Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine (NUBBiH) jest nacionalna biblioteka Bosne i Hercegovine sa sjedištem u glavnom gradu Sarajevu. Osnovana je kao Narodna biblioteka – centralna zemaljska biblioteka Uredbom o Narodnoj biblioteci Federalne Bosne i Hercegovine, objavljenom u Službenom listu Federalne Bosne i Hercegovine, 31. oktobra 1945. Osnivanjem Univerziteta u Sarajevu 1949, ukazuje se potreba za organiziranjem takve institucije koja će imati funkciju univerzitetske biblioteke, a koja će ujedno biti i polazište za akademsko i stručno usavršavanje. Tako od 1951. Narodna biblioteka počinje obavljati funkciju i univerzitetske biblioteke, a u njenim prostorijama otvaraju se i prve čitaonice namijenjene naučno-nastavnim potrebama.

Zvanična registracija novog naziva Narodna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine obavljena je 1972, a od 1992. nosi današnji naziv. Najveći dio njenih korisnika čine naučni radnici, profesori i studenti bosanskohercegovačkih univerziteta, ali i studenti i istraživači regionalnih i međunarodnih istraživačkih centara i obrazovnih ustanova. U oktobru 1995, u Službenom listu Republike Bosne i Hercegovine, br. 37/95, objavljen je Zakon o bibliotečkoj djelatnosti koji čini osnovu profesionalnog djelovanja, te na osnovu kojeg Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine (NUBBiH) obavlja svoju djelatnost.

Tokom rata u Bosni i Hercegovini, tokom opsade Sarajeva, u noći sa 25. na 26. august 1992, pripadnici Vojske Republike Srpske granatirali su Vijećnicu u kojoj se tada nalazila biblioteka. Kao rezultat toga, mnogi njegovi arhivski i bibliotečki fondovi su uništeni.

Historija Osnivanje i misija ustanove lijevo|250p|mini|Vedran Smailović svira violončelo u razrušenoj Vijećnici 1992. U uvodnom dijelu osnivačkog akta, kojim se precizira i definira djelovanje ustanove, naglašava se i njena centralna zemaljska funkcija. Time se sugerira da je ova biblioteka matična biblioteka na području cijele države. "Osniva se u Sarajevu Narodna biblioteka Federalne Bosne i Hercegovine. Ona stoji pod nadzorom Ministarstva prosvjete. Narodna biblioteka je centralna zemaljska biblioteka za Federalnu Bosnu i Hercegovinu, njeno djelovanje proteže se na cijelo područje Bosne i Hercegovine."

Tako se u Članu 2. spomenute Uredbe navodi sljedeće: "Narodna biblioteka u Sarajevu ima zadatke: da svojim čitaocima omogući i svestrano poznavanje života i kulture naših naroda, napose naroda Bosne i Hercegovine; da pojedincima i ustanovama omogući i rad na području nauka i umjetnosti; da pomaže osnivanje biblioteka i unapređivanje bibliotekarstva u Bosni i Hercegovini, a po sporazumu s Ministarstvom prosvjete Federalne Bosne i Hercegovine."

Od 1952. kontinuirano se radi na usavršavanju i obrazovanju bibliotekara i poboljšanju bibliotečke djelatnosti, što omogućava da biblioteka ne bude samo ona koja "prikuplja, čuva, stručno obrađuje i daje na korištenje građu" nego i učestvuje u društvu, njegovom razvoju, promjenama i procesima koje ga prate te da bude na usluzi svakom pojedincu pri njegovom ličnom i profesionalnom usavršavanju. Tako se stručni bibliotečki ispit za ovu profesiju već gotovo 70 godina održavaju u okviru Nacionalne i univerzitetske biblioteke Bosne i Hercegovine. Do osnivanja studijskog Odsjeka za bibliotekarstvo, najprije na Višoj pedagoškoj školi 1961, a potom na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu, ispiti su bili jedini oblik organizirane stručne edukacije bibliotekara.

