Kazahstan (), službeno Republika Kazahstan, država je smještena na području Evroazije. S površinom 2.727.300 km2 po veličini je deveta u svijetu (i veća je od zapadne Evrope), dok je najveća od svih zemalja koje nemaju izlaz na moreKazakhstan United States Central Intelligence Agency (CIA). 2007. "Kazakhstan" in The World Factbook.. Graniči sa Rusijom, Kinom, Kirgistanom, Uzbekistanom i Turkmenistanom, a na zapadu izlazi na Kaspijsko jezero. Glavni grad je Astana, koji je to postao 1997, dokad je glavni grad bio Almati, koji je inače najveći kazahstanski grad.
S obzirom na svoju veličinu, Kazahstan ima vrlo različite tipove terena, od prostranih nizija, preko visoravni, stepa, tajgi, stjenovitih kanjona, brda, delti do pustinja i visokih planina čiji su vrhovi stalno pod snijegom. Sa 18,4 miliona stanovnika (procjena iz 2017), ova zemlja je 62. u svijetu u toj kategoriji, a sa gustinom od 6 stanovnika po kilometru kvadratnom, spada u najrjeđe naseljene zemlje svijeta.
Etimologija Prema najčešće prihvaćenoj teoriji, riječ qazaq (Kazah) potiče od turskog korijena koji znači "slobodni", "nezavisni" ili "odmarač".
Turska riječ qazaq (قازاق) je pouzdano zapisana u rečenicama 13.-14. vijeka, uključujući Kipčakski kodeks i mamluk-kipčki arapski rječnik koji je objavio Martin Houtsma. U tim izvorima, riječ je značila "nepriveđen", "beskućnik", "povučen", ili "progonstvo", a kasnije je stekla značenje "slobodni čovek".
Engleska riječ , koja znači član kazašskog naroda, potiče od ruskog: kazaš. Rođansko ime je Kazakh, qazaq. Može da potiče od turskog glagola gas- qaz-, 'bljačiti', što odražava nomadnu kulturu Kazahstana. Termin Kozak je istog porijekla.
U tursko-perzijskim izvorima, pojam Uzbek-Kazak prvi put se pojavio sredinom 16. vijeka, u Tarikh-i-Rashidi od Mirza Muhammad Haidar Dughlat, Čagatayidski princ Kašmir, koji nalazi Kazahstan u istočnom dijelu Dešt-i Kipčaka. Prema Vasilju Bartoldu, Kazahstanci su vjerovatno počeli da koriste taj naziv tokom 15. vijeka.
Iako se Kazak tradicionalno odnosi samo na etničke Kazah, uključujući one koji žive u Kini, Rusiji, Turskoj, Uzbekistanu i drugim susjednim zemljama, termin se sve više koristi za označavanje svakog stanovnika Kazahstana, uključujući i stanovnike drugih etničkih grupa. U kazahskom jeziku, zemlja se naziva Kazahstan u latiničnom pismu.
Historija Veći dio historije prostor današnjeg Kazahstana su naseljavala nomadska plemena. Do 16. vijeka su se formirali Kazasi kao zasebna grupa, sastavljena od tri horde. Rusi na ovaj prostor prvi put dolaze u 18. vijeku, a do sredine 19. vijeka već je cijeli Kazahstan postao dijelom Ruskog Carstva. Nakon Oktobarske revolucije 1917. i Ruskog građanskog rata, koji je uslijedio, teritorij Kazahstana nekoliko puta biva reorganiziran da bi 1936. bila osnovana Kazaška SSR u okviru Sovjetskog Saveza. Tokom 20. vijek]a Kazahstan je bio mjesto mnogih sovjetskih projekata, kao što su Hruščovljeva "Djevičanska polja", zatim kosmodrom u Bajkonuru, te "Poligon" u Semipalatinsku, primarna sovjetska lokacija za testiranje nuklearnog oružja.
Kazahstan je proglasio nezavisnost 16. decembra 1991, kao posljednja sovjetska republika koja je to uradila. Dotadašnji komunistički čelnik Nursultan Nazarbajev postao je prvi predsjednik Kazahstana. Nakon stjecanja nezavisnosti ova država vodi umjerenu vanjsku politiku, te pokušava razviti svoju ekonomiju, posebno hemijsku industriju. Dok se privredni imidž zemlje u svijetu poboljšava, predsjednik Nazarbajev ima jaku kontrolu nad državnom politikom. Ipak, međunarodni ugled se polako gradi. Kazahstan se već sada smatra za vodeću zemlju Srednje Azije. Ova država je član mnogih međunarodnih organizacija uključujući: UN, Partnerstvo za Mir, Zajednicu Nezavisnih Država i Šangajsku Organizaciju za Saradnju. Godine 2010. Kazahstan je predsjedavao OSCE-om.
