Maroko (المغرب), Kraljevina Maroko (na arapskom, المملكة المغربية, al-mamlakâ l-maġribīyâ) jest kraljevina u sjeverozapadnoj Africi. Izlazi na Atlantski okean i Sredozemno more, a od Evrope je odvojena Gibraltarskim moreuzom. Graniči na istoku s Alžirom i na sjeveru sa španskim enklavama Plaza de soberanía. Južna granica Maroka, zbog sukoba u Zapadnoj Sahari, do održavanja referenduma o pripadnosti Demokratske Arapske Republike Sahare nije međunarodno potvrđena.
Glavni grad je Rabat, dok je najveći grad Casablanca.
Etimologija Puno arapsko ime al-mamlakâ l-maġribīyâ (المملكة المغربية) najbolje se može prevesti kao „Kraljevstvo Zapada“, iako je „Zapad“ na arapskom jeziku الغرب al-Gharb. Ime se također može prevesti kao "kraljevstvo večeri". Srednjovjekovni arapski povjesničari i geografi ponekad su Maroko nazivali al-Maghrib al-Aqṣá (المغرب الأقصى - što znači 'najudaljeniji zapad') kako bi ga razlikovali od susjednih regija koje su se tada zvale al-Maghrib al-Awsaṭ (المغرب الأوسط - što znači 'bliski zapad') i al-Maghrib al-Adná (المغرب الأدنى, što znači - 'najbliži zapad').
Riječ Maroko izvedena je iz imena grada Marrakech (Marakeš), koji je bio njegova prijestolnica pod dinastijom Almoravida i Almohadskim kalifatom. Porijeklo imena Marakeš osporava se, ali najvjerojatnije dolazi od berberskih riječi amur (n) akush (ⴰⵎⵓⵔ ⵏ ⴰⴽⵓⵛ), što znači „Božija zemlja“. Moderno berbersko ime za Marakeš je Mṛṛakc (na berberskom latiničnom pismu). Na turskom jeziku Maroko je poznat kao Fas, ime izvedeno iz njegove drevne prijestolnice Fes. Međutim, u drugim dijelovima islamskog svijeta, na primjer u egipatskoj i bliskoistočnoj arapskoj literaturi prije sredine 20. vijeka, naziv koji se često koristio za označavanje Maroka bio je Marakeš (مراكش).
To se ime i danas koristi za naciju na nekim jezicima, uključujući perzijski, urdu i pandžapski. Engleski naziv Morocco predstavlja anglicizaciju španskog naziva države, Marruecos. To špansko ime bilo je i osnova za staru toskansku riječ za zemlju, Morrocco, odakle je izvedena moderna italijanska riječ za zemlju, Marocco.
Historija
Antičko doba Berberski narodi su već između 8000. i 2000. p. n. e. naseljavali Sjevernu Afriku. Od 1100. p. n. e. nastaju prva fenička trgovačka naselja, koja od sedmog stoljeća p. n. e. bivaju preuzeta od Kartage, koja je oformila svoja sjedišta na teritoriji današnjeg Maroka. U četvrtom stoljeću u unutrašnjosti zemlje stvara se Kraljevstvo Mauritanija, nastalo spajanjem više berberskih plemena.Harenberg Länderlexikon, Harenberg Länderlexikon Verlag, 1998.
Nakon pada Kartage 146. p. n. e. u trećem punskom ratu, konačnu vlast na obali, kao i u unutrašnjosti nad Mauritanijom, preuzima Rimsko Carstvo, a 33. godine p. n. e., ovo područje pada pod rimski protektorat. 42. godine postaju rimske provincije kao Mauretania Tingitana sa glavnim gradom Tingisom (danas Tanger) i Mauretania Caesariensis sa glavnim gradom Caesarea (danas Cherchell u Alžiru). Kao zaštitu od berberskih plemena iz Sahare, rimski vladari grade zid Limes na jugu provincije.
