Vladimir Vladimirovič Putin (; rođen 7. oktobra 1952) jest ruski političar. Predsjednik je Rusije bio u periodu od 2000. do 2008. godine, te od 7. maja 2012. pa do danas. Između njegovih predsjedničkih mandata bio je i premijer Rusije pod njegovim bliskim saradnikom Dmitrijem Medvedovim. Studirao je pravo na Lenjingradskom državnom univerzitetu, gdje je diplomirao 1975.
Za vrijeme Sovjetskog Saveza bio je 16 godina agent tajne službe FSB. Dostigao je čin potpukovnika prije nego što je 1991. godine podnio ostavku da stupi u politiku u Sankt Peterburgu. Preselio se u Moskvu 1996. godine i pridružio se administraciji predsjednika Borisa Jeljcina. Brzo je napredovao i postao je vršilac dužnosti predsjednika 31. decembra 1999. godine, kada je Jeljcin dao ostavku.
Tokom svog prvog predsjedavanja, ruska ekonomija je rasla osam godina, a BDP mjeren kupovnom moći porastao je za 72%.GDP of Russia from 1992 to 2007 International Monetary Fund. Retrieved 12 May 2008 Ovaj privredni uspon je rezultat naglog rasta cijena robe i sirovina tokom 2000-ih, oporavka nakon raspada Sovjetskog Saveza, finansijske krize iz 1998., te razborite ekonomske i fiskalne politike.Putin: Russia's Choice, (Routledge 2007), by Richard Sakwa, Chapter 9Fragile Empire: How Russia Fell In and Out of Love with Vladimir Putin, Yale University Press (2013), by Ben Judah, page 17 Putin je u septembru 2011. najavio da će tražiti treći mandat za predsjednika. On je pobijedio na predsjedničkim izborima u martu 2012. sa 64% glasova.Shuster, Simon. "In Russia, an Election Victory for Putin and Then a 'Paid Flash Mob'" , Time (5 March 2012). Pad cijena nafte u kombinaciji sa međunarodnim sankcijama protiv Rusije uvedenim početkom 2014. godine. Nakon pripajanja Krima Ruskoj Federaciji i vojne intervencije u istočnoj Ukrajini, došlo je do smanjenja BDP-a za 3,7% u 2015. godini. Iako se ruska privreda oporavila u 2016. sa rastom BDP-a od 0,3% i službeno je izašla iz recesije. Putin je osvojio 76% glasova tokom izbora za predsjednika Ruske Federacije u martu 2018. godine i ponovo je izabran na šestogodišnji mandat koji će se završiti 2024. godine.
Rane godine
Vladimir Vladimirovič Putin rođen je 7. oktobra 1952. u Lenjingradu (danas Sankt Peterburg), Ruska Sovjetska Federativna Socijalistička Republika, SSSR. Bio je najmlađi od troje djece Vladimira Spiridonoviča Putina (1911–1999) i Marije Ivanovne Putine (1911–1998). Njegovom rođenju prethodila je smrt dvojice braće Viktora i Alberta, rođenih sredinom 1930-ih godina. Albert je umro u djetinjstvu, a Viktor je umro od difterije tokom opsade Lenjingrada u Drugom svjetskom ratu. Putinova majka bila je radnica u fabrici, a otac je bio vojni obveznik u sovjetskoj ratnoj mornarici, služeći u podmorničkoj floti početkom 1930-ih. Rano u Drugom svjetskom ratu, njegov otac je služio u bataljonu istrebljenja NKVD-a.First Person An Astonishingly Frank Self-Portrait by Russia's President Vladimir Putin The New York Times, 2000Putin's Obscure Path From KGB to Kremlin Los Angeles Times, 19 March 2000 Kasnije je prebačen u regularnu vojsku i teško je ranjen 1942. Putinova baka po majci ubijena je od strane njemačkih okupatora u Tverskoj oblasti 1941. godine, a njegovi ujaci sa majčine strane nestali su na ratnom frontu.
Putin je 1. septembra 1960. počeo svoje obrazovanje u školi br. 193 u Baskovoj ulici, blizu njegove kuće. Bio je jedan od nekolicine u školskom razredu od oko 45 učenika koji još nije bio član organizacije Pioniri Vladimira Iljiča Lenjina. Sa 12 godina počeo je vježbati sambo i džudo. Nosilac je crnog pojasa u džudou i nacionalni je majstor sporta u sambo-u. Želio je da oponaša obavještajne oficire koji su u to vrijeme bili prikazivani u sovjetskoj kinematografiji. Putin je učio njemački jezik u lokalnoj srednjoj školi u Sankt Peterburgu i tečno govori ovaj jezik.
