Femtometar je jedna od jedinica za dužinu. Na 12. generalnoj konferenciji za tegove i mjere održanoj 1964. godine, donesena je Rezolucija broj 8, kojom je usvojen prefiks femto- za red veličine 10−15 i uveden u Međunarodni sistem mjernih jedinica (SI).
Jedan femtometar iznosi 10−15 metara, odnosno
dio metra.
Simbol za jedinicu femtometar je fm.
Naziv femtometar potiče iz danskog i norveškog jezika, od riječi femten koja znači "petnaest", i riječi iz antičkog grčkog jezika μέτρον (metrοn - jedinica mjere).
Historija naziva (od fermija do femtometra)
mini|Enrico Fermi (1901-1954), italijanski fizičar u čiju čast je nazvana jedinica za mjeru fermi.
Prije prefiksa femto- i naziva femtometar, kao naziv mjerne jedinice za dužinu reda veličine 10−15 korišten je naziv fermi, u čast italijanskog fizičara Enrika Fermija (1901–1954). Fermi je bio jedan od začetnika nuklearne fizike. Naziv fermi prvi put je upotrijebio američki fizičar Robert Hofstadter u radu Electron Scattering and Nuclear Structure objavljenom 1956. godine u časopisu Reviews of Modern Physics.
Nakon što je Hofstadter dobio Nobelovu nagradu za fiziku naziv fermi je upotrijebio i u svom predavanju kao laureat nagrade. Naziv fermi je u širokoj upotrebi u nuklearnoj fizici i fizici čestica iako nije zvanično sankcioniran od Međunarodnog biroa za utege i mjere. Zvaničan naziv za jedinicu mjere za dužinu koja iznosi 10−15 metara je femtometar, dakle, donošenjem Rezolucije broj 8 na 12. Generalnoj konferenciji za tegove i mjere održanoj 1964. godine, naziv femtometar je postao zvaničan naziv a naziv fermi ostao je van SI.
Primjeri
mini|Prikaz strukture atoma helija i red njegove veličine (100.000 fm). U sredini je prikazano šematizovano jezgro atoma. Tamni dio oko jezgra su elektroni na svojim putanjama.
mini|Uvećani prikaz jezgra atoma helija sa redom veličine (fermi-femtometar).
Nazivi mjera za dužinu različitog reda veličine izvode se dodavanjem odgovarajućeg prefiksa na naziv osnovne jedinice - metar.
Naziv Simbol Faktor veličine Decimalni izraz Kilometar km 103 1 000 m Metar m 100 10 dm Decimetar dm 10−1 10 cm Centimetar cm 10−2 10 mm Milimetar mm 10−3 Mikrometar μm 10−6 1 000 nm Nanometar nm 10−9 1 000 pm Ångström Å 10−10 100 pm Pikometar pm 10−12 1 000 fm Femtometar fm 10−15 Također i fermi u nuklearnoj fizici i fizici čestica.
1.000 atometara = 1 femtometar = 1 fermi = 0,001 pikometar = 1,0 × 10−15 metara. 1.000.000 femtometara = 10 angstrema. = 1 nanometar.
Jedinica fermi, odnosno, jedinica femtometar, koristi se u nuklearnoj fizici pošto su tipične dužine prečnika jegra atoma u tom redu veličine. Protoni i neutroni imaju prečnike reda veličine oko 1,5 femtometara. Prečnik jezgre atoma (red veličine: 10−15 m - femtometar) je oko 20.000 puta (vodik) do oko 140.000 puta (uranij) manji od prečnika cijelog atoma (red veličine: 10−10 m - angstrem). Prečnik jezgra atoma zavisi od broja subatomskih čestica koje se nalaze u njemu i može varirati of 4 fm za lagane jezgre kao kod ugljika do 15 fm za teške jezgre kao kod olova. Prečnik atomskog jezgra zlata iznosi približno 8,45 femtometara.
Također pogledajte
Metar Mikron Nanometar Ångström Pikometar Mjere za dužinu Međunarodni sistem jedinica
Reference
Vanjski linkovi
Međunarodni sistem mjernih jedinica Institut za mjeriteljstvo Bosne i Hercegovine Konverter mjernih jedinica
Kategorija:Metar