mini|297x297piksel|Pozdrav sa srpskog primorja (Drač), srpski propagandni poster iz 1914. Albanofobija u Srbiji, odnosno antialbanska osjećanja, proizvod su političkog odnosa u Srbiji i etničkih sukoba između političkih struktura u Srbiji i Albanaca, nastalih na područjima današnjeg Kosova.
Albanofobija se ogleda u negativnim predrasudama i diskriminaciji prema pripadnicima albanskog naroda. Albanofobija može poprimiti i oblik rasizma ako je povezana s vjerovanjem da su Albanci vrsta niže rase. Antialbanska osjećanja se ogledaju i u korištenju naziva Šiptari, slaveniziranog oblika albanskog etnonima Shqiptar, koji se uslijed negativne konotacije u srpskom jeziku smatra uvredljivim.
Tokom historije, mnogi srbijanski intelektualci su predlagali razne antialbanske projekte, između ostalih: Jovan Cvijić, Vaso Čubrilović, Ivo Andrić i drugi. Srpski pisac i analitičar Mirko Đorđević zaključuje: "Pravljeno je stotine memoranduma, planova za riješenje kosovskog pitanja. Kad prelistate ta rješenja, bila ona komunistička, državna ili crkvena, lahko ćete primijetiti da su svi ti planovi bili - riješiti kosovsko pitanje tako da Albanaca tamo nema."
Historija
Kneževina Srbija lijevo|mini|197x197piksel|Vladan Đorđević, srbijanski državnik, je Albance smatrao nižom rasom. Počeci antialbanske propagande u Srbiji datiraju s kraja 19. vijeka i vezani su za pretenzije srpske države na teritorije Osmanlijskog carstva naseljene Albancima.Ivo Banac, The national question in Yugoslavia - origins, history, politics Nakon srpsko-turskog rata i teritorijalnih proširenja Kneževine Srbije 1878. godine, dolazi do masovnih protjerivanja Albanaca iz novopripojenih krajeva (prvenstveno iz Topličkog okruga, nekada djelimično naseljenog Albancima) i spaljivanja albanskih sela i gradskih četvrti. Iako su se mnogi srpski uglednici tada protivili izgonu albanskog stanovništva, predsjednik srpske vlade Milan Piroćanac je povodom toga izjavio: “ako bismo ih ostavili ovdje, zadali bi nam nevolje”.Jovan Hadživasiljević, Arbanaska liga, Beograd, 1909, str. 13.
Dalji rast albanofobije povezan je s vanjskopolitičkim pretenzijama Kneževine Srbije zacrtanim u Načertaniju, na oblasti Kosova, zapadne Makedonije i sjeverne Albanije, od kojih su neke bile naseljene pretežno albanskim muslimanima. Srpski autori prikazuju Albance kao nasilnike i uzurpatore, potencirajući njihove zločine nad Srbima tokom Osmanlijskog perioda.Jovan N. Tomić, O Arnautima u staroj Srbiji i Sandžaku Oni albansko stanovništvo u Novopazarskom Sandžaku, Kosovu i Makedoniji predstavljaju kao "pustonosnu rijeku koja se izlila iz svoga korita i koju će Srbija vratiti u granice prave Arbanije".
Kraljevina Srbija mini|176x176piksel|Jovan Cvijić, srpski akademik, je zagovarao izlazak Kraljevine Srbije na more preko teritorija Osmanlijskog Carstva naseljenih Albancima, današnje Albanije. Početkom 20. vijeka albanofobija u Srbiji je počela rasti, usko povezana s vanjskopolitičkim ciljem Kraljevine Srbije da izađe na Jadransko more (luka Drač) preko albanskih oblasti.Димитрије Туцовић, Србија и Арбанија (у Изабрани списи, књига II, стр. 56) Просвета, Београд, 1950. Argumente o izlasku Srbije na more preko Albanije u to vrijeme su zastupali mnogi srpski političari i intelektualci. Ugledni srpski naučnik Jovan Cvijić je branio pravo Srbije na sjevernu Albaniju uprkos postojanju nesrpskog stanovništva na tim oblastima.
Cvijić je opisivao kosovske i sjeverne Albance kao mješance, poarbanašene Srbe, odnosno prikrivene Srbe, koji su samo mimikrijom oponašali prave Albance, čime je podupirao pretenzije srpske države na albanske oblasti.Ben Fowkes, Ethnicity and ethnic conflict in the post-communist world Između 1906. i 1918. izradio je seriju mapa koje su pravdale rastuće srpske pretenzije na južne oblasti.Diarmait Mac Giolla Chríost, Language, identity, and conflict Cvijićeve etnografske mape objavljene 1906, 1909. i 1913. godine, međusobno su se razlikovale i pratile su vanjskopolitičke potrebe Srbije.George W. White, Nationalism and territory: constructing group identity in Southeastern Europe Na mapi iz 1909. značajno je prikazano smanjeno prisustvo Albanaca na Kosovu i zapadnoj Makedoniji u odnosu na prethodnu iz 1906. Na mapi iz 1913. prikazano je još manje Albanaca, čak i u Sjevernoj Albaniji.
