Pokrajine i teritorije Kanade predstavljaju najviši stepen administrativne podjele ove velike sjevernoameričke države.
Kanada ima deset provincija i tri teritorije, koje predstavljaju podnacionalne administrativne jedinice pod jurisdikcijom Kanadskog ustava. Tokom Kanadske konfederacije 1867. godine, tri provincije Britanske Sjeverne Amerike, Novi Brunswick, Nova Scotia i Provincija Kanada (koja je nakon konfederacije podijeljena na Ontario i Kvebek), udružile su se u federaciju. Tokom narednog stoljeća, Kanada je postupno stekla punu nezavisnost. Kroz svoju historiju, međunarodne granice Kanade mijenjale su se više puta usljed priključenja novih teritorija i provincija, čime je država postala druga najveća na svijetu po površini.
Osnovna razlika između kanadske provincije i teritorije ogleda se u tome što provincije svoju vlast i ovlaštenja crpe iz Zakona o ustavu iz 1867. godine (ranije poznatog kao Zakon o Britanskoj Sjevernoj Americi iz 1867). Teritorije su savezne teritorije, čije su nadležnosti teritorijalnim vladama delegirane od strane Parlamenta Kanade. Ustavni zakon dijeli ovlasti između Vlade Kanade (savezne vlade) i vlada provincija, bilo isključivo ili zajednički. Promjene u podjeli nadležnosti između savezne vlade i provincija zahtijevaju ustavnu izmjenu, dok se slične promjene koje se odnose na teritorije mogu provesti jednostrano od strane vlade ili Parlamenta Kanade.
U savremenoj kanadskoj ustavnopravnoj teoriji, provincije se smatraju ko-suverenim jedinicama, na osnovu podjele nadležnosti između provincijskih i saveznih vlasti predviđene Zakonom o ustavu iz 1867. godine. Svaka provincija ima svog predstavnika Kanadske krune, potkralja. Teritorije, s druge strane, nisu suverene, već im se ovlaštenja i odgovornosti prenose sa saveznog nivoa vlasti; zbog toga svaka teritorija ima komesara koji predstavlja saveznu vladu.
Karta Interaktivna karta Kanade koja prikazuje svih njenih deset pokrajina i tri teritorije zajedno s njihovim glavnim gradovima.
Pokrajine
Zastava Grb Pokrajina Poštanska oznaka Glavni grad Najveći grad(po broju stanovnika) Datum pristupa konfederaciji Stanovništvo(juli 2014) Površina: kopno (km2) Površina: voda (km2) Ukupna površina (km2) Službeni jezik Ontario ON Toronto Toronto 1. juli 1867. 13.678.700 917.741 158.654 1.076.395 Engleski Québec QC Quebec City Montréal 1. juli 1867. 8.214.700 1.356.128 185.928 1.542.056 Francuski Nova Škotska NS Halifax Halifax 1. juli 1867. 942.700 53.338 1.946 55.284 Engleski Novi Brunswick NB Fredericton Saint John 1. juli 1867. 753.900 71.450 1.458 72.908 EngleskiFrancuski Manitoba MB Winnipeg Winnipeg 15. juli 1870. 1.282.000 553.556 94.241 647.797 Engleski Britanska Kolumbija BC Victoria Vancouver 20. juli 1871. 4.631.300 925.186 19.549 944.735 Engleski Ostrvo Princa Edwarda PE Charlottetown Charlottetown 1. juli 1873. 146.300 5.660 0 5.660 Engleski Saskatchewan SK Regina Saskatoon 1. septembar 1905. 1.125.400 591.670 59.366 651.036 Engleski Alberta AB Edmonton Calgary 1. septembar 1905. 4.121.700 642.317 19.531 661.848 Engleski Newfoundland i Labrador NL St. John's St. John's 31. mart 1949. 527.000 373.872 31.340 405.212 Engleski Ukupno pokrajine –
Teritorije U Kanadi postoje tri teritorije. Za razliku od provincija, kanadske teritorije nemaju inherentni suverenitet i posjeduju samo ona ovlaštenja koja im je delegirala savezna vlada. One obuhvataju cjelokupno kopneno područje Kanade sjeverno od 60° sjeverne geografske širine i zapadno od zaljeva Hudson, kao i sva ostrva sjeverno od kanadskog kopna, od onih u zaljevu James pa sve do Ostrva kraljice Elizabete. Teritorije pokrivaju oko 40% kopnene površine Kanade, ali u njima živi svega oko 0,3% ukupnog stanovništva zemlje.