Shvatajući važnost kontinuirane edukacije i promjena u društvu, ali i promjena modela organiziranja i pohranjivanja znanja, Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine 2000. osniva Centar za permanentno obrazovanje bibliotekara Bosne i Hercegovine kao jedan od 18 srodnih centara u jugoistočnoj Evropi.

"Glavni cilj permanentnog obrazovanja koje provodi ovaj Centar jest osposobljavanje zatečenog i kadra koji se zapošljava u biblioteke za propisno, stručno, savremeno i kvalitetno obavljanje:  osnovnih poslova u bibliotečko-informacijskom području i priprema za polaganje stručnih ispita, složenih stručnih poslova te posebnih, specijalnih stručnih poslova".

Promjene u načinima i modelima organiziranja i poslovanja u bibliotečkoj djelatnosti koje je uzrokovao razvoj informacijsko-komunikacijskih tehnologija, uvjetovale su i procese moderniziranja bibliotečke djelatnosti. Tako su, osim formalne strukture Nacionalne i univerzitetske biblioteke (sektora i odjela), Centra za permanentno obrazovanje bibliotekara Bosne i Hercegovine, osnovani i drugi centri, odnosno odjeli i usluge: COBISS centar, Virtualna biblioteka Bosne i Hercegovine – VIBBiH, Centar za zaštitu, prezervaciju i restauraciju bibliotečke građe, CIP ured i drugi.

Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovina zadužena je i da izrađuje CIP – katalogizaciju u publikaciji. Ujedno, u biblioteci djeluju nacionalne agencije za ISBN (International Standard Book Number), ISMN (International Standard Music Number) i ISSN (International Standard Serial Number).

Osim osnovnih i složenih stručnih bibliotečkih poslova, biblioteka pruža druge profesionalne usluge i servise svojim korisnicima, digitalizira građu, organizira edukativne radionice, savjetovanja, predavanja, edukacije, izložbe i druge kulturno-informacijske aktivnosti.

U svojim digitalnim kolekcijama, posebno kolekcijama stare periodike i Specijalnim zbirkama, Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine baštini, čuva i daje na korištenje bogato kulturno-umjetničko višestoljetno naslijeđe Bosne i Hercegovine, a neki od njenih eksponata (Zbirka salavata "Delail el-hajrat" iz 1823, "Die Großen Französischen Impressionisten"), nalazili su se u Kući evropske historije čije je sjedište u Bruxellesu, Die Großen Französischen Impressionisten – Veliki francuski impresionisti, autora Fritza Novotnog, objavljena je 1952. u Beču. Riječ je o knjizi spašenoj iz vatrene stihije 1992. u Vijećnici, jer se vide ugljenisani tragovi. Trenutno se u Kući evropske historije nalazi publikacija Das grosse Bruegel-Werk, autora Gustava Glücka, izdanje iz 1955 (štampano u Beču i Münchenu).

U noći s 25. na 26. august 1992. po nalogu samog Slobodana Miloševića granatiran je tadašnji objekt – zgrada Nacionalne i univerzitetske biblioteke Bosne i Hercegovine – Vijećnica. U ovom kulturocidu i uništenju objekta Vijećnice stradala je i velika količina bibliotečke građe, oko 2.000.000 bibliotečkih jedinica. Uprkos razaranju tokom opsade Sarajeva (1992–1995), sačuvan je najvažniji dio fonda Nacionalne i univerzitetske biblioteke – Specijalne zbirke(19.700 Rukopisi i rariteti, koje svjedoče o multietničnosti, multikulturalnosti i multikonfesionalnosti Bosne i Hercegovine kroz stoljeća.

Arhiv historičara Hamdije Kapidžića nalazi se u posebnim zbirkama biblioteke.Ovčina, Ismet, Muamera Smajić, and Alma Mešić. "Heritage of Hamdija Kapidžić in the Funds of Special Collections of the National and University Library of Bosnia and Herzegovina", Bosniaca 25, no. 25 (2020): 148–156.