Kazahstan je etnički i kulturno vrlo raznolik, što je dobrim dijelom posljedica masovnih deportacija u SSSR-u za vrijeme Staljinove vladavine. Kazasi su najbrojniji narod. Dozvoljene su vjerske slobode, pa postoji nekoliko različitih religija koje se praktikuju ovdje. Po broju vjernika najzastupljeniji je Islam. Kazaški je državni jezik, ali se uz njega i ruski koristi kao službeni u državnim institucijama.
Kazaški Kanat Kazahstan je bio naseljen još od kamenog doba. Klima i reljef ove oblast su bili pogodni za stočarstvo. Historičari vjeruju da je konj prvi put pripitomljen upravo u stepama Evroazije. Kako su gradovi Taraz i Hazrat-e Turkestan služili kao važne stanice na Putu svile, koji je povezivao istok i zapad, ovo područje dobija veliki strateški značaj, kada ga u 13. vijeku osvajaju Mongoli. Pod Mongolskim Carstvom, ovo područje je podijeljeno na pokrajine, koje su poslije postale dio Kazaškog Kanata.
U ovom periodu je nomadski način života usko povezan sa stočarstvom nastavio da preovladava među stanovništvom u stepama. U 15. vijeku se počinje izdvajati zaseban kazaški identitet među turskim plemenima ovog područja, a sredinom 16. vijeka je ovaj proces i završio stvaranjem posebnog kazaškog jezika, kulture i privrede. Ipak, ovo područje je bilo poprište čestih sukoba između kazaških emira i perzijskih naroda sa juga. Početkom 17. vijeka Kazaški Kanat se suočio sa velikim rivalstvom među njegovim plemenima, koje je rezultiralo podjelom njegovog stanovništva u 3 horde: Veliku, Srednju i Malu. Politička razjedinjenost, rivalstvo među plemenima i važan položaj između istoka i zapada su faktori koji su slabili Kazaški Kanat.
Tokom 17. vijeka česti su sukobi Kazaha sa Ojratima, savezom zapadnih Mongolskih plemena, među kojima su Džungari bili najagresivniji. Početak 18. vijeka je period kada je Kazaški Kanat doživio svoj vrhunac. U ovom periodu je Mala horda učestvovala u ratu protiv Džungara od 1723. do 1730, koji je popraćen velikom invazijom ovog plemena na kazaške teritorije. Pod vodstvom Abul Kair Kana Kazasi pobjeđuju u ovom ratu. Ključne su bitke bile na rijeci Bulanti 1927. i bitka kod Anrakaja 1929. Ablaj Kan je također učestvovao u mnogim bitkama protiv Džungara, te je proglašen za narodnog heroja. Kazasi su također bili žrtve čestih napada Kalmika sa Volge.
Rusko Carstvo U 19. vijeku Ruska Imperija se širi, između ostalog i u centralnoj Aziji. To je bio period "Velike igre" koji je trajao skoro punih 100 godina, od 1813. do 1907. kada je potpisan Anglo-ruski sporazum. Ruski carevi su tada vladali većim dijelom teritorija današnjeg Kazahstana.
Rusko Carstvo je uspostavilo novi sistem administracije i povećavalo broj svojih vojnih trupa i kasarni u centralnoj Aziji u "Velikoj igri" između njih i Britanske Imperije. Ruski jezik je bio forsiran u svim školama i u administraciji. Ove mjere dovele su do jakog otpora među kazaškim stanovništvom, prvenstveno zbog narušavanja tradicionalnog nomadskog načina života i pojave gladi među ovdašnjim plemenima. Tako se u kasnim 1800-tim godinama razvio Kazaški nacionalni pokret, čiji je primarni cilj bio očuvanje kazaškog jezika i identiteta nasuprot pokušajima Rusije da ih asimilira.
Od 90-ih godina 19. vijeka pa nadalje započinje intenzivnije naseljavanje ruskog stanovništva na teritoriju današnjeg Kazahstana, posebno u provinciju Semirečje. Taj trend dodatno se povećao nakon izgradnje željeznice Orenburg-Taškent, koja je završena 1906. Ova doseljavanja nadzirala je Preseljenička uprava, sa sjedištem u Sankt Petersburgu.
Rivalstvo u borbi za zemlju i vodu između Kazaha i novopridošlog stanovništva sve se više zaoštravalo u posljednjim godinama carske Rusije, što je kulminiralo ustankom 1916. Kazasi su napali ruske i kozačke doseljenike te vojne trupe. Ustanak je rezultirao velikim brojem žrtava i masakara sa obje strane. Ruska osveta bila je nemilosrdna. 300.000 Kazaha moralo je izbjeći u planine ili susjednu Kinu. Kada se sljedeće godine njih otprilike 80.000 vratilo, većina ih je bila pobijena od strane carske vojske. Tokom 1921. i 1922. od gladi je umrlo približno milion Kazaha.