Srednji vijek mini|240px Godine 429. prodiru Vandali u Sjevernu Afriku i ostaju do 477. u Tangeru i Ceuti. Pod carem Justinijanom I trupe Istočnog Rimskog Carstva dolaze do Gibraltarskog moreuza. Oko 700. godine Arapi prodiru prema zapadu i islamiziraju berbersko stanovništvo, koje i dalje ostaje autonomno. Iz tog vremena potiče ime regije Magrib od arapske riječi za zapad ili zalazak sunca, što je današnje zvanično ime Maroka (Al-Maghrib). Godine 711. islamizirani berber Tarik ibn Zijad, sa svojim konjanicima, osvaja dijelove Gotskog carstva područja današnje Španije. Po njemu mjesto prelaza moreuza nosi ime Gibraltar (ar.:Jabal Tariq). Arapi nisu mogli slomiti otpor stanovništva u Sjevernoj Africi, pa se protiv kalifove vlasti dižu oko 750. česti ustanci. 789. osniva Mulay Idris kao Idris I. iz dinastije Idrisa osniva arapsko-islamsku dinastiju Maroka sa glavnim gradom Fesom koja je bila do 10. stoljeća centar islama u Sjevernoj Africi. Dinastija Idrisa vlada do 902, kada vlast preuzima dinastija Omajada. Od 1062. do 1147. vladaju Almoravidi, pripadnici jedne berberske sekte, premještajući glavni grad u Marrakech. Sljedeća dinastija su Almohadi od 1147. do 1269., kojima je Maroko centar njihovog carstva, koje se proteže od Sicilije na istoku, preko Atlasa sve do Španije. Od 1269 do 1465. vladaju Merinidi. Za njihove vlasti Fes biva centrom nauke i umjetnosti. Nakon dinastije Merinida, vlast osvaja dinastija Beni Ouatas, sve do 1548., kada na vlast dolaze Saadieri do 1669.
Novi vijek Početkom 16. stoljeća Portugalci i Španci počinju graditi uporišta na marokanskoj obali (Rekonkvista). Španci su zauzeli Sidi Ifnu i Melillu, a oko 1520. Portugal konrolira sve važnije luke u Maroku. Za vrijeme vladavine dinastije Saadira, razvijaju se trgovinske veze sa evropskim državama, a Francuska otvara svoje konzulate u većim lučkim gradovima. Pod dinastijom Alida oslobađa se većina lučkih gradova od španske i portugalske vlasti, osim Ceute, Melille i Sidi Ifne, koji ostaju španski. 1777, Maroko je prva država koja je priznala Sjedinjene Američke Države. Od 1783. kada je potpisan Moroccan-American Treaty of Friendship od strane američkih predsjednika Johna Adamsa i Thomasa Jeffersona datiraju najduži neprekinuti prijateljski odnosi SAD-a sa nekom drugom državom. Nakon osvajanja Alžira 1830, Francuska pokušava proširiti svoje uticaje u Maroku. 1843-44. dolazi do rata, u kom su marokanske trupe poražene. Preko Alžira 1904, Francuska širi svoj privredni i politički uticaj u Maroku. Kroz planirani protektorat Francuske, Njemačka smatra svoje kolonijalne interese ugroženima, što je uzrok Prve marokanske krize. 1905. car Wilhelm II posjetio je demonstrativno marokanskog sultana u Tangeru. Mogući rat je spriječen na mirovnoj Konferenciji u Algecirasu 1906.
Imperijalni motivi Francuske i Njemačkog carstva su centralni problem Druge marokanske krize 1911. godine. Kao prijetnju Njemačka šalje topovnjaču Panther u Agadir. Konflikt je riješen sa Dogovorom Maroko-Kongo, kojim je priznat francuski protektorat nad Marokom. 1912. Francuska i Španija dijele Maroko u dvije interesne sfere. Pod špansku upravu dolaze sjeverni dijelovi i područja Ifni i Tarfaya. Formalno sultan zadržava vlast. Tanger je 1923. dobio međunarodni status. Od 1930 godine, pod sultanom Muhamedom V raste otpor protiv kolonijalnih vlasti i formira se arapski nacionalni nezavisni pokret. Partija za nezavisnost (Al-hizb al-istiqlal) osniva se 1944.
Godine 1953, zbog svoje nacionalističke politike, sultan je protjeran na Madagaskar i francuska uprava postavlja njegovog strica Muhameda VI. za sultana. Ustanci naroda i međunarodni protesti prisiljavaju Francuze 1955. na odricanje kolonijalne vlasti. Muhamed V se vraća u zemlju. 1956. Francuska i Španija priznaju nezavisnost zemlje pod Muhamedom V. Od 1957. Maroko je kraljevina. Nakon kraljeve smrti 1961, na prijestolje dolazi njegov sin Hasan II 1975, nakon otkrića zaliha fosfata u Zapadnoj Sahari, on započinje napad sa 350.000 vojnika na španski dio Sahare, tzv. Zelenim maršom, te najprije pripaja jedan dio, a onda cijelu oblast. Ovaj akt međunarodna zajednica proglašava aneksijom. Do 1991. dolazi do oružanih sukoba sa POLISARIO-m, oslobodilačkom armijom Zapadne Sahare. Nakon protesta naroda protiv autoriterne vlasti, početkom devedestih godina, državne vlasti započinju demokratizaciju zemlje.
Geografija
mini|240px Obala Maroka se proteže duž Atlantskog okeana, zatim preko Gibraltara prelazi na Sredozemno more. Maroko graniči sa Španijom na sjeveru (vodena granica duž moreuza i kopnena granica s tri male španske enklave, Ceuta, Melilla i Peñón de Vélez de la Gomera), Alžirom na istoku, i Zapadnom Saharom na jugu.
