Letalnica

mini|250px|Zona doskoka mini|250px|Zalet mini|250px|Letalnica tokom finala Svjetskog kupa 2009. Letalnica (puno ime: Letalnica bratov Gorišek), poznata i kao Velikanka, skijaška je letaonica smještena u slovenskoj Planici. Ponekad je zovu i "majkom svih skakaonica". Najveća je od osam skakaonica u Nordijskom centru Planica.

Historijat gradnje Prva skakaonica u Planici izgrađena je prije 1930. na padini planine Ponca. Godine 1934. Stanko Bloudek konstruirao je veću skakaonicu, Bloudekovu velikanku. Na njoj je Austrijanac Sepp Bradl 1936. ostvario prvi skok preko 100 m u historiji.

Godine 1969. izgrađena je nova letaonica K-185, a konstruktori su bili braća Vlado i Janez Gorišek. Od 1985, kad je Matti Nykänen doletio na 191 m, pa do 2012, kad je letaonica u Vikersundu renovirana, čime je postala najveća na svijetu, novi svjetski rekordi uvijek su postavljani na Letalnici. Međutim, i Letalnica je proširena 2015. i sada su ona i Vikersundbakken zajednički najveće letaonice na svijetu.

Plan za renoviranje Vlada Slovenije pokrenula je plan za renoviranje kompletne skijaške infrastrukture u Planici i gradnju modernog centra za nordijsko skijanje. Projekt je koštao približno 100 miliona € i završen je 2015. U novi centar uključene su skakaonice, novi višenamjenski stadion, kao i muzej skijaških skokova. Centar je bio domaćin Svjetskog prvenstva u nordijskom skijanju 2023.

Muzika Planica, Planica (1980) – pjesmu su napisali Slavko Avsenik i njegov brat Vilko, a izveo ju je njihov ansambl Oberkrainer. Refren Planica, Planica, snežena kraljica pušta se svaki put kad neko skoči preko 230 m. Slow Motion Theme (1997) – kompozitor Jani Golob napisao je instrumental koji nema zvanično ime. Pušta se tokom usporenog snimka letova. Napisan je za svjetske rekorde na Planici. Oj, Triglav, moj dom – Bojan Adamič aranžirao je instrumentalnu verziju ove slovenske pjesme negdje u 1970-ima ili 1980-ima. Pušta se svake godine u uvodu i odjavi TV-prijenosa iz Planice.

Posebnosti 1972 – prvo svjetsko prvenstvo u skijaškim letovima 1994 – prvi let preko 200 m ikad na ovoj letaonici i uopće. Andreas Goldberger doletio je na 202 m s padom, ali je zatim Toni Nieminen skočio metar dalje bez pada. 1997 – na subotnjem takmičenju, kad je Primož Peterka postao prvi Slovenac koji je osvojio Svjetski kup u skijaškim skokovima, sakupilo se rekordnih 70.000 euforičnih gledalaca, što je najviše ikad na nekom takmičenju Svjetskog kupa (nisu uključene ZOI i svjetska prvenstva). 2000 – održano prvo ekipno takmičenje u letovima u Svjetskom kupu, ujedno i prvo takvo takmičenje na ovoj letaonici. Na Letalnici je postignuto najviše svjetskih rekorda: 29 službenih ili izjednačenih i osam nevažećih (s padom ili dodirivanjem snijega). Ovdje je održano najviše svjetskih prvenstava u letovima (sedam), kao i najviše pojedinačnih (26) i ekipnih takmičenja (7) u Svjetskom kupu.

