Venecuela, službeno Bolivarska Republika Venecuela (), jest suverena država na sjevernoj obali Južne Amerike, koja se sastoji od kontinentalnog dijela i velikog broja otoka i otočića u Karipskom moru. Kontinentalna teritorija na sjeveru graniči s Karipskim morem i Atlantskim okeanom, na zapadu s Kolumbijom, na jugu s Brazilom, na istoku s Gvajanom te pomorski s Trinidadom i Tobagom na sjeveroistoku. Glavni grad i najveće urbano središte jest Caracas. Zauzima površinu 916.445 km2, a prema procjeni iz 2025, ima 28.517.000 stanovnika.
Teritoriju današnje Venecuele kolonizirala je Španija još 1522. Godine 1811. postala je jedna od prvih španskih kolonija u Americi koje su proglasile nezavisnost, a koja nije bila čvrsto uspostavljena sve do 1821, kada je Venecuela postala dio savezne države Velike Kolumbije. Punu nezavisnost kao posebna država stekla je 1830. Tokom 19. stoljeća prolazila je kroz veliku političku krizu i periode autokratije, uz nadmoćnost regionalnih caudillosa sve do polovine 20. stoljeća. Od 1958. zemlja je imala seriju demokratski izabranih vlada. Ekonomske krize tokom 1980-ih i 1990-ih dovele su do novih nestabilnosti, među kojima su Caracazo pobune iz 1989, dva pokušaja puča tokom 1992. te opoziv predsjednika Carlosa Andrésa Péreza zbog pronevjere javnog novca 1993. Potpuni kolaps povjerenja naroda u vladajuće političke stranke doveo je do uspjeha bivšeg pučista Huga Cháveza na izborima 1998. i početka Bolivarske revolucije 1999. i donošenja novog ustava, koji je promijenio službeno ime države u Bolivarska Republika Venecuela.
Venecuela je savezna predsjednička republika koja se sastoji od 23 savezne države, Distrikta glavnog grada (koji pokriva Caracas) i saveznih teritorija (koji obuhvataju otoke).
Smatra se državom s posebno visokom biološkom raznovrsnošću (trenutno je na sedmom mjestu u svijetu po broju biljnih i životinjskih vrsta) Postoje mnogobrojna staništa koja se rasprostiru od planinskog lanca Anda na zapadu do kišnih šuma Amazonske nizije na jugu preko prostranih ravnica Llanosa, karipske obale i sve do delte Orinoka na istoku.
Nakon što su otkrivene velike zalihe nafte početkom 20. stoljeća, Venecuela se ubraja u zemlje s najvećim zalihama ovog energenta u svijetu i jedan je od najvećih izvoznika nafte.
Historija
Na području Venecuele 1522. osnovana je jedna od prvih španskih naseobina u Južnoj Americi, a nešto kasnije većina venecuelske teritorije uključena je u sastav potkraljevstva Nove Granade, a manji, istočni dio priključen je Novoj Andaluziji.
Španska kolonizacija
thumb|200px|desno|Njemačka Welser armada tokom njihovog istraživanja Venecuele
Godine 1498., tokom svog trećeg putovanja u Ameriku, Kristofor Kolumbo otplovio je blizu delte rijeke Orinoco i ukotvio u zaljevu Paria. Zapanjen velikom morskom strujom slatke vode koja je skrenula njegov put prema istoku, Kolumbo je u svom pismu španskim vladarima Izabeli I i Ferdinandu II napisao da je imao osjećaj da je došao do zemaljskog raja:
thumb|250px|lijevo|Statua Guaicaipura, poglavice plemena Teques i Caracas i najznačajnijeg vođe otpora starosjedilačkih naroda protiv španskih kolonijalnih osvajača. Španija je kolonizovala kontinentalnu Venecuelu još 1522. godine, osnivajući svoje prvo stalno naselje u Južnoj Americi u današnjem gradu Cumaná. U 16. vijeku, Venecuela je data pod ugovor kao koncesija španskog kralja njemačkoj bankarskoj porodici Welser, koja je teritoriju današnje Venezuele nazvala Klein-Venedig (bosanski, Mala Venecija) i bila je njemačka kolonija od 1528–1546. Starosjedilačke vođe (cacique) kao što su Guaicaipuro (oko 1530–1568) i Tamanaco (umrli 1573) pokušali su da se odupru upadima u Španaca, ali su ih pridošlice na kraju pokorile. Tamanaco je pogubljen po nalogu osnivača Caracasa, Diega de Losade.