Još jedna teritorija, Distrikt Keewatin, postojala je od 7. oktobra 1876. do 1. septembra 1905. godine, kada je ponovo priključena Sjeverozapadnim teritorijama i postala Regija Keewatin. Obuhvatala je područja današnjeg okruga Kenora u Ontariju, sjeverni dio Manitobe i kopneni dio Nunavuta. Sjedište vlasti Keewatina nalazilo se u Winnipegu, Manitoba. Ova teritorija nije imala predstavništvo u saveznom parlamentu.
Sjeverozapadne teritorije su se tokom godina značajno mijenjale po veličini. Godine 1880. obuhvatale su oko 7,1 milion km², dok su u periodu od 1925. do 1999. godine zauzimale približno 3,4 miliona km². + Teritorije Kanade Zastava Grb Teritorija Poštanska oznaka Glavni i najveći grad Datum pristupa konfederaciji Stanovništvo(maj 2011) Površina: kopno (km2) Površina: voda (km2) Ukupna površina (km2) Službeni jezik Sjeverozapadne teritorije NT Yellowknife 15. juli 1870. 41.462 1.183.085 163.021 1.346.106 Chipewyan, Cree, Engleski, Francuski, Gwich’in, Inuinnaqtun, InuktitutNorthwest Territories Official Languages Act, 1988 (as amended 1988, 1991-1992, 2003) Yukon YT Whitehorse 13. juni 1898. 33.897 474.391 8.052 482.443 EngleskiFrancuski Nunavut NU Iqaluit 1. april 1999. 31.906 1.936.113 157.077 2.093.190 Inuinnaqtun, Inuktitut,Engleski, Francuski Ukupno teritorije –
Stanovništvo Većina stanovništva Kanade koncentrisana je u područjima blizu granice između Kanade i Sjedinjenih Američkih Država. Četiri teritorijalno najveće provincije (Kvebek, Ontario, Britanska Kolumbija i Alberta) ujedno su i najnaseljenije (pri čemu su Kvebek i Ontario zamijenjeni redoslijedom po površini). Zajedno čine oko 86% ukupnog stanovništva Kanade. Teritorije (Sjeverozapadni teritoriji, Nunavut i Jukon) obuhvataju više od trećine ukupne površine zemlje, ali u njima živi svega oko 0,3% stanovništva, što znatno utiče na ukupnu gustinu naseljenosti države.
Stanovništvo Kanade poraslo je za 5,0% između popisa iz 2006. i 2011. godine. Izuzimajući Novi Brunswick, sve provincije i teritorije zabilježile su porast broja stanovnika u tom periodu. Prema procentualnoj promjeni, najbrže rastuća provincija ili teritorija bio je Nunavut, s povećanjem od 12,7% između 2011. i 2016. godine, a slijedi Alberta s rastom od 11,6%. Nasuprot tome, broj stanovnika u Novom Brunswicku smanjen je za 0,5%.
Uopšteno, kanadske provincije bilježe stabilan rast stanovništva uporedo s ukupnim rastom populacije Kanade. Ipak, pojedine provincije, poput Saskatchewana, Ostrva princa Edwarda te Newfoundlanda i Labradora, imale su duže periode stagnacije ili pada broja stanovnika. Ontario i Kvebek su oduvijek bile dvije najnaseljenije provincije u Kanadi i zajedno su u svakom trenutku činile više od 60% ukupnog stanovništva. Udio stanovništva zapadne Kanade u odnosu na ukupnu populaciju zemlje kontinuirano raste, dok se udio atlantske Kanade smanjuje.
Reference
Kategorija:Pokrajine i teritorije Kanade