Pobjednici Sedmica letova na Planici Godina Pobjednik 1969. Jiří Raška 1974. Walter Steiner 1977. Reinhold Bachler

FIS-ova takmičenja Rezultati takmičenja održanih pod okriljem FIS-a: Pažnja: Na ovom su linku i rezultati s drugih skakaonica u Planici. Datum Takmičenje Veličina 1. mjesto 2. mjesto 3. mjesto 25. 3. 1972. SP u letovima K-185 Walter Steiner Heinz Wosipiwo Jiří Raška 18. 3. 1979. SP u letovima K-185 Armin Kogler Axel Zitzmann Piotr Fijas 17. 3. 1985. SP u letovima K-185 Matti Nykänen Jens Weißflog Pavel Ploc 14. 3. 1987. Svjetski kup K-185 Andreas Felder Ole Gunnar Fidjestøl Thomas Klauser 15. 3. 1987. K-185 Ole Gunnar Fidjestøl Matjaž Zupan Piotr Fijas 23. 3. 1991. Svjetski kup K-185 Staffan Tällberg Stephan Zünd André Kiesewetter 24. 3. 1991. K-185 Ralph Gebstedt Stefan Horngacher Dieter Thoma 20. 3. 1994 SP u letovima K-185 Jaroslav Sakala Espen Bredesen Roberto Cecon 22. 3. 1997. Svjetski kup K-185 Takanobu Okabe Kazuyoshi Funaki Jani Soininen 23. 3. 1997. K-185 Akira Higashi Primož Peterka Lasse Ottesen 19. 3. 1999. Svjetski kup K-185 Martin Schmitt Kazuyoshi Funaki Christof Duffner 20. 3. 1999. K-185 Hideharu Miyahira Martin Schmitt Noriaki Kasai 21. 3. 1999. K-185 Noriaki Kasai Hideharu Miyahira Martin Schmitt 18. 3. 2000. Svjetski kup K-185 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 19. 3. 2000. K-185 Sven Hannawald Janne Ahonen Andreas Goldberger 17. 3. 2001. Svjetski kup K-185 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 18. 3. 2001. K-185 Martin Schmitt Risto Jussilainen Tommy Ingebrigtsen 23. 3. 2002. Svjetski kup K-185 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 24. 3. 2002. K-185 Prekinuto 21. 3. 2003. Svjetski kup K-185 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 22. 3. 2003. K-185 Matti Hautamäki Adam Małysz Martin Höllwarth 23. 3. 2003. K-185 Matti Hautamäki Sven Hannawald Hideharu Miyahira 21. 2. 2004. SP u letovima K-185 Roar Ljøkelsøy Janne Ahonen Tami Kiuru 22. 2. 2004. K-185 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 19. 3. 2005. Svjetski kup HS 215 Matti Hautamäki Andreas Widhölzl Bjørn Einar Romøren 20. 3. 2005. HS 215 Bjørn Einar Romøren Roar Ljøkelsøy Andreas Widhölzl 18. 3. 2006. Svjetski kup HS 215 Bjørn Einar Romøren Roar Ljøkelsøy Martin Koch 19. 3. 2006. HS 215 Janne Happonen Martin Koch Robert Kranjec 23. 3. 2007. Svjetski kup HS 215 Adam Małysz Simon Ammann Jernej Damjan 24. 3. 2007. HS 215 Adam Małysz Anders Jacobsen Martin Koch 25. 3. 2007. HS 215 Adam Małysz Simon Ammann Martin Koch 14. 3. 2008. Svjetski kup HS 215 Gregor Schlierenzauer Janne Ahonen Bjørn Einar Romøren 15. 3. 2008. HS 215 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 16. 3. 2008. HS 215 Gregor Schlierenzauer Martin Koch Janne Happonen 20. 3. 2009. Svjetski kup HS 215 Gregor Schlierenzauer Adam Małysz Dmitrij Vasiljev 21. 3. 2009. HS 215 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 22. 3. 2009. HS 215 Harri Olli Adam Małysz Simon Ammann Robert Kranjec 20. 3. 2010. SP u letovima HS 215 Simon Ammann Gregor Schlierenzauer Anders Jacobsen 21. 3. 2010. HS 215 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 18. 3. 2011. Svjetski kup HS 215 Gregor Schlierenzauer Thomas Morgenstern Martin Koch 19. 3. 2011. HS 215 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 20. 3. 2011. HS 215 Kamil Stoch Robert Kranjec Adam Małysz 16. 3. 2012. Svjetski kup HS 215 Robert Kranjec Simon Ammann Martin Koch 17. 3. 2012. HS 215 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 18. 3. 2012. HS 215 Martin Koch Simon Ammann Robert Kranjec 22. 3. 2013. Svjetski kup HS 215 Gregor Schlierenzauer Peter Prevc Piotr Żyła 23. 3. 2013. HS 215 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 24. 3. 2013. HS 215 Jurij Tepeš Rune Velta Peter Prevc 20. 3. 2015. Svjetski kup HS 225 Peter Prevc Jurij Tepeš Stefan Kraft 21. 3. 2015. HS 225 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 22. 3. 2015. HS 225 Jurij Tepeš Peter Prevc Rune Velta 17. 3. 2016. Svjetski kup HS 225 Peter Prevc Johann André Forfang Robert Kranjec 18. 3. 2016. HS 225 Robert Kranjec Peter Prevc Johann André Forfang 19. 3. 2016. HS 225 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 20. 3. 2016. HS 225 Peter Prevc Robert Kranjec Johann André Forfang 24. 3. 2017. Svjetski kup HS 225 Stefan Kraft Andreas Wellinger Markus Eisenbichler 25. 3. 2017. HS 225 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 26. 3. 2017. HS 225 Stefan Kraft Andreas Wellinger Noriaki Kasai 23. 3. 2018. Svjetski kup (Planica 7) HS 240 Kamil Stoch Johann André Forfang Stefan Kraft 24. 3. 2018. HS 240 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 25. 3. 2018. HS 240 Kamil Stoch Stefan Kraft Daniel-André Tande 22. 3. 2019. Svjetski kup (Planica 7) HS 240 Markus Eisenbichler Ryōyū Kobayashi Piotr Żyła 23. 3. 2019. HS 240 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 24. 3. 2019. HS 240 Ryōyū Kobayashi Domen Prevc Markus Eisenbichler 20–21. 3. 2020. SP u letovima HS-240 Odgođeno zbog pandemije COVID-a 19 22. 3. 2020. HS 240 11–12. 12. 2020. SP u letovima HS 240 Karl Geiger Halvor Egner Granerud Markus Eisenbichler 13. 12. 2020. HS 240 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 25. 3. 2021. Svjetski kup HS 240 Ryōyū Kobayashi Markus Eisenbichler Karl Geiger 26. 3. 2021. Svjetski kup (Planica 7) HS 240 Karl Geiger Ryōyū Kobayashi Bor Pavlovčič 28. 3. 2021. HS 240 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 28. 3. 2021. HS 240 Karl Geiger Ryōyū Kobayashi Markus Eisenbichler 25. 3. 2022. Svjetski kup (Planica 7) HS 240 Žiga Jelar Peter Prevc Anže Lanišek 26. 3. 2022. HS 240 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 27. 3. 2022. HS 240 Marius Lindvik Yukiya Satō Peter Prevc 1. 4. 2023. Svjetski kup (Planica 7) HS 240 Stefan Kraft Anže Lanišek Piotr Żyła 1. 4. 2023. HS 240 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 2. 4. 2023. HS 240 Timi Zajc Anže Lanišek Stefan Kraft 22. 3. 2024. Svjetski kup (Planica 7) HS 240 Peter Prevc Daniel Huber Johann André Forfang 23. 3. 2024. HS 240 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 24. 3. 2024. HS 240 Daniel Huber Domen Prevc Aleksander Zniszczoł 28. 3. 2025. Svjetski kup (Planica 7) HS 240 Domen Prevc Anže Lanišek Ryōyū Kobayashi 29. 3. 2025. HS 240 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 30. 3. 2025. HS 240 Anže Lanišek Domen Prevc Andreas Wellinger 27. 3. 2026. Svjetski kup (Planica 7) HS 240 Domen Prevc Ren Nikaidō Daniel Tschofenig 28. 3. 2026. HS 240 | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" | 28. 3. 2026. HS 240 Nika Prevc Eirin Maria Kvandal Nozomi Maruyama 29. 3. 2026. HS 240 Marius Lindvik Domen Prevc Johann André Forfang – Svjetsko prvenstvo 1994. istovremeno se računalo i za Svjetski kup. Zbog jakog vjetra prvog dana takmičenja održane su samo dvije od četiri planirane serije.

