mini|350px|Hemijska struktura glikolipida, glikoglicerolipida i glikosfingolipida Glikolipidi su složena jedinjenja šećerne i lipidne komponente (glikon), koje su spojene etarskom, odnosno glikozidnom vezom (budući se radi o šećeru) sa glicerolom. Nešećerna komponenta (aglikon) najčešće je glicerol sa dvije masne kiseline vezane estarskim vezama.Aglikonski dio može biti i sfingozin (sfingozidna baza).Lawrence E. (1999): Henderson's Dictionary of biological terms. Longman Group Ltd., London, .Alberts B. et al. (1983): Molecular biology of the cell. Garland Publishing, Inc., New York & London, .King R. C., Stransfield W. D. (1998): Dictionary of genetics. Oxford niversity Press, New York, Oxford, ; .
Primarna uloga glikolipida je kumulacija energije, a pogodni su i kao genetički markeri za ćelijsko prepoznavanje.
Metabolizam Glikolipidi se nalaze na površini ćelijskih membrana, gdje se ugljeno-hidratni lanci vežu sa fosfolipidima . Ugljeni hidrati sa nalaze na vanjskoj membranskoj površini svih eukariotskih ćelija. Njihovu strukturu kontroliraju glikoziltransferaze (koje dodaju lipide) i glikozilhidrolazama (koje modificiraju glikan nakon adicije). Glikolipidi proširuju fosfolipidni dvosloj u vodeno okruženje izvan ćelije, gdje su mjesta za prepoznavanja specifični hemijskih spojeva. Također učestvuju u održavanju membranske stabilnosti , a pomažu i međusobnom spajanju ćelija kojim se formiraju tkiva. Inače, sfingolipidoze mogu biti uzrokovane i poremećajima metabolizma.
Tipovi glikolipida Među glikolipidima najpoznatiji su cerebrozidi, gangliozidi i sulfatidi.
Cerebrozidi su prvi put izolirani iz mozga, po čemu su i imenovani. Gangliozidi su izolirani iz ganglijskihćelija (sive mase) mozga. Sulfatidi su složeni lipidi, koji su izolirani iz jetre, bubrega, a retativno visoki sadržaj ovih supstanci ima i mozak. Svi imaju specifične i veoma značajne uloge u organizmug životinja.Međedović S., Maslić E., Hadžiselimović R. (2000): Biologija 2. Svjetlost, Sarajevo, .
Prema prirodi aglikonske komponente, glikolipidi mogu biti: Gliceroglikolipidi Galaktolipidi Sulfolipidi Glikosfingolipidi Cerebrozidi Galaktocerebrozidi Greatocerbicidi Glukocerebrozidi Sulfatidi Gangliozidi (najsloženiji životinjski glikolipidi; sadrži oligosahride s negativnim nabojem jednog ili više ostataka sijalinske kiseline. Identificirano je više ih od 200 različitih gangliozida; najzastupljeniji su u nervnim ćelijama). Globozidi Glikofosfosfingolipidi (kompleks kod gljiva, uključujući i kvasac, i kod biljaka, gdje su prvobitno nazivani "fitotoglikolipidi" može biti komplikovani skup jedinjenja, kao negativno nabijenih gangliozida u životinja. Vršna grupa glikolipida se sastoji od šećera).
Također pogledajte Glikoprotein Šećeri Masti
Reference
Vanjski linkovi
Kategorija:Biohemija Kategorija:Fiziologija Kategorija:Lipidi Kategorija:Hemija ugljikohidrata