mini|desno|Keramika kulture Cucuteni
Kultura Cucuteni je neolitska arheološka kultura na istoku Evrope od 4800. do 3000 pne, smještena u današnjoj Rumuniji, Moldaviji i Ukrajini, u regiji Dnjepra i Dnjestra, na površini od oko 350,000 km2.7.000 godina prije
Ime je dobila po selu Cucuteni u rumunskom okrugu Iaşi. Poznata je i kao Tripiljska po selu Tripilja (Трипiлля) u Ukrajini) ili Tripoljska kultura po ruskom izrazu Триполье. U literaturi se najčešće naziva Cucuteni-tripilijska kultura
Periodizacija Podijeljena je u rani, srednji i kasni period, u zavisnosti od radiokarbonske analize.
• Rana (Pro-Cucuteni I–III do Cucuteni A–B, Trypillia A do Trypillia BI–II): 4800 - 4000 pne• Srednja (Cucuteni B, Trypillia BII do CI–II)4000 - 3500 pne• Kasna (Horodiştea–Folteşti, Trypillia CII)3500 - 3000 pne
Naselja
Većina naselja u početnoj fazi su male veličine, na razmaku 3–4 km, koncentrisana u aluvijalnim dolinama rijeka Siret, Prut i Dnjestra. Kuće su bile kružno raspoređene oko jedne centralne. Bilo ih je oko desetak, izgrađene od pletera, zagrijavane su pećnicama i imale su jedan okrugli prozor. U posebnim prostorijama se proizvodila keramika. Jedna od najvažnijih karakteristika ove kulture bila je periodična destrukcija naselja. Prilikom istraživanja nalazižta uočeno je obnavljenje naselja na temeljima predhodnih, svakih 60 - 80 god.
Za vrijeme srednje faze (4000 - 3500 pne), stanovništvo gradi najveća naselja u neolitskoj Evropi. Razlozi su: Klimatske promjene tokom godine i njihov uticaj na način obrade zemlje. Prirodni razvoj i porast broja stanovnika koji uključuje prijetnju od ratnih sukoba sa susjednim zajednicama za ekonomske resurse Obrana od drugih naroda iz širokih stepskih prostora.
Neka od velikih naselja su: Talianki, Ukrajina – oko 3700. pne, sa 21.000 stanovnika i oko 2.700 kuća, na površini od 450 hektara Dobrovody, Ukrajina – oko 3800 pne, sa 16.000 stanovnika, na površini od 250 hektara Maydanets, Ukrajina – oko 3700 pne – sa 6000-9000 stanovnika, Nebelivka, Ukrajina - oko 4000. pne, na površini od 300 hektara
Ovakva naselja bila su administrativni, vojni i religiozni centri šireg prostora na kojem su se nalazila i manja naselja. Postojali su hijerarhijski nivoi što govori o državnom karakteru tadašnjeg društva. Najnovija istraživanja potvržuju i postojanje javnih zgrada za okupljanje i ceremonije. Sve se to dešavalo 500 godina prije nastanka Sumerskih gradova država. Oko 3200. god. pne došlo je do velikih klimatskih promjena, a onda je uslijedio dramatični kraj širenjem eneolita i navalom Praindoevroplana. Ekonomija Proizvodnja se odvijala u slijedećim okvirima: Skoro da nije postojala socijalna izdiferenciranost, niti je bila podjela zanimanja. Svi članovi jedne zajednice radili su sve vrste poslova, prema potrebi. Nedostatak političke elite Osnovna ekonomija, dovoljna za preživljavanje, uglavnom zemljoradnja Stočarstvo u manjem obimu
Religija U sredini mnogih naselja nađene su posebne zgrade za koje se vjeruje da su bila svetišta. U njima se nalazilo, ukopano u zemlju, mjesto sa velikim brojem figurina, koje su bile fetiš ili totem, sa željom da zaštite one koji su ih tu ostavili. Mnoštvo figurina koje sugerišu ženski lik, pod zajedničkim imenom Boginja, navelo je Mariju Gumbitas i njene sljedbenike Marija Gimbutas - Bogovi i božice stare Evrope da neolitska društva proglasi za matrijarhat.Douglass Bailey - Prahistorijske figurine Danas je to mišljenje odbačeno i smatra se da je neolitsko društvo bilo kompleksnije.
Figurine koje predstavljaju životije su rađene radi zaštite i napredka.
Lista neoolitskih kultura u Evropi Sesklo Egej 6500 pne 5000 komentar Dimini Egej 5000 4400 Starčevo Centralni Balkan, Podunavlje 6200 4500 Kereš (Mađarska), Kriš (Rumunija) Vinča Centralni Balkan, Podunavlje 5700 4500 Impresso Mediteran 6400 5500 eng: Cardium pottery culture Danilo Hrvatska 5400 3900 Kakanj Bosna i Hercegovina 6230 4900 Butmir Bosna i Hercegovina 5100 4500 Hvarsko - lisičićka Hrvatska, Bosna i Hercegovina 4200 2500 Karanovo Istočni Balkan 6200 3500 Boian Istočni Balkan 4300 3500 Trakasta keramika Srednji Dunav 5500 4500 eng: Linear Pottery culture Lenđel Srednji Dunav 5000 3400 Tisa Mađarska 5000 3400 Dnjestar-Bug Moldavija, Ukrajina 6200 4700 Cucuteni Moldavija, Ukrajina 5500 2700 (rus: Tripolje) La Amagra Španija Vindmil hil Engleska 3000 eng: Windmill Hill culture Megalitske kulture Evropa 8000 2000 Od Mezolita do Bronzanog doba Reference
Literatura J. P. Mallory, "Tripolye Culture", Enciklopedija indoevropske kulture, Fitzroy Dearborn, 1997.
Vanjski linkovi
http://www.culture.gouv.fr/culture/arcnat/harsova/en/balk4.htm http://www.dacia.org/Dacian_Virtual_Museum/The_Earlyest/the_earlyest.html Tripillian civilization homepage To The Question of the Origin and the Ethnical Belonging of Trypilla (Tripolje) Culture
Kategorija:Neolitske kulture Kategorija:Ukrajina