Kazaška SSR mini|lijevo|250px|Položaj Kazačke SSR unutar SSSR-a Iako je za kratko vrijeme uspostavljena Alaška autonomija (1917-1920), ovo je bio veoma buran period praćen mnogim ustancima i pobunama, koje su brutalno ugušene, te su Kazasi ipak došli pod sovjetsku upravu. Prostor današnjeg Kazahstana je 1920. postao autonomna republika unutar Ruske SFSR.
Sovjetska represija nad tradicionalnom elitom zajedno s forsiranjem kolektivizacije u kasnim 1930-im dovela je do velike gladi. Između 1926. i 1939. broj stanovnika Kazahstana opao je za 22% uslijed gladi, nasilja i emigracije. Procjene su da bi danas Kazahstan brojao blizu 20 miliona stanovnika da u tom periodu nije bilo gladi i masakra nad kazaškom populacijom. Tokom 1930-ih mnogi vodeći kazaški pisci, mislioci, pjesnici, političari i historičari su likvidirani po Staljinovoj naredbi, a sve u cilju suzbijanja kazaškog identiteta i kulture. Komunistički sistem je činio velik napor da integrira Kazahstan u sovjetski sistem. Kazahstan je postao sovjetska republika 1936. U ovom periodu na njegovu teritoriju se prisilno doseljava veliki broj ljudi iz drugih djelova Sovjetskog Saveza. Većina deportacija u SSSR-u su vršene u pravcu Sibira i Kazahstana, a one su često vršene samo na osnovu etničke ili religijske pripadnosti tih ljudi. Nerijetko su oni dospijevali u velike sovjetske radne logore, kao što je Alžir u okolini Nur-Sultana, koji je bio rezervisan za žene ljudi koji su smatrani narodnim neprijateljima.
U toku Drugog svjetskog rata Kazaška Sovjetska Socijalistička Republika je dala 5 nacionalnih divizija Crvenoj armiji, vojsci SSSR-a. Dvije godine nakon završetka Drugog svjetskog rata osnovana je glavna sovjetska lokacija za testiranje nuklearnog oružja, Poligon u Semipalatinsku.
U periodu Drugog svjetskog rata se forsira industrija i rudarstvo, a sve zbog ratnih potreba. No, u vrijeme Staljinove smrti ekonomija ove republike je i dalje bila bazirana na poljoprivredi. Hruščov je 1953. pokrenuo ambiciozni program "Djevičanska polja", koji je imao za cilj da prostrane stepe, koje su uglavnom koristile za ispašu stoke, pretvori u žitorodne oranice. Ovaj projekat je donio polovične rezultate. Međutim, zajedno sa kasnijom modernizacijom koju je uveo sljedeći sovjetski lider Leonid Brežnjev, doveo je do razvoja poljoprivrednog sektora, od koga je direktno zavisio veliki broj stanovnika. Kazasi su 1959. činili tek 30% stanovništva, dok su etnički Rusi bili najbrojniji sa 43% stanovništva Kazaške SSR.
Rastuće napetosti u sovjetskom društvu rezultirale su sve češćim zahtjevima za političkim i privrednim reformama. Glavni uzrok toga je svakako odluka Lavrentija Berije da testira atomsku bombu na teritoriju Kazaške SSR u Semipalatinsku 1949. Ovo je imalo za posljedicu ekološku katastrofu i biološki uticaj na naredne generacije, što je svakako pojačalo bijes Kazaha protiv sovjetskog režima.
U decembru 1986. izbile su masovne demonstracije kazaške omladine na ulicama Alma Ate, nazvane još i Želtoksan, koje su imale za cilj smjenu Prvog sekretara Kazaške SSR Dinmuhameda Konajeva i Ruske SFSR Genadija Kolbina. Vladine snage su suzbile nemire. Nekoliko ljudi je smrtno stradalo, a mnogi od demonstranata su uhapšeni. Za vrijeme sovjetske vladavine nezadovoljstvo je stalno raslo, te je napokon potpuno došlo do izražaja u vrijeme politike Mihaila Gorbačova, koja se nazivala Glasnost.
Nezavisnost U periodu kada su sve sovjetske republike tražile veći stepen autonomije, Kazahstan proglašava suverenitet kao republika u okviru Sovjetskog Saveza u oktobru 1990. Nakon propalog pokušaja državnog udara u Moskvi u augustu 1991, te raspada Sovjetskog Saveza, Kazahstan proglašava nezavisnost 16. decembra 1991, kao posljednja sovjetska republika koja je to učinila.