Srpska propaganda je Albance prikazivala nesposobnima da upravljaju sami sobom, prikazujući ih kao strani element koji treba iskorijeniti. U širenju predrasuda prema Albancima ističe se dr. Vladan Đorđević (1844–1930), tadašnji predsjednik vlade Srbije. On je prikazivao Albance kao divlji narod koji nema historiju, opisujući ih evropskim crvenokošcima koji spavaju na drveću. On je predlagao Evropi da “podijeli ove nedisciplinirane ljude između Srbije, Grčke i Crne Gore”.Đorđe Nikprelević: VELIKE SILE I SUSJEDI U MALISORSKOJ KRIZI 1911. Vlada Kraljevine Srbije je stajala na gledištu da Albanci uopće nisu narod, već izdijeljena i međusobno zakrvljena plemena, bez zajedničkog jezika, pisma i vjere.D. Đorđević, Izlazak Srbije na Jadransko more i konferencija ambasadora u Londonu 1912, str. 11-12, Beograd, 1956. Smatrao je da bi tek kolonizatorskim utjecajima, odnosno uključenjem Albanaca i njihovih teritorija u srpsku državu, bilo omogućeno njihovo obučavanje za civiliziran život. Srpska štampa je širila stereotipe o Albancima kao o divljacima nesposobnim za samostalan državni život.Dimitrije Tucović, Srbija i Arbanija (u Izabrani spisi, knjiga II, str. 56) Prosveta, Beograd, 1950. Čak i mnogi srpski naučnici su, prije nastanka nezavisne Albanije 1912. godine, pokušavali dokazati nesposobnost Albanaca za stvaranje vlastite države, tvrdeći da albanska plemena nemaju potrebu za državom niti sposobnost da se konstituišu u naciju, te im je stoga potrebno tutorstvo. Opet, istaknuti srpski socijaldemokrata Dimitrije Tucović u svojoj knjizi "Srbija i Arbanija" kritički napada ovakvo gledište srpskih političara: osvit Prvog balkanskog rata kralj Petar I Karađorđević je 18. oktobra 1912. godine izdao proglas u kome kaže da će njegova armija donijeti "slobodu, bratstvo i jednakost", ne samo Srbima već i Albancima, nakon čega je srpska vojska krenula u osvajanje Albanije, čineći nad albanskim stanovništvom brojne zločine. Tucović bilježi da je dio štampe u Srbiji duže vrijeme rasprostirao o albanskom narodu tendenciozna mišljenja, izazivajući kod srpskog naroda mržnju prema divljim Arnautima, uz pripisivanje pogrdnih izraza.Dimitrije Tucović, Srbija i Arbanija (u Izabrani spisi, knjiga II, str. 58-59) Prosveta, Beograd, 1950. Nakon pripajanja Kosova Kraljevini Srbiji, Kosovski Albanci su bili suočeni s politikom prisilne srbizacije, koja se ogledala u zabrani korištenja albanskog jezika, pokrštavanju, kolonizaciji i etničkom čišćenju.Izveštaj međunarodne komisije za ispitivanje uzroka i vođenja Balkanskih ratova
Kraljevina Jugoslavija Tokom perioda Kraljevine Jugoslavije, diskriminacija albanskog stanovništva je predstavljala zvaničnu politiku države. Beogradska vlada je raznim mjerama nastojala izmijeniti etničku sliku Kosova i Metohije. Hiljade albanskih porodica je protjerano u Tursku.. Istovremeno, beogradska vlada je vodila opsežan program kolonizacije Kosova, dajući prednost Srbima, a posebno bivšim vojnicima ili pripadnicima četničkih odreda.Howard Clark, Civil resistance in Kosovo lijevo|mini|199x199piksel|Vaso Čubrilović, srpski akademik, je predlagao masovno istjerivanje Albanaca. Dr. Vaso Čubrilović, srpski akademik i političar, albanska naselja slikovito opisuje kao "klin koji se duboko zario u naše zemlje."V. Čubrilović, Politički uzroci seoba na Balkanu od 1860-1880 god., Glasnik Geografskog društva 16 (1930), 26-49. On je 1937. godine napisao memorandum za Stojadinovićevu vladu kojim predlaže rješavanje "albanskog problema" totalnim etničkim čišćenjem Kosova od Albanaca.Historical dictionary of Kosova Čubrilović smatra da je "imperativna dužnost" države da ne dopusti da njeno važno strateško zemljište u rukama drži "nama neprijateljski i strani element". Čubrilović kritikuje dosadašnju neefikasnu srpsku kolonizaciju Kosova i predlaže efikasnije