Spisak najstarijih džamija obuhvata sve najstarije džamije. S obzirom na različite definicije ovog termina, spisak sadrži ne samo džamije koje još služe prvobitnoj funkciji već i one džamije koje su kao takve sagrađene a trenutno se ne koriste kao džamije. U pogledu islamskih zajednica, ovdje se razlikuju ranouspostavljene zajednice koje su postojale u kontinuitetu i one muslimanske zajednica koje su postojale tokom jednog perioda historije. Također, džamije u glavnim svjetskim regijama kao što su Afrika i Evroazija, su poredane abecednim redom, dok su manje regije, poput sjeveroistočne i sjeverozapadne Afrike, te Arabijskog poluostrva i južnog dijala Euroazija, razvrstane po datumima kada su, kako se navodi iste prvobitno sagrađene.

Džamije spomenute u Kur'anu Sljedeće džamije se tretiraju kao najstarije džamije i spomenute su u Kur'anu:

GrađevinaSlika Lokacija Država Vrijeme gradnjeNapomenaMesdžidul-haramcenter|80pxMekaNepoznato iako se izgradnja povezuje s poslanikom IbrahimomMesdžidul-haram je najsvetije mjesto u islamu a unutar nje se nalazi i Kaba, tj. Kibla a mjesto je i gdje se obavlja Ḥadž (neki od dijelova hadža) i prva džamija u islamu.Mecca: From Before Genesis Until Now, M. Lings, pg. 39, Archetype Obnavljana je više puta, s najznačajnijom obnovom iz 1571. godine (vrijeme Osmanlijskog Carstva) i kasnijim obnovama tokom 20. vijeka. Mesdžidul-aksacenter|80pxJerusalemNepoznato, iako se izgradnja povezuje s poslanikom Ibrahimom Mesdžidul-aksa, i prva kibla"The Spiritual Significance of Jerusalem: The Islamic Vision. The Islamic Quarterly. 4 (1998): pp.233-242 je mjesto od izuzetne važnosti za muslimane jer je mjesto Isre i Mi'radža i treće najvažnije mjesto u islamu nakon Mesdžidul-harama i Poslanikove džamije. Iako se pravilno odnosi na čitavo područje odnosno kompleks, u užem smislu pod terminom Mesdžidul-akse se smatra džamija sa zlatnom kupolom, odnosno molitveni prostor okrenuta ka Meki.Džamija s otvorenim krovom na Muzdelificenter|80pxMuzdelifa, u blizini MekeNepoznatoAl-Mašar Al-Ḥaram mjesto gdje se obavlja jedna od obaveznih radnji hadža.Kuba džamijaMedina622.Prva džamija koju je izgradio poslanik Muhammed u 7. vijeku a znatnije je obnovljena u 20. vijeku.

Afrika

+ Sjeveroistočna Afrika GrađevinaImage Lokacija Država Prvo spominjanjeNapomenaDžamija ashabacenter|80pxMassawa610-620. (približan period)Vjeruje se da je prva džamija izgrađena na afričkom kontinentu a izgradili su je Muhammedovi ashabi u 7. vijeku.Džamija Negaš Amedincenter|80pxNegash620-630.Sagrađena u 7. vijeku u Negašu, ovu džamiju je prema islamskoj tradiciji izgradilo nekoliko Muhammedovih ashaba koji su učinili prvu hidžru u tadašnju Abesiniju. Nedavno je džamiju obnovila TIKA, turska organizacija za suradnju.Mesdžidul kibletejncenter|80pxZeila620-630Sagrađena u 7. vijeku u Zeili, nedugo nakon prve hidžre muslimana iz Meke i poznata kao jedna od najstarijih džamija. Džamija KorijibTadžura630-640.Vjerovatno najstarija džamija u državiDžamija Amra ibn El-Asacenter|80pxKairo641.Nazvana po Amr ibn el-Asu, komandantu i predvodniku muslimanskog osvajanje Egipta, za perioda drugog pravednog halife Omera ibn el-Hattaba. Sagrađena u centru Fustata (novoosnovanog glavnog grada tadašnjeg Egipta) tokom perioda 673. do 642, dograđivana 1179. i 1875. godineIbn Tulunova džamijacenter|80pxKairoEgipat879.Al-Hakimova džamijacenter|80pxKairoEgipat928.Džamija Al-Azharcenter|80pxKairoEgipat972.Džamija Arba'a Rukuncenter|80pxMogadišSomalija1268/1269.Fakr ad-Dinova džamijacenter|80pxMogadišSomalija1269.Džamiju sagradio sultan mogadiškog sultanata Fakr ad-Din (10–16. vijek).

+ Sjeverozapadna Afrika GrađevinaFotografija Lokacija Država Prvo spominjanjeNapomenaUkbetova džamijacenter|80pxKairuan670.Vjeruje se da je prva džamija izgrađena na području Magriba nazvana u čast voskovođe Ukbeta ibn Nafija osvajača Sjeverne Afrike. Dograđena u 9. vijeku.Džamija u Sidi Okbucenter|80pxSidi OkbaSidi 'Uqba (mosque, minaret and tomb) Museum With No Frontiers. Pristupljeno 17. 2. 2020Džamija Al-Zejtunacenter|80pxTunisVelika džamija u Sfaxucenter|80pxSfaxGreat Mosque of Sfax. Museum with No Frontiers. Pristupljeno 17. 2. 2020Velika džamija u Susucenter|80pxSusGreat Mosque of Sousse. Museum with No Frontiers. Pristupljeno 17. 2. 2020Atik džamija u Avjilicenter|80pxAvjila1101.

+ Jugoistočna Afrika (uključujući i obližnja ostrva unutar Indijskog okeana, ali ne i države Južne Afrike) GrađevinaFotografija Lokacija Država Prvo spominjanjeNapomenaDžamija ShangaShangaTemelji otkriveni, uz kovanice, na kojima su potvrđeni datumi, tokom iskopavanja 1980-ih. Najraniji konkretni dokazi o muslimanima u istočnoj Africi.Velika džamija u Kilvicenter|80pxKilwa Kisiwani1000. – 1100.Kizimkazi džamijacenter|80pxDimbani1107. (prema natpisu na džamiji)Džamija u Tsingonijucenter|80pxTsingoni, Mayotte1538.Al-Fatah džamija (Zelena džamija)Kigali (tadašnja Njemačka Istočna Afrika) 1913.Osnovali su je tanzanijski muslimanski, govornici svahili jezika a koji su došli u Ruandu da rade u njemačkoj administraciji.

+ Zapadna Afrika GrađevinaFotografija Lokacija Država Prvo spominjanjeNapomenaDžamija Larabangacenter|80pxLarabanga1421.Najstarija postojeća džamija napravljena od cigli od blata u Gani.Velika džamija u KanouKano15. vijekSagrađena za emira Muhammeda Rumfa

+ Južna Afrika GrađevinaFotografija Lokacija Država Prvo spominjanjeNapomenaDžamija Auwalcenter|80pxRt dobre nade (tada Kolonija Rta dobre nade)1798.Džamija al-QudamaUitenhage, Eastern Cape 1849.Zaključuje se da je džamija u ulici Caledon bila dovršena do marta 1849. godineDžamija u Durbanucenter|80pxDurban 1881.Sofijina džamijaButha Buthe1900. (približno)Osnovala je Soofie Saheb na prijelazu iz 19. u 20 vijek. Zajednica je Sofiju opisala kao afričku muslimanku koja još govori indijskim jezikom.Džamija Habibije Sofije SahebRylands, Cape Town 1905.Džamija LobatseLobatse1960-tihSagradili je indijski muslimani koji su u Bocvanu dovođeni tokom britanskog kolonijalnog perioda. Džamija Ezulwini Ezulwini, u blizini Mbabanea1978.

+ Zapadna Afrika GrađevinaFotografija Lokacija Država Prvo spominjanjeNapomenaVelika džamija u Agadezucenter|80pxAgadez1515.Najstarija džamija u Nigeru. Velika džamija u Sokodéucