Dabarska pećina nalazi se na području općine Sanski Most, Bosna i Hercegovina. Smještena je uz izvor rijeke Dabar, u istoimenom naselju. Jedan od izvorišnih krakova Dabra povremeno izbija unutar same pećine. Pećina je još uvijek neistražena, te njena tačna dužina i dubina nisu poznate. Pri samom ulasku otvara se prostrana unutrašnjost, a dublje u pećini nailazi se na jezerca, čiji se vodostaj povećava tokom kišnih i snježnih perioda. U vrijeme obilnih padavina formira se veliko jezero koje otežava ili potpuno onemogućava dalji ulazak.
Dabarska pećina ne obiluje speleološkim ukrasima poput stalaktita i stalagmita. Međutim, arheološka istraživanja pokazala su da je bila nastanjivana u prahistoriji, što potvrđuju pronađeni predmeti korišteni u svakodnevnom životu tadašnjih stanovnika. U njenoj blizini otkriveni su i ostaci sojeničkog naselja, za koje se pretpostavlja da potiču iz perioda Ilira.
Flora i fauna Tokom speleoloških istraživanja u nekoliko pećina Bosne i Hercegovine 2016. godine potvrđeno je stanište pećinskih pauka Nesticus arenstorffi, Lepthyphantes centromeroides i Metellina merianae. Stanište je pećinskih škampa vrste Troglocaris bosnica koji su pronađeni samo u ovoj pećini i pećini Suvaja kod Lušci Palanke.
Naučna istraživanja provedena prije nekoliko decenija otkrila su u unutrašnjem jezeru pećine čovječiju ribicu (Proteus anguinus), endemsku vrstu iz prahistorije.
Reference
Vanjski linkovi
Zvanični sajt općine Sanski Most Zvanični sajt komisije nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine
Kategorija:Sanski Most Kategorija:Nacionalni spomenici u Sanskom Mostu Kategorija:Pećine u Sanskom Mostu Kategorija:Sana