U 16. vijeku za vreme španske kolonizacije starosjedilački narodi, kao što su mnogi Mariči, koji su i sami bili potomci naroda Kaline, prešli su na katoličanstvo. Neki od plemenskih vođa koji su se opirali kolonijalnim osvajačima spominju se u imenima gradovaa kao što su: Caracas, Chacao i Los Teques. Rana kolonijalna naselja bila su uglavnom usredsređena na sjevernu obalu, ali sredinom 18. vijeka, Španci su napredovali dalje u unutrašnjost duž toka rijeke Orinoko. Ovdje je Ye'kuana (tada poznati i kao Makiritare) organizovala ozbiljan otpor 1775. i 1776. godine.
Istočna venecuelanska naselja su pod vlast Španije bila uključena u provinciju Nova Andaluzija. Pod vlašću Kraljevske Audijencije Santo Domingo iz ranog 16. vijeka, većina Venecuele je postala dio Vicekraljevstva Nova Granada početkom 18. vijeka, a zatim je reorganizovana kao autonomna Generalna Kapetanija Venecuela od 1777. godine. Grad Caracas koji je bio osnovan u središnjem priobalnom području 1567. godine. Bio je dobro postavljen da postane ključno naseljeno mjesto, u blizini obalnog pristaništa La Guaira dok se i sam nalazio u dolini ispod planinskog lanca, pružajući dobru zaštitu protiv pirata, te plodniju i zdraviju klimu.
Nezavisnost i 19. vijek thumb|200px|desno|El Libertador (bos. oslobodilac), Simón Bolívar.
Nakon niza neuspješnih ustanaka Venecuela je pod vodstvom Francisca de Mirande, venezuelanskog maršala koji se borio u američkoj revoluciji i francuskoj revoluciji, proglasila nezavisnost od Španije 5. jula 1811. Ovim je započeo rat za nezavisnost Venecuele. Razorni zemljotres koji je pogodio Caracas 1812. godine, zajedno sa pobunom venecuelanskih pastira (lanerosa), pomogao je da se sruši prva Venecuelanska republika. Druga Venecuelanska Republika, koja je proglašena 7. augusta 1813. godine, trajala je nekoliko mjeseci prije nego što je bila slomljena. thumb|250px|lijevo|Revolucija iz 19. aprila 1810, datum početka venecuelanske borbe za nezavisnost, crtež Martín Tovar y Tovar. Pod vođstvom Simóna Bolívara, borba za samostalnost potrajala je deset godina. Suverenitet je postignut tek nakon što je Simón Bolívar, uz pomoć tadašnjih političkih i vojnih vođa Joséa Antonia Páeza i Antonia Joséa de Sucre, pobijedi u bici kod Caraboba 24. juna 1821. 24. jula 1823. Vojskovođe José Prudencio Padilla i Rafael Urdaneta su pomogli da se venecuelanska nezavisnost osigura njihovom pobjedom u bici na jezeru Maracaibo. Kongres Nove Granade dao je Bolivaru kontrolu nad granadskom vojskom koju je predvodio, te oslobodio nekoliko zemalja i osnovao Veliku Kolumbiju.
Antonio José de Sucre, koji je osvojio mnoge bitke pod komandom Simona Bolivara, otišao je da oslobodi Ekvador, a kasnije je postao drugi predsjednik Bolivije. Venecuela je ostala dio Velike Kolumbije sve do 1830. godine, kada je pobuna koju je predvodio José Antonio Paez omogućila proglašenje nove nezavisne Venecuele, a Paez postao prvi predsednik nove republike. Na taj način došlo je do raspada unije s Ekvadorom i Kolumbijom godine 1830. Između jedne četvrtine i jedne trećine stanovništva Venecuele poginulo je tokom ove dvije decenije ratovanja, koje je do 1830. godine procijenjeno na oko 800.000."Venezuela – The Century of Caudillismo". Library of Congress Country Studies.