Rekordi letaonice Godina Skakač Dužina (m)21. 3. 1969. Bjørn Wirkola 156 22. 3. 1969. Bjørn Wirkola 160 22. 3. 1969. Jiří Raška 164 23. 3. 1969. Manfred Wolf 165 15. 3. 1974. Walter Steiner 169 16. 3. 1979. Klaus Ostwald 179 15. 3. 1984. Mike Holland 186 15. 3. 1984. Matti Nykänen 187 16. 3. 1984. Matti Nykänen 191 15. 3. 1987. Vegard Opaas 193 15. 3. 1987. Piotr Fijas 194 17. 3. 1994. Martin Höllwarth 196 17. 3. 1994. Toni Nieminen 203 18. 3. 1994. Espen Bredesen 209 22. 3. 1997. Espen Bredesen 210 22. 3. 1997. Lasse Ottesen 212 19. 3. 1999. Martin Schmitt 214,5 Godina Skakač Dužina (m)20. 3. 1999. Tommy Ingebrigtsen 219,5 16. 3. 2000. Thomas Hörl 224,5 18. 3. 2000. Andreas Goldberger 225 20. 3. 2003. Adam Małysz 225 20. 3. 2003. Matti Hautamäki 227,5 22. 3. 2003. Matti Hautamäki 228,5 23. 3. 2003. Matti Hautamäki 231 20. 3. 2005. Tommy Ingebrigtsen 231 20. 3. 2005. Bjørn Einar Romøren 234,5 20. 3. 2005. Matti Hautamäki 235,5 20. 3. 2005. Bjørn Einar Romøren 239 20. 3. 2015. Peter Prevc 248,525. 3. 2017. Stefan Kraft 25125. 3. 2017. Kamil Stoch 251,524. 3. 2019. Ryōyū Kobayashi 25230. 3. 2025. Domen Prevc 254,5

