thumb|200px|Poprečni presjek dijela lista vrijeska1 - kutikula; 2 - epiderma; 3 - stoma; 4 - vanćelijski prostor; 5 - palisadni parenhim; 6 - spužvasti parenhim; 7 - skleroidihttp://aromaterapija.info/aromaterapija/strucni-tekstovi/anatomska-grada-brdskog-vriska/. Vanćelijski (ili ponekad ekstracelularni prostor) je termin kojim se označava nešto "izvan ćelije". Ovaj prostor se obično uzima kao onaj koji je izvan plazma membrane, a ispunjen tekućinom (vidi: vanćelijski matriks). Termin se koristi za razlikovanje od unutarćelijskog (intracelularnog), koji je unutar ćelije.Sofradžija A., Šoljan D., Hadžiselimović R. (2000): Biologija 1, Svjetlost, Sarajevo, .Međedović S., Maslić E., Hadžiselimović R. (2000): Biologija 2. Svjetlost, Sarajevo, .Bajrović K, Jevrić-Čaušević A., Hadžiselimović R., Ed. (2005): Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo, .
Prema bazi podataka “Gene Ontology’’, ekstracelularni prostor je ćelijska komponenta definirana kao: "Taj dio višećelijskog organizma izvan pravih ćelija, obično se uzima da je izvan plazma membrane, a zauzet tečnošću Za višećelijske organizme, ekstracelularni prostor odnosiv se za sve izvan ćelije, ali i dalje u organizmu bez vanćelijskog matriksa. Genski proizvodi multi-ćelijskog organizma koji se izlučuju iz ćelije u intersticijalnu tekućinu ili krv se stoga mogu anotiranti tim ppojmom".Extracellular Space by Gene Ontology database EMBL-EBI.
Sastav ekstracelularnog prostora uključuje metabolite, ione, razne proteine i ne-proteinske materije tj. DNK, RNK, lipide, mikrobne proizvode itd koje bi mogle uticati na ćelijsku funkciju. Naprimjer, hormoni, faktori rasta, citokini i hemokini, putuju ekstracelularnim prostorom, prema biohemijskim receptorima na ćelijama. Ostali proteini koji su aktivni izvan ćelije su razni enzimi, uključujući i probavne (tripsin, pepsin), ekstracelularne proteinaze matriksna metaloproteinaza, ADAMTS, katepsini i antioksidansni enzimi vanćelijska superoksid dismutaza. Proteini koji su prisutni u ovom prostoru, često se čuvaju izvan ćelije pričvršćieni na različite ekstracelularne komponente matriksa (kolageni, proteoglikani, itd. Osim toga, proteolitički proizvodi vanćelijskog matriksa su prisutni u ekstracelularnom prostora, posebno u tkivima koje su u toku remodeliranja.Didangelos A., Yin X#, Manda K., Baumer M., Jahangiri M.,Mayr M. (2010): Proteomics Characterization of Extracellular Space Components in the Human Aorta# Molecular & Cellular Proteomics 9 (9): 2048–2062. doi:10: 1074/mcp.M110.00169, PMC 2938114. PMID 20551380.
Reference
Kategorija:Citologija Kategorija:Ćelije