Studirao je pravo na Lenjingradskom državnom univerzitetu (sada Sankt-Peterburški državni univerzitet) 1970. i diplomirao 1975. Njegova teza bila je na temu "Načelo najpovlaštenije trgovine u međunarodnom pravu".Lynch, Allen. Vladimir Putin and Russian Statecraft, p. 15 (Potomac Books 2011). Za vrijeme studija bio je obavezan da se pridruži Komunističkoj partiji Sovjetskog Saveza u kojoj je ostao član do decembra 1991.Владимир Путин. От Первого Лица. Chapter 6 Putin se susreo sa Anatolijem Sobčakom, asistentom profesorom koji je predavao poslovno pravo. Profesor Sobčak je bio jedan od autora Ustava Ruske Federacije i bio je veoma utjecajan u kasnijoj Putinovoj političkoj karijeri.
Karijera u KGB thumb|200px|lijevo|Putin u KGB uniformi, oko 1980.
Putin se 1975. godine pridružio KGB-u i obučavao u 401. KGB školi koja se nalazila u gradskom okrugu Okta, u Lenjingradu. Poslije obuke, radio je u Drugoj glavnoj upravi (kontraobaveštajnoj), pre nego što je prebačen u Prvu glavnu direkciju, gde je nadgledao strance i konzularne službenike u Lenjingradu. U septembru 1984. Nakon toga je poslan u Moskvu na dalje usavršavanje u Institutu Crvenog znaka Jurija Andropova.. Od 1985. do 1990. godine služio je u Drezdenu u Istočnoj Njemačkoj koristeći identitet prevodioca. Maša Gesen, Amerikanka ruskog porijekla koja je napisala biografiju o Putinovim izjavama, napisala je da: Prema Putinovoj zvaničnoj biografiji, tokom pada Berlinskog zida koji je počeo 9. novembra 1989. godine, spalio je KGB-ove dosjee kako bi spriječio demonstrante da dođu do njih.
Nakon raspada komunističke istočnonjemačke vlade, Putin se vratio u Lenjingrad početkom 1990. godine, gdje je oko tri mjeseca radio u Odsjeku za međunarodne odnose Lenjingradskog državnog univerziteta, izvještavajući prorektora Jurija Molčanova. Tamo je tražio nove regrute KGB-a, gledao studentsko tijelo i obnovio svoje prijateljstvo sa svojim bivšim profesorom Anatolijem Sobčakom, koji će uskoro postati gradonačelnik Lenjingrada. Putin tvrdi da je podnio ostavku u činu potpukovnika 20. avgusta 1991. godine, drugog dana pokušaja sovjetskog državnog udara iz 1991. protiv sovjetskog predsjednika Mihaila Gorbačova.R. Sakwa Putin: Russia's Choice, pp. 10–11 Putin je jednom prilikom izjavio: , iako je također napomenuo da je izbor bio težak, jer je najveći dio svog života proveo sa organima vlasti.R. Sakwa Putin: Russia's Choice, p. 11 Godine 1999., u jednoj svojoj izjavi opisao je komunizam kao "slijepu ulicu, daleko od glavnih tokova civilizacije".
Politička karijera
Rad u administraciji Sankt Peterburga 1990–1996 thumb|200px|lijevo|Vladimir Putin, Ljudmila Narusova i Ksenija Sobčak na sahrani Putinovog bivšeg mentoraNewsweek, "Russia's Mighty Mouse", 25 February 2008. Anatolija Sobčaka, gradonačelnika Sankt Peterburga od 1990–1996.
U maju 1990. Putin je bio imenovan za savjetnika za međunarodne poslove kod gradonačelnik tadašnjeg Lenjingrada Anatolija Sobčaka. U razgovoru sa američkim režiserom Oliverom Stoneom iz 2017, Putin je izjavio da je 1991. godine podnio ostavku u KGB, nakon puča protiv Mihaila Gorbačova, jer se protivio sa onim što se dogodilo i nije želio biti dio obavještajne službe u novoj upravi. To je opisao u dokumentarnoj serijir Olivera Stonea pod nazivom "Razgovori sa Putinom".
28. juna 1991. godine postao je šef Odbora za vanjske odnose u Uredu gradonačelnika, gdje je bio odgovoran za promoviranje međunarodnih odnosa, strana ulaganja i registraciju poslovnih pothvata. Međutim, protiv njega je bila povedena istraga zbog nepravilnosti u radu. U to vrijeme Lenjingrad je imao problem sa nedostatkom prehrambenih proizvoda. Istraga (koja je trajala godinu dana) je bila predvođena tadašnjim poslanikom zakonodavne skupštine Lenjingrada Marinom Salje. Zaključeno je da je imao potcijenjene cijene i dozvolio izvoz rijetkih metala u vrijednosti od 93 miliona dolara u zamjenu za stranu pomoć u hrani koja nikada nije stigla. Uprkos preporuci istražitelja da Putin bude otpušten, Putin je ostao šef Odbora za vanjske odnose do 1996. by Catherine BeltonWalsh, Nick Paton (29 February 2004). "The Man Who Wasn't There". The Observer. Od 1994. do 1996. godine radio je na nekoliko političkih i vladinih poslova u Sankt Peterburgu.
