasnije će nastaviti Yves Saint Laurent. U širenju modnih trendova učestvuju i poznate ličnosti koje su prisutne u javnosti zbog događaja koji ih prate; Princ od Walesa i njegova skandalozna abdikacija 1936, hollywoodske zvijezde, te pariski couturieri imaju bitnu ulogu u razvoju mode. Hollywood i modna industrija postaju ovisni jedni od drugih. Najutjecajnije figure filma su Greta Garbo u Romansi (1930.), i Vivien Leigh u Prohujala s vihorom (1939.). Odjeća iz filmova bila je najviše kopirana. Omasovljenje filma potaknuto je i uvođenjem tona krajem 20. godina. Filmovi postaju realističniji i time pristupačniji. Modni dizajneri su snadbjevali svojim kolekcijama neke filmove da bi se nakon prikazivanja iste kolekcije našle i u prodaji. Promocijom Duke Ellingtonovog jazza i swinga sredinom tridesetih populariziran je opušten, hladnokrvan i elegantan stil ponašanja. I pored dodataka i potpore ljepoti težilo se prirodnoj ljepoti. Neki od ukrasnih elemenata postaju suzdržani a opći izgled decentan.