Klonska delecija ili klonsko brisanje je uklanjanje onih B- i T ćelija putem apoptoze, koje su ispoljile receptore za sopstvenu specifičnost, prije nego što su se razvile u potpuno imunokompetentne limfocite. Time se sprječava prepoznavanje i uništavanje sopstvenih domaćinskih ćelija, što je čini vrstom negativne selekcije ili centralnom tolerancijom. Centralna tolerancija sprečava B- i T-limfocite da reagiraju na sebe. Stoga, klonska delecija može pomoći zaštiti osoba od autoimunosti. Smatra se da je ona najčešći tip negativne selekcije u organizmu. To je jednan od oblika imunotolerancije.

Otkriće i funkcija thumb|Prikaz procesa klonske delecije u primarnim limfoidnim organima Frank Macfarlane Burnet u studiji iz 1959. godine, smatrao je da će autoreaktivne ćelije biti uklonjene prije sazrijevanja, kako bi se spriječilo njihovo dalje širenje. U tijelu se nalaze milioni B- i T-ćelija, od kojih su obje stvorene unutar koštane srži, a posljednje sazrijevaju u timusu (otuda oznaka T). Svaki od ovih limfocita ispoljava specifičnost za određeni epitop , odnosno dio antigena po kojem su B- i T-ćelijski receptori prepoznatljivi i vežu se. Prepoznata je velika raznolikost epitopa i, kao rezultat, moguće je da se neki B- i T-limfociti razviju sa sposobnošću prepoznavanja samoga sebe. B- i T-ćelije predstavljene su samo antigenom nakon razvijanja receptora, dok su još u primarnom limfoidnim organima. Takve ćelije koje pokazuju visok afinitet prema ovom autogenu često se naknadno brišu, tako da ne mogu stvoriti potomstvo, što pomaže u zaštiti domaćina od autoimunosti. Dakle, domaćin razvija toleranciju na ovaj svoj antigen, ili samo toleranciju.

Lokacija Limfociti B i T testiraju se na afinitet prema svom peptidu/glavnom kompleksu histokompatibilnosti (MHC) prije nego što napuste primarne limfoidne organe i uđu u periferne organe. Ako pokažu visok afinitet prema samo-antigenu, jedan od postupaka prevencije autoimunosti je klonska delecija. Tu bi limfociti primili apoptotske signale iz ćelija koje prezentiraju antigen (APC). Važno je napomenuti da nisu svi limfociti koji ispoljavaju visoki afinitet prema samo-antigenu podvrgnuti klonskoj deleciji. B-limfociti mogu također sudjelovati u uređivanju receptora lahkog lanca, zamjeni VH gen, ili biti oslobođeni i kasnije podvrgnuti negativnoj selekciji na periferiji. T-limfociti mogu se, umjesto toga, podvrći klonskom zarobljavanju, klonskoj anergiji i klonalnom uređivanju. Ako autoreaktivne ćelije izbjegnu klonski deleciju bilo u timusu, bilo u koštanoj srži, na periferiji postoje mehanizmi uključuje T-regulacijsku ćelije da spreče autoimunu bolest domaćina. Međutim, i za B- i T-ćelije u primarnim limfoidnim organima klonska delecija je najčešći oblik negativnoe selekcije.

B-ćelije B ćelije koje pokazuju visoki afinitet prema sopstvenim ćelijama mogu proći klonski deleciju u koštanoj srži. To se događa nakon sastavljanja funkcionalnog B-ćelijskog receptora (BCR). Moguće je da B-ćelije s visokim samoafinitetom ostaju nedorečene, jer im je potreban aktivacijski signal i stimulacija iz autoreaktivnih T-ćelija. Takve T-ćelije često se uklanjaju klonskom delecijom, ostavljajući autoreaktivne B-ćelije nestimulirane i neaktivizirane. Ove B-ćelije ne predstavljaju prijetnju, čak ni na periferiji, jer se ne mogu aktivirati bez autoreaktivne T-ćelije koja ih stimulira.

T-ćelije Između 2% I 5% of T-ćelija razvija autoreaktivne receptore. Većina ih prođe kroz negativnu selekciju klonske delecije.

Timusni korteks T-ćelije koje pokazuju visok afinitet prema MHC/ peptidnim kompleksima mogu proći klonsku deleciju u timusu. Timusne dendritske ćelije i makrofag odgovorni su za apoptotske signale koji se šalju autoreaktivnim T-ćelijama u kori timusa.

Timusna srž T-ćelije također imaju priliku podvrgnuti se kloniranoj deleciji unutar srži timusa, ako izražavaju visoki afinitet prema autoMHC/peptidnim kompleksima. Pozitivna selekcija se događa u kori timusa, što sugerira da je moguće da ćelija podliježe pozitivnoj selekciji unutar korteksa, a zatim negativnoj selekciji u srži, klonskiom delecijom. Epitelne ćelije odgovorne su za klonske delecije unutar medule (srži). Ove epitelne ćelije ispoljavaju se kao autoimunski regulator (AIRE) koji omogućava tim ćelijama da T-limfocitima predstave proteine specifične za ostale dijelove tijela. Ovo pomaže eliminaciji autoaktivnih T-ćelija koje prepoznaju protein iz specifičnog dijela tijela.

Potpuna i nepotpuna klonska delecija thumb|Prikaz nekompletne i kompletne klonske delecije Potpuna klonska delecija rezultira apoptozom svih B- i T-limfocita koji ispoljavaju visoki afinitet prema autoantigenima. Nepotpuna klonska delecija rezultira apoptozom većine autoreaktivnih B- i T- limfocita. Potpuna klonska delecija može dovesti do mogućnosti za molekularnu mimikriju, što ima negativne efekte za domaćina. Zbog toga, nepotpuna klonska delecija omogućava balansiranje između mogućnosti domaćina da prepoznati strane antigene i sopstvene antigene.

Molekulska mimikrija Klonska delecija daje podsticaj mikroorganizmima da razviju epitopee slične proteinima koji se nalaze u domaćinu. Budući da većina autoosjetljivih ćelija podliježe klonskoj deleciji, to omogućava mikroorganizmima s epitopima sličnim antigenima domaćina da izbjegnu prepoznavanje i otkrivanje limfocita T i B. Međutim, ako se otkriju, to može dovesti do autoimunog odgovora zbog sličnosti epitopa na mikroorganizmu i antigena domaćina. Primjeri za to se vide u infekcijama Streptococcus pyogenes i Borrelia burgdorferi. Moguće je, ali neuobičajeno da molekularna mimikrija dovede do autoimune bolesti.

Superantigeni

Superantigeni sačinjeni su od virusnih ili bakterijskih proteina i mogu otežati proces klonske delecije kada se odvija u timusu, jer podsećaju na interakciju T-ćelijskog receptora (TCR) s auto-MHC / peptidima. Na taj način, kroz ovaj proces, superantigeni mogu efikasno spriječiti sazrijevanje srodnih T-ćelija.

Reference

Vanjski linkovi

Kategorija:Imunološki sistem Kategorija:Imunologija