metode fizičkog izgona albanskog stanovništva. On smatra da je osnovna pogreška odgovornih činilaca bila to što su na "nemirnom i krvavom" Balkanu htjeli primijeniti zapadne metode u rješavanju etničkih problema. Umjesto toga, on predlaže rješenje problema na balkanski način:Čubrilović polazi sa stanovišta da je jedini efikasni način rješenja albanskog pitanja masovno iseljavanje, te predlaže niz sredstava pritiska kojima bi došlo do toga. Prvo je stvaranje psihoze, radi čega je potrebno naći agitatore koji će agitirati za iseljavanje. Također je potrebno pridobiti albansko svećenstvo i ljude od utjecaja, novcem ili prijetnjama. Drugo sredstvo je pritisak državnog aparata, koji treba do krajnosti iskoristiti zakone, kako bi što više zagorčao život Albanaca. U tom cilju, Čubrilović predlaže jugoslavenskoj vladi globe, hapšenja, nemilosrdno primjenjivanje svih policijskih propisa, kažnjavanje šverca, sječe šuma, puštanje pasa, gonjenje na kuluk i sva druga sredstva koja je u stanju iznaći policija. Pored policijskih pritisaka, Čubrilović predlaže i privredne: nepriznavanje starih tapija, obustavljanje rada na katastru, nemilosrdno utjerivanje poreza i svih javnih i privatnih dugova, oduzimanje državnih ispaša, općinskih ispaša, ukidanje koncesija, poslovnih dozvola za kahvane, trgovine, zanate, oduzimanje monopolskih dozvola, istjerivanje iz državne, privatne i samoupravne službe, itd. Od sanitetskih mjera predlaže: prisilno izvršenje svih propisa po kućama, rušenje zidova i velikih plotova oko kuća, stroga primjena veterinarskih mjera koja će ometati izvođenje stoke na pijace, itd. Dr. Čubrilović također predlaže i vjerski pritisak u vidu krčenja groblja, zabrane mnogoženstva itd. Pored državnog pritiska, Čubrilović napominje da i privatna inicijativa može mnogo učiniti. On predlaže da se kolonistima podijeli oružje i da se na Kosovu započne četnička akcija. Dalje zagovara izazivanje sukoba Crnogoraca s Albancima u Metohiji i lokalnih buna koje bi bile krvavo ugušene najefikasnijim sredstvima. Pored navedenih sredstava pritisaka na stanovništvo, Čubrilović predlaže još jedno sredstvo koje je Srbija vrlo praktično upotrijebila poslije 1878. godine - tajno paljenje sela i arnautskih četvrti po gradovima.
Ivo Andrić, ambasador Kraljevine Jugoslavije u nacističkoj Nemačkoj, januara 1939. godine na zahtjev Milana Stojadinovića izradio je projekat podjele Albanije između Jugoslavije i Italije, prema kojem je Srbija trebala dobiti Sjevernu Albaniju i luku Drač.Dr B. Krizman, Elaborat Ivo Andrića o Albaniji (1939), Časopis za suvremenu povjest, br. 2, Zagreb 1977, str. 77-89. Andrićev elaborat, koji nosi datum 30. januar 1939. godine, sačinjen je kao službeni podsjetnik o albanskom pitanju za internu upotrebu u Ministarstvu vanjskih poslova.
Gotovo istovremeno s Andrićevim, 3. februara 1939. se pojavljuje još jedan projekat o okupaciji i podjeli Albanije, podnesen Stojadinovićevoj vladi. Riječ je o projektu Ivana Vukotića, također visokog činovnika Ministarstva vanjskih poslova, prema kojem bi Jugoslavija s Italijom trebala podijeliti Albaniju po liniji Struga-Libražd-Elbasan-Drač, čime bi Srbija dobila preko 300 km albanske jadranske obale. Vukotić na kraju referata zaključuje da je "bolje italijanski prozor na Balkanu nego albanska kuća".AJ.
Drugi svjetski rat Tokom ratnog perioda, mržnja između Srba i Albanaca je kulminirala. U izvještaju Komande II četničkog korpusa Draži Mihajloviću četnici izjavljuju da će se boriti protiv Turaka i Albanaca do istrebljenja i da mržnja na Albance i Turke privlači čak i pristalice komunizma.Arhiv Istorijskog instituta Kosova, microfilms e AMIB, fund of Archives of Chetniks, C-V-17099. Mnogi četnici su se nakon amnestije u augustu 1944. godine priključili partizanskim jedinicama, ne mijenjanjući svoj stav prema Albancima.