Boje venecuelanske zastave su žuta, plava i crvena: žuto označava zemljišno bogatstvo, plavo za more koje razdvaja Venecuelu od Španije i crveno za krv prolivenu od strane heroja nezavisnosti. thumb|250px|Ceremonija potpisivanja nezavisnosti Venecuele, crtež Martín Tovar y Tovar. Ropstvo u Venecueli je ukinuto 1854. godine. Veliki dio historije Venecuele iz 19. vijeka bio je okarakterisan političkim previranjima i diktatorskom vladavinom. Najbolji primjer za ovu tvrdnju je vođa nezavisnosti José Antonio Páez, koji je tri puta stekao mjesto predsjednika i služio ukupno 11 godina u periodu između 1830. i 1863. godine. Vrhunac ovakvih događaja je dostignut tokom Saveznog rata (1859–1863). Tokom ovog građanskog rata stotine hiljada ljudi je poginulo u zemlji koja nije imala više od milion stanovnika. U drugoj polovini 19. vijeka, Antonio Guzmán Blanco, još jedan vojni i politički vođa (caudillo), služio je ukupno 13 godina između 1870. i 1887. godine, s još tri predsjednika. Godine 1895. dugogodišnji spor s Velikom Britanijom oko teritorije Guayana Esequiba, koju je Britanija preuzela kao dio Britanske Gvajane, a Venecuela je smatrala venecuelanskom teritorijom, uzrokovala je izbijanje venecuelanske krize 1895. godine. Ovaj spor je ubrzo prerastao u diplomatsku krizu, kada je vecuelanski lobista William L. Scruggs pokušao dokazati da je britansko ponašanje u vezi s tim problemom prekršilo američku Monroeovu doktrinu iz 1823. godine i iskoristio svoj utjecaj u Washingtonu DC, da se pozabavi tim pitanjem. Nakon toga je tadašnji američki predsjednik Grover Cleveland usvojio široko tumačenje doktrine, koja nije samo zabranjivala nove evropske kolonije, već i američku zainteresiranost za bilo kakve događaje koji se dešavaju u zapadnoj hemisferi. Britanija je na kraju prihvatila arbitražu, ali je u pregovorima oko njenih uslova uspjela da ubijedi SAD u mnoge detalje. Sudski tribunal se sastao u Parizu 1898. godine kako bi odlučio o tom pitanju, a 1899. dodijelio je najveći dio sporne teritorije Britanskoj Gvajani.
Godine 1899. Cipriano Castro je uz pomoć svog prijatelja Juana Vicentea Gómeza, zauzeo vlast u Karakasu, marširajući sa vojskom iz svoje baze u andskoj državi Táchira. Castro nije ispunio značajne dužničke obaveze Venecuele prema stranim zemljama, te je odbio da plati odštetu strancima koji su bili uhvaćeni tokom građanskih ratova u Venecueli. To je dovelo do krize u Venecueli 1902–1903, u kojoj su Britanija, Njemačka i Italija nametnule pomorsku blokadu nekoliko mjeseci prije nego što je dogovorena međunarodna arbitraža na novom Stalnom arbitražnom sudu u Den Haagu. Godine 1908. izbio je još jedan spor sa Holandijom, koji je riješen kada je Castro otišao na liječenje u Njemačku, nakon čega ga je odmah sa vlasti zbacio Juan Vicente Gómez (1908–1935). Nakon smrti autoritarnog vođe Juana Vicentea Gómeza godine 1935. započela je demokratska preobrazba zemlje koja je dovela do konačnog povlačenja vojske iz političkog života 1958. godine. Iskorištavanje nalazišta nafte povećalo je nacionalno bogatstvo.
20. vijek thumb|250px|desno|Zastava Venecuele između 1954 i 2006. godine. Otkriće velikih nalazišta nafte u jezeru Marakaibo tokom Prvog svjetskog rata pokazalo se ključnim za Venecuelu i izmijenilo je osnovu njene privrede iz velike ovisnosti o izvozu poljoprivrednih proizvoda. To je dovelo do privrednog procvata koji je trajao od 1880-ih do 1935. godine, a bruto domaći proizvod Venecuele po glavi stanovnika bio je najviši u Latinskoj Americi. Predsjednik Juan Vincente Gomez je imao koristi od toga, jer je korupcija bila u porastu, ali u isto vrijeme, novi izvor prihoda mu je pomogao da centralizuje venecuelansku državu i ojača svoj autoritet.
On je ostao najmoćniji čovjek u Venecueli do svoje smrti 1935. godine, iako je povremeno ustupao predsjedništvo drugima. Sistem diktature "gomezista" (1935–1945) uglavnom se nastavio pod Eleazarom Lópezom Contrerasom, ali je od 1941. godine, za vrijeme vladavine Isaías Medina Angarita bio opušten. Angarita je odobrila niz reformi, uključujući i legalizaciju svih političkih stranaka. Nakon Drugog Svjetskog Rata, imigracija iz Južne Evrope (uglavnom iz Španije, Italije, Portugala i Francuske) i siromašnijih latinoameričkih zemalja izrazito je obogatila demografsku sliku venezuelanskog društva. thumb|250px|lijevo|Rómulo Betancourt bio je predsjednik od 1945. do 1948. i od 1959. do 1964, a bio je jedan or glavnih pobornika demokratije u Vencueli.