Receptor – u čulnom sistemu – je završetak čulnog nerva koji odgovara na podražaj iz unutrašnjeg ili vanjskog okruženja organizma. U odgovoru na takve stimulanse, čulni receptgor pokreće čulnu transdukciju stvarajućio gradijent potencijala ili akcijski potencijal u istoj ili susjednoj ćeliji.
Funkcije Čulni receptori za u okus i miris sadrže receptorske molekule koji se vežu za specifične hemikalije. Mirisni receptori u neuronima mirisnih receptora, naprimjer, aktiviraju se u interakciji sa molekulskom strukturom mirisnih molekula. Slično tome, okusni receptori (gustatorni receptori) u okusnim pupoljcima, pri stvaranju akcijskog potencijala, ulaze u interakciju sa hemikalijama iz hrane.
Ostali, kao što su mehanoreceptori i fotoreceptori, odgovaraju na fizičke nadražaje. Na primjer, fotoreceptorska ćelija sadrži specijalizirane proteine kao što su rodopsin u pretvaranju fizičke energije u svjetlu u električne signale. Neke vrste mehanoreceptora pale akcijske potencijale kada im je membrana pod fizičkim pritiskom.
Funkcije senzornih receptora su prva komponenta u čulnom sistemu.
Čulni receptori odgovaraju na specifične modaliteta stimulansa. Podsticajni modalitet, u kojem senzorni receptor odgovara određen je adekvatniom draži čulnih receptora.
Senzorne receptor odgovara na odgovarajući modalitet poticaja, pokretanjem senzornog prijenosa. To se može postići neto pomakom u početnom stanja receptora (vidi sliku ovih pretpostavljenih stanja s biofizičkih opis .bio-balance.com/Graphics.htm).
Klasifikacija Adekvatnni stimulus Adekvatna draž datog čulnog receptora je onaj modalitet stimulansa za koje posjeduje adekvatan aparat za prenos nadražaja. Adekvatna podsticaj se može koristiti i za klasifikaciju senzornih receptora:
Baroreceptori odgovaraju na pritisak u krvnim sudovima; Hemoreceptori odgovaraju na kemijske stimulanse; Receptori elektromagnetskog zračenja reagiraju na elektromagnetsno zračenje
Infracrveni receptori odgovaraju na infracrveno zračenje: Fotoreceptori odgovaraju na elektromagnetno zračenje vidljive svjetlosti: Receptor ultraljubičastog zračenja odgovaraju na ultraljubičasto zračenje; Elektroreceptori reagiraju na električno polje; Lorenzinijeve ampule odgovaraju na električna polja, salinitet i temperaturu, ali im je funkcija prvenstveno elektroreceptorska; Hidroreceptori odgovaraju na promjene u vlažnosti; Magnetoreceptori odgovaraju na magnetno polja; Mehanoreceptori reagiraju na mehanički stres ili mehaničko naprezanje: Nociceptori odgovaraju na oštećenja ili opasnost od štete u tkivima, vodeći (često, ali ne uvijek) na percepciju bola; Osmoreceptori odgovaraju na osmolarnost tečnosti (kao što je hipotalamus); Proprioceptori daju osjećaj položaja; Termoreceptori reagiraju na temperaturu: toplinu, hladnoču ili oboje.
Raspored Prema lokaciji, čulni receptori mogu biti: Kožni receptori se nalaze dermisu ili epidermi.http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/Cutaneous+receptor Mišićna vretena sadrže mehanoreceptore za otkrivanje istezanja u mišićima.
Morfologija Tjelesni čulni receptori koji su blizu površine kože obično se dijele u dvije morfološke grupe: Slobodni nervni završeci karakteristični su za nociceptore i termoreceptora, a tako se nazivaju po tome što njihove terminalne grane neurona nemijelinizirane i šire se kroz kožne slojeve dermu i epidermu. Zaštićeni receptori se sastoje od preostalih tipova kožnih receptora. Enkapsulacija (zaštita) postoji za specijalizirano funkcioniranje.
Stopa adaptacije Tonusni receptori su čulni receptori koji se polahko prilagođavaju na stimulus i stvaranje akcijskih potencijala tokom trajanja djejstva stimulusa. Na ovaj način se prenose informacije o trajanju stimulusa.mentor.lscf.ucsb.edu/course/fall/eemb157/lecture/Lectures%2016,%2017%2018.ppt Neki tonusni receptori su stalno aktivni i ukazuju na razinu tkivne pozadine. Primjeri takvih receptora su receptor bola, zglobna kapsula i mišićno vreteno. Fazni receptor je senzorni receptor koji se brzo prilagođava stimulansu. Odgovor ćelije smanjuje vrlo brzo, a zatim se zaustavlja. Takvi ne daju informacije o trajanju stimulusa, a umjesto toga, neki od njih, prenose informacije o brzim promjenama u intenzitetu i stopi stimulusa. . Primjer faznog receptora je Pacinijeva korpuskula.
Inervacija Različiti čulni receptori su oživčeni različitim tipovima nervnih vlakana. Mišići i njima pčridruženi čulni receptori su inervirani čulnim vlaknima tipa I i II, dok su kožni receptor oživčeni Aβ, Aδ i C vlaknima.
Dodatne slike
Također pogledajte Čulo Nervni sistem Neuron
References
External links
The major classes of somatic sensory receptors
Kategorija:Čula Kategorija:Neuronauka Kategorija:Čulni receptori