Avdo Smailović (Visoko, 14. august 1917 – Sarajevo, 22. februar 1984) bio je bosanskohercegovački kompozitor i profesor, te horovođa. Otac je petero djece: violončeliste Vedrana Smailovića, pijanistice Meire Smailović, violinistica Vildane (Vila) Smailović Repše, Sidika (Dika) Smailović Bravničar i Violete Smailović Huart.
Biografija i muzičko stvaralaštvo Avdo Smailović je u početku svog muzičkog i kompozitorskog puta bio samouk, da bi muzičko obrazovanje počeo sticati dosta kasno. Svoje muzičko obrazovanje započinje u rodnom gradu, a od 1948. godine nastavlja u Sarajevu gdje završava srednju muzičku školu (1953) i muzički odsjek na Višoj pedagoškoj školi (1955). Iste godine upisuje nastavnički odsjek u klasi Božidara Trudića na Muzičkoj akademiji u Sarajevu, ali nakon pet semestara prelazi na studije kod profesora Lucijana Marije Škerjanca na Muzičkoj akademiji u Ljubljani. Studij kompozicije završava 1968, a postdiplomski studij kod istog profesora 1970. godine.
U djetinjstvu je bio pastir, u mladosti kvalifikovani radnik metalske struke i istaknuti muzičar - amater. Vremenom postaje referent (kapelnik) za muziku u amaterskim organizacijama u Zenici, Banjoj Luci i Sarajevu, a zatim nastavnik muzike u srednjim školama i profesor na Pedagoškoj akademiji u Sarajevu. Predavao je analizu muzičkih oblika na Muzičkoj akademiji u Sarajevu i na odjeljenju Akademije u Tuzli od 1977. do 1979. Dobitnik je većeg broja nagrada, odlikovanja i priznanja.
Smajlovićev kompozitorski opus žanrovski i stilski je raznovrstan, a obuhvata: harmonizacije narodnih napjeva i komade za puhačke orkestre, vokalnu liriku i horove, velike simfonijske i vokalno-instrumentalne forme; autohtona muzika nadahnuta revolucionarnom tematikom ratnog i poratnog razdoblja. U početku stvaranja intenzivno koristi narodni melos, a nakon ulaženja u kompozicijske tehnike pokušava ostvariti jedinstvo narodnog i akademskog izraza, prvenstveno pod utjecajem Škerjančeve kompozitorske škole. Sklon programskom tretmanu muzičkog jezika nastoji svoj muzički izraz oblikovati "ekspresivno i neposredno" (ŠPIRIĆ 1977: 338). U posljednjem periodu kompozitorskog stvaranja, koristio je idiomatske elemente narodnog muzičkog izraza u okrilju savremene kompozicijske tehnike, oblikujući sasvim individualna muzička ostvarenja. Za njegovu kompoziciju Drvar iz 1964. američki dirigent Denis Burk je rekao:
Priznanja i naslijeđe Avdo Smailović je komponirao muzička djela u kojima obilno koristi folklorni materijal i zvuk puhačkih orkestara, što je vjerovatno odraz njegovog djelovanja kao dirigent limenih orkestara. U djelima za solo instrumente ili sa malim brojem muzičkih instrumenata, Smailović razrađuje originalni melodijski materijal s ponekim gotovo neprepoznatljivim folklornim elementima. To se sasvim jasno vidi u Metamorfozama za klavir, njegovoj možda najuspjelijoj kompoziciji. Dobitnik je Šestoaprilske nagrade grada Sarajeva iz 1980. Asocijacija kompozitora-muzičkih stvaralaca svake godine dodjeljuje nagradu za autorsko stvaralaštvo u području ozbiljne muzike koja je nazvana po njemu.
U poslijeratnoj Bosni i Hercegovini dvije osnovne muzičke škole i jedna osnovna škola nose njegovo ime i to u Visokom, Goraždu i Sarajevu. Dana 13. oktobra 2017. godine na Muzičkoj akademiji u Sarajevu održan je naučni skup u povodu njegove 100. godišnjice rođenja.
Djela Probuđena kasaba simfonijski stavak, 1955 Drvar concentino za klavir, timpane i gudački orkestar, 1964 Lirika sa pepela ciklus pjesama za mezzosopran i kamerni orkestar, riječi Dara Sekulić, 1966 Podigman simfonijski stavak, 1968 Trube romanijske simfonijski stavak, 1970 Zov svitanja legenda za odrasle, 1980 Mostarska simfonija, 1980 Oratorij Bilo čovjekovo, 1980 Metamorfoze za klavir, 1980
Orkestarska djela Simfonijski stav “Probuđena kasaba” 1952. Končertino iz ciklusa “Vatrena svitanja” za klarinet, klavir, timpane i gudački orkestar, 1964. Koncert za flautu i kamerni orkestar sa harfom, 1965. Dječije radosti, svita za gudački orkestar, 1957. In mondo skolare, svita za gudački orkestar, 1965. Gračaničko i Zadrugarsko kolo za kamerni orkestar, 1952.
Kamerna djela Fantazija za flautu i klavir, 1963. Lamento dramatico, za fagot i klavir, 1963 Scherzo, za fagot i glavir, 1963 Uz jutarnju šetnju, za violinu i klavir, 1961. Romantična pjesma, za violinu i klavir, 1961. Momci igraju, za violinu i klavir, 1961. Sa pastirima, za violinu i klavir, 1962. Svadbeno veselje, za violinu i klavir 1962. Duvački trio, za obou, klarinet i fagot, 1957. Ljubavna lirika stare Hercegovine, za glas i klavir 1952-65. Junačka poema Bosanske Krajine, mješoviti hor, 1955. Stoj Drino, mješoviti hor, 1952-60. Komunisti, hor, 1945. Narodna borba, hor, 1945. pjesma Titu, hor, 1946. Pjesma bratstva sviju strana, hor, 1957-65. Lovac, hor, 1957. Livadsko zvonce, hor, 1957.
Kompozicije za puhačke i narodne orkestre Jugoslovenske narodne melodije, ciklus I, II i III, 1940-1950. S vrela Bosne, 1953. Proljetna priča, 1957. Preko Save, Dolazi oslobodilačka vojska, Kozarački proleteri, Užički partizani, Narodni marš, Marš rudara, Marš socijalističke izgradnje, Pozdrav Trstu, Kumrovec, Romanijska rapsodija, 1944 – 1955. Muzička čitanka za amatere u kulturno umjetničkim društvima, 1953. Muzika za sletske vježbe društva tjelesnog vaspitanja, 1959 – 1965. Scenska muzika za pionirsko pozorište, 1957. Obrade narodnih igara i pjesama za razne instrumentalne sastave, 1959.
Reference
Vanjski linkovi Avdo Smailović na osasmailovic.edu.ba Stilske karakteristike kompozicije Metamorfoze za klavir solo Avde Smailovića Radnik-muzički kompozitor: društveno-sociološki diskursi lika i djela Avde Smailovića – Lana Pacuka, Univerzitet u Sarajevu
Kategorija:Rođeni 1917. Kategorija:Umrli 1984. Kategorija:Biografije, Visoko Kategorija:Bosanskohercegovački kompozitori Kategorija:Jugoslavenski kompozitori Kategorija:Dobitnici Šestoaprilske nagrade