Tokom perioda poslije rata Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine uspjela je obnoviti znatan dio fonda, ali do danas nije riješeno pitanje trajnog smještaja biblioteke. Ona je trenutno u krugu bivše kasarne "Maršal Tito", današnjeg Kampusa Univerziteta u Sarajevu.

Djelatnost NUBBiH Članstva u organizacijama Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine predstavlja bosanskohercegovačku bibliotečku djelatnost u najmeritornijim međunarodnim strukovnim organizacijama i asocijacijama poput IFLA-e (The International Federation of Library Associations), CDNL-a (Conference of Directors of National Libraries), CENL-a (Conference of European National Librarians), SEENL-a (East European National Librarians Conference), LIBER-a (Ligue des Bibliotheques Européennes de Recherche), Europeana-e.

Od 2007. Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine postala je nominacijsko tijelo iz Bosne i Hercegovina za kandidiranje bosanskohercegovačkih književnika za svjetski prestižnu nagradu u kategoriji dječije i književnosti za mlade "Astrid Lindgren"

Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine ima potpisane memorandume o profesionalnoj saradnji s brojnim bibliotekama u regiji, Evropi i svijetu. Pridružena je članica Univerziteta u Sarajevu te sjedište Virtualne biblioteke Bosne i Hercegovine koja je dio COBISS.NET-a.

Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine dobitnica je Šestoaprilske nagrade Grada Sarajeva kao i brojnih domaćih i međunarodnih priznanja.

Izdavačka djelatnost Izdavačka djelatnost Nacionalne i univerzitetske biblioteke Bosne i Hercegovne realizira se kroz četiri edicije: "Bosanskohercegovačka bibliografija" "Memoria Bosniaca" "Memoria Mundi" "Stručna bibliotečka literatura"

Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine izdaje i sljedeće publikacije: Časopis Bosniaca izlazi jedanput godišnje i u njemu se objavljuju originalni stručni i naučni radovi, sistematizirana građa od važnosti za obnovu kolekcija Nacionalne i univerzitetske biblioteke Bosne i Hercegovine i za bibliotečku struku u cjelini. Časopis je upisan u evidenciju javnih glasila u Ministarstvu obrazovanja, nauke, kulture i sporta Bosne i Hercegovine, 1996. pod rednim brojem 467." Ovaj bosanskohercegovački stručni časopis u oblasti bibliotekarstva indeksiran je u nekoliko međunarodnih baza podataka: Web of Science – Emerging Sources Citation Index, Central & Eastern European Academic Source (EBSCO), The Belt and Road Initiative Reference Source (EBSCO), Index Copernicus, KoBSON - Konzorcijum biblioteka Srbije za objedinjenu nabavku, a dostupan je u ROAD (Directory of Open Access scholarlyResources), CEEOL (Central and Eastern European Online Library), Hrčak - Portal hrvatskih znanstvenih i stručnih časopisa, i Slavic Humanities Index. Glasnik NUBBIH; Bilten Glasnik Nacionalna i univerzitetske biblioteke Bosne i Hercegovine (Glasnik NUBBiH) pokrenut je 2010. Do 2014. Glasnik je izlazio dva puta, a potom nastavlja izlaziti jednaput godišnje. Sadrži informacije o stručnim, kulturnim, obrazovnim i naučnim dešavanjima, aktivnostima i manifestacijama Nacionalne i univerzitetske biblioteke Bosne i Hercegovine, a popraćen je prilozima o novim praksama i aktuelnostima iz bibliotečke profesije te korisnim linkovima. Glasnik NUBBIH indeksiran je u EBSCO bazi podataka. CIP bilten (knjige u štampi); CIP bilten predstavlja elektronsku serijsku publikaciju koja objedinjuje CIP zapise (Katalogizacija u publikaciji) za taj mjesec. CIP bilten izlazi od 2019.

Reference

Vanjski linkovi

Zvanični sajt

Kategorija:Biblioteke u Bosni i Hercegovini Bosna i Hercegovina Kategorija:Dobitnici Šestoaprilske nagrade