Svjetski rekordi Muškarci Godina Skakač Država Dužina 1969. Bjørn Wirkola 156 m Jiří Raška 156 m* Bjørn Wirkola 160 m Jiří Raška 164 m Manfred Wolf 165 m 1974. Walter Steiner 169 m* 1979. Klaus Ostwald 176 m* 1985. Mike Holland 186 m Matti Nykänen 187 m Matti Nykänen 191 m 1987. Vegard Opaas 193 m Piotr Fijas 194 m 1994. Martin Höllwarth 196 m Toni Nieminen 203 m Espen Bredesen 209 m 1997. Espen Bredesen 210 m Lasse Ottesen 212 m 1999. Martin Schmitt 214,5 m Tommy Ingebrigtsen 219,5 m 2000. Thomas Hörl 224,5 m Andreas Goldberger 225 m 2003. Adam Małysz 225 m* Matti Hautamäki 227,5 m Matti Hautamäki 228,5 m Matti Hautamäki 231 m 2005. Tommy Ingebrigtsen 231 m* Bjørn Einar Romøren 234,5 m Matti Hautamäki 235,5 m Bjørn Einar Romøren 239 m 2025. Domen Prevc 254,5 m * Izjednačenja svjetskog rekorda (1974. i 1979. rekordi su bili izjednačeni s drugim letaonicama).

Nevažeći Godina Skakač Država Dužina 1974. Walter Steiner 177 m 1977. Bogdan Norčič 181 m 1991. André Kiesewetter 196 m 1994. Andreas Goldberger 202 m 1997. Dieter Thoma 213 m 1999. Martin Schmitt 219 m 2003. Veli-Matti Lindström 232,5 m 2005. Andreas Widhölzl 234,5 m Janne Ahonen 240 m 2016. Tilen Bartol 252 m 2018. Gregor Schlierenzauer 253,5 m

Žene Godina Skakačica Država Dužina 2026. Nika Prevc 242,5 m

Prava na TV-prijenos