Reljef je uglavnom planinski. Dominira planina Atlas, s najvišim vrhom Tubkal, visine 4170 m. Nizije se nalaze u priobalju. Atlas gorje je smješteno uglavnom u centralnom i južnom dijelu zemlje. Rif gorje je smješteno sjeverno. Oba planinska laanca su naseljena uglavnom Berberima. Sa 446.519 km2 Maroko je 57. zemlja po površini u svijetu (odmah poslije Uzbekistana).
Klima je pustinjska na jugu, u području pustinje Sahara, a sredozemna na sjeveru i umjerena na planinama. Količina padavina varira od 200 mm−1 do 5050mm−1. Rijeke: Sus, Tensfit, Sebu. Glavni grad Maroka je Rabat, dok je najveći grad u zemlji ujedno i najveća luka, Casablanca.
Klima Klima Maroka pokazuje na sjeverozapadu uticaje mediteranske i saharsko-kontinentalne na jugu i jugoistoku. Visovi Atlasa, koji imaju vlastitu klimu, utiču na klimatsku sliku. Sjeverozapadni dio zemlje ima suha i topla ljeta sa srednjom augustovskom temperaturom od 23 °C ( 26 °C Casablanca und 29 °C (Tanger). Zime su blage (januar 12 °C) i kišne, gdje se količina padavina idući prema jugu smanjuje. U unutrašnjosti opada blagi uticaj mora, tako da u centralnim dijelovima vlada kontinentalna klima, sa ljetnim temperaturama od 29 °C do 45 °C, a zimi se spuštaju do 0 °C. Padavine su ispod 250mm. Zapadni planinski obronci prime i više od 1.000mm godišnje, a iznad 1.000m nadmorske visine u zimskim mjesecima pada i snijeg. Južno od Atlasa, na rubovima Sahare vlada suha i topla klima. Padavine su neravnomjerne i rijetko dostignu 200mm godišnje, pa se zemljoradnja zadržava u području oaza. Tokom ljetnih mjeseci puše široko, topli vjetar pun pustinjskog pjeska iz Sahare.
Flora i fauna
Politika
mini|Abbas al-Fassi
Po Ustavu iz 1992, koji je 1996. izmijenjen, Maroko je konstitutivna monarhija, na čelu sa kraljem Muhamedom VI, koji pripada dinastiji Alida. Kralj je ujedno i duhovni vođa marokanskog naroda, kao i vrhovni zapovjednik oružanih snaga. Kralj proglašava predsjednika vlade, kog predlaže najjača politička partija u parlamentu, kao i pojedine ministre i članove vlade. Kralj ima pravo raspuštanja parlamenta i pravo proglašavanja vanrednog stanja. U usporedbi sa monarhijama evropskog tipa, kralj ima veće ovlasti, mada u praksi te ovlasti izvršava predsjednik vlade. Predsjednik vlade od septembra 2007. je Abbas al-Fassi, potomak bogate porodice iz grada Fes, te predsjednik partije Istiqlal. Vlada je izabrana u koaliciji partija Istiqlal, UNFP, PPS, RNI, i MP
Skupština i senat Po Ustavnoj reformi iz 1996. Maroko ima skupštinski sistem koji se sastoji od dva doma: Nacionalne skupštine i Senata. Skupština se sastoji od 325 predstavnika koji se svakih pet godina direktno biraju, a od toga je 30 mjesta predviđeno za žene. Nepovjerenje predsjedniku vlade je moguće izglasati sa dvotrećinskom većinom. Pravo glasa imaju svi državljani Maroka stariji od 20 godina. Senat se sastoji od 270 predstavnika, koji se biraju indirektno svakih devet godina. Zakon predloženi od skupštine, moraju se potvrditi odlukom kralja, koji može zakone predložiti na usvajanje izjašnjavanjem naroda, referendumom ili nekim drugim oblikom izjašnjavanja. Zadnji skupštinski izbori 7. septembra 2007, pokazali su se kao relativno slobodni, ali zbog niskog učešća od samo 37% od upisanih glasača, te ukupno 19 % nevažećih glasova smatraju se prilično neuspjelim. Najjača partija postala je Istiqlal, PJD, MP, RNI i UNFP. Islamski orijentirana partija PJD, je duga najjača partija u skupštini i najjača opoziciona partija u državi.
Pravni sistem Ustav Maroka garantuje nezavisnu judikaturu. Pravo se zasniva na osnovama francuskog prava. U porodičnom i naslijednom pravu vrijedi šerijatsko pravo, koja se u izmijenjenom modusu primjenjuje za pripadnike ostalih vjera. Za pripadnike židovske vjere vrijedi talmudsko pravo. Najviša sudska vlast je Vrhovni sud u Rabatu. Sudije ovog suda postavlja kralj.
Vanjska politika