Donato Bramante ili Donato D'Angelo da Urbino (Fermignano, 1444 - Rim, 11. aprila 1514), italijanski graditelj i slikar
Graditeljstvo je učio u Urbinu kod Luciana Laurane-Vranjanina. U početku je radio u Milanu, gdje je izveo svoje glavno djelo, crkvu Sta Maria dele Grazie. Prešavši u Rim razvio je svoj stil do čistih arhitektonskih oblika karakterističnih za visoku renesansu. Za vrijeme pape Julija II. vodio je radove na dograđivanju Vatikana, a izradio je i osnovu u obliku grčkog krsta za crkvu Sv. Petra. Nijedno njegovo djelo nije izvedeno u cijelosti, mnoga su porušena i pregrađena, a izvršio je presudan uticaj na građevni stil visoke renesanse.
Život Urbino Bramante je rođen pod imenom Donato d’Augnolo, Donato di Pascuccio d’Antonio ili Donato Pascuccio d’Antonio u Fermignanu, blizu Urbina. U to vrijeme, 1467, Luciano Laurana je za vojvodu Federica da Montefeltra dograđivao Palazzo Ducale, dodajući arkadno dvorište i druge renesansne arhitektonske elemente.
Bramanteovo arhitektonsko stvaralaštvo u velikoj mjeri zasjenilo je njegov slikarski rad. Bio je u bliskom kontaktu s umjetnicima poput Melozza da Forlìja i Piera della Francesce, koji su se interesovali za pravila perspektive i iluzionističke efekte, naročito prisutne u djelima Andrea Mantegne.
Milano Oko 1474. Bramante se preselio u Milano, grad s izraženom gotskom arhitektonskom tradicijom, gdje je projektovao nekoliko crkvi u novom antičkom stilu. Vojvoda Ludovico Sforza imenovao ga je svojim dvorskim arhitektom, počevši od 1476, što je dovelo do niza značajnih narudžbi. Među njima se ističe poznati trompe-l’œil hor crkve Santa Maria presso San Satiro (1482–1486). Zbog ograničenog prostora, Bramante je oblikovao teatralnu apsidu u plitkom reljefu, vješto kombinujući slikarsku perspektivu s rimskim arhitektonskim motivima.
U sklopu crkve nalazi se i oktogonalna sakristija nadvišena kupolom. U Milanu je Bramante također izgradio tribinu crkve Santa Maria delle Grazie (1492–1499), kao i klaustre Sant’Ambrogija (1497–1498). Radio je i na drugim projektima u Paviji, uključujući doprinos projektu katedrale, gdje je izradio nacrte, kriptu i dio apside. Nakon što je 1499. francuska vojska protjerala Sforze iz Milana, Bramante je otišao u Rim, gdje je već bio poznat utjecajnom kardinalu Riariju.
Rim U Rimu je Bramante ubrzo stekao priznanje kardinala Della Roverea, budućeg pape Julija II. Za Ferdinanda Aragonskog i Izabelu Kastiljsku, ili vjerovatno za samog Julija II, projektovao je jedno od najskladnijih djela renesansne arhitekture, Tempijeto (1502) u crkvi San Pietro in Montorio na brežuljku Janiculum. Iako malih dimenzija, građevina se odlikuje strogim klasičnim proporcijama i simetrijom, okružena vitkim dorskim stubovima i nadvišena kupolom. Prema kasnijoj gravuri Sebastiana Serlija, Bramante je planirao smjestiti Tempijeto unutar kolonadnog dvorišta.
U novembru 1503. papa Julije II povjerio je Bramanteu najveći arhitektonski poduhvat 16. stoljeća u Evropi, a to je potpuna obnova Bazilike svetog Petra. U tom periodu Bramante je izradio i planove za veliko dvorište koje je povezivalo okolne zgrade, poznato kao Cortile del Belvedere. Kamen temeljac za prvi od masivnih stupova centralnog križišta položen je 17. aprila 1506. uz svečanu ceremoniju.
Sačuvan je mali broj Bramanteovih crteža, dok se veći dio poznatih nacrta pripisuje njegovim saradnicima, što svjedoči o obimu i složenosti projekta. Njegova vizija Bazilike svetog Petra temeljila se na centralizovanom tlocrtu u obliku grčkog krsta, koji je za njega i njegovu generaciju simbolizirao savršenu harmoniju. Ovaj koncept je, međutim, znatno izmijenjen nakon njegove smrti 1514. produženjem glavnog broda. Bramante je predvidio četiri velike kapele u uglovima između transepta, svaku nadvišenu manjom kupolom oko glavne kupole iznad križišta, što je projektu davalo snažan romano-bizantijski karakter. Bramante je u Rimu radio i na drugim značajnim projektima. Među njegovim ranijim djelima, prije početka radova na Bazilici svetog Petra, nalazi se i klaustar crkve Santa Maria della Pace (1500–1504), u blizini Piazza Navona.
Reference
Također pogledajte Leon Battista Alberti Michelangelo Buonarroti Giorgio Vasari
Kategorija:Rođeni 1444. Kategorija:Umrli 1514. Kategorija:Biografije, Rim Bramante,Donato Bramante,Donato Kategorija:Renesansni arhitekti