U martu 1994. godine Putin je imenovan za prvog zamjenika predsjednika vlade Sankt Peterburga. U maju 1995. godine organizovao je ogranak provladine političke partije "Naša domovina - Rusija", liberalnu partiju koju je osnovao premijer Viktor Černomirdin. Godine 1995. vodio je izbornu kampanju za tu stranku, a od 1995. do juna 1997. bio je vođa ogranka u Sankt Peterburgu.
Rana karijera u Moskvi od 1996–1999 U junu 1996. Sobčak je izgubio ponudu za reizbor na mjesto gradonačelnika u Sankt Peterburgu, pa se Putin preselio u Moskvu, gdje je bio imenovan za zamjenika načelnika odjeljenja za upravljanje imovinom koji je predvodio Pavel Borodin. Na tom političkom položaju je bio do marta 1997. godine. Tokom svog mandata bio je odgovoran za stranu državnu imovinu i organizovao je povratak nekadašnje imovine Sovjetskog Saveza i Komunističke partije u Rusku Federaciju. thumb|200px|desno|Putin na mjestu direktora Savezne sigurnosne službe Ruske Federacije (FSB) 1998. godine
Predsjednik Boris Jeljcin je 26. marta 1997. godine imenovao Putina za zamjenika šefa predsjedničkog štaba, a na ovom poslu je ostao do maja 1998. godine. Također, bio je šef Glavne kontrolne direkcije Odjeljenja za upravljanje predsjedničkom imovinom do juna 1998. godine. Njegov prethodnik na ovom političkom poslu bio je Aleksej Kudrin, a nasljednik je bio Nikolaj Patrušev, budući istaknuti političari i Putinovi saradnici.
Putin je 27. juna 1997. u Institutu za rudarstvo u Sankt Peterburgu, pod vodstvom rektora Vladimira Litvinenka, odbranio svoju doktorsku disertaciju iz ekonomije pod nazivom "Strateško planiranje regionalnih resursa u formiranju tržišnih odnosa". Ovaj primjer predstavlja nastavak običaja u Rusiji da mladi zvaničnik u usponu napiše akademski rad u sred svoje karijere.Gustafson, Thane. Wheel of Fortune: The Battle for Oil and Power in Russia, p. 246 (Harvard University Press, 2012). Kada je Putin kasnije postao predsjednik Rusije, njegova disertacija je postala meta optužbi za plagijat od strane kolega sa Instituta Brookings. Iako su optužbe odnosile na disertaciju, akademici sa Instituta Brookings tvrdili su da ona predstavlja plagijat iako možda nenamjeran. Komisija za disertaciju je kasnije odbacila sve optužbe.
Putin je 25. maja 1998. godine imenovan za prvog zamjenika šefa predsjedničkog štaba za regione, zamjenjujući na tom mjestu Viktoriju Mitinu. Dana 15. jula iste godine, imenovan je za šefa komisije za pripremu sporazuma o razgraničenju ovlašćenja regiona i saveznog centra koji je povezan sa predsjednikom, zamjenjujući Sergeja Shakhraya. Nakon imenovanja Putina, komisija nije zaključila takve sporazume, iako je tokom Shakhray-ovog mandata na čelu Komisije potpisano 46 sporazuma.The Half-Decay Products (in Russian) by Oleg Odnokolenko. Itogi, #47(545), 2 January 2007. Kasnije, nakon što je postao predsjednik, Putin je otkazao sve te sporazume.
Jeljcin je 25. jula 1998. imenovao Putina za direktora Savezne službe bezbjednosti (FSB), glavne obavještajne i bezbjednosne organizacije Ruske Federacije i nasljednika KGB-a.
1999: Prvi mandat na mjestu premijera
Putin je 9. avgusta 1999. godine imenovan za jednog od tri prva zamjenika premijera, a kasnije istog dana predsjednik Jeljcin ga je imenovao za vršioca dužnosti premijera Vlade Ruske Federacije. Jeljcin je također najavio da želi da Putin postane njegov politički nasljednik. Kasnije istog dana, Putin je pristao da se kandiduje za predsjednika Ruske Federacije.