Na Drini ćuprija je jedan od najpoznatijih romana bosanskohercegovačkog književnika Ive Andrića, a nakon Proklete avlije i jedan od književno dorađenijih, hronoloski prati četiri vijeka zbivanja oko velikog mosta preko rijeke Drine u Višegradu, koji je izgradio veliki vezir Mehmed paša Sokolović, porijeklom iz tih krajeva.
O autoru
Radnja Godine 1516. Mehmed paša je, prema vladajućem običaju devširme (tur. prikupljanje), kao dječak pravoslavnih roditelja odveden u osmansku vojsku (tadašnje janjičare), prilikom čega je prešao na islam, da bi se kasnije uzdigao ljestvicama vlasti i postao prvi do sultana. Kao moćnik, odlučio je da u rodnom kraju podigne zadužbinu, veliki kameni most na jedanaest lukova. Roman počinje dugim geografskim opisom višegradskog kraja i navođenjem više legendi o nastanku mosta. Jedna od najpoznatijih legendi svakako je priča o blizancima Stoji i Ostoji. Porijeklo legende je u nacionalnom mitu i epskoj viziji svijeta koja je književni ekvivalent toga mita. Legende su po pravilu paralelne, imaju krišćansku i muslimansku verziju. Kraj romana pada u 1914. godinu, kada su trupe austrougarske monarhije, u povlačenju, ozbiljno oštetile most. Sa rušenjem mosta izdiše i Alihodža, jedan od najčešće spominjanih likova, koji simbolizuje kraj starih vremena.
Između početka i kraja romana, izmedju građenja i rušenja mosta, širi se pripovjedački luk dug četiri stotine godina u kojem, u formi vrlo razvijenih epizoda, zapravo, cijelih priča, Andrić niže sudbine višegradskih ljudi, svih vjera.
Most, kao nijemi svjedok, pamti ukrštaj i prividno trpeljivo prožimanje, a ustvari antagonizam različitih kultura, vjera i tradicija i dvije civilizacije, istočne i zapadne. Most je, zapravo, postojana, jedina nepromjenjiva, vječita tačka na kojoj se trenje i komešanje što neminovno porađaju sukobe (na nivou likova i na nivou država) osjeća i vidi jasnije nego drugdje, u gotovo kristalno čistom, opredmećenom obliku.
Roman o mostu, kao i većina drugih Andrićevih romana i pripovjedaka, hrani se historijom Bosne, zemlje razmeđa na kojoj se susreću i miješaju religije i načini života, vode ratovi i međukonfesionalne i političke borbe, i sklapaju kratka i varljiva primirja. Kao zemlja protivrječnosti Bosna ima osobenu kulturu življenja, punu vitalizma, ali i atavizma.
Ljudi koji se, igrom sudbine, zatječu na takvoj pozornici igraju samo kratkotrajne dramske epizode u velikom pozorištu historije.
Jezik i stil Most je integrativna tačka romaneskne naracije i njen glavni simbol. Sve prolazi, samo on ostaje da ukaze na trošnost ljudske sudbine. Most je mjesto dodira historijski verifikovanih ličnosti i bezimenih likova koji su plod piščeve mašte.
Roman Na Drini ćuprija, u kojem se uglavnom dosljedno hronološki opisuje svakodnevni život višegradske kasabe, zapravo je "višegradska hronika", pandan Travničkoj hronici i Omer-paši Latasu, koji je "sarajevska hronika": u okviru tog hronikalnog troknjižja Andrić pripovijeda o "turskim vremenima" u Bosni.
Likovi
Abidaga Karamanlija Tosun-efendija Arifbeg (Misirbaba) majstor Antonije Husein-efendija Šemsibeg Branković Radislav Jelisije Mile Milan Glasničan Fedun Stevan Jelenka i Jakov Lotika Zellermeier Salko Ćorkan Paša Hadži-Omer Alihodža Stiković Zorka i Zagorka Nikola Glasničan Ilinka Ejub-beg Galus Celar F. Bathijarević Rade neimar stražar Stevan Fata Avdagina Nailbeg Hamzić Mustajbeg Hamzić
Također pogledajte Bosanskohercegovačka književnost
Kategorija:Višegrad Kategorija:Ivo Andrić Kategorija:Bosanskohercegovačka djela Kategorija:Bosna i Hercegovina u fikciji Kategorija:Prvi svjetski rat u fikciji Kategorija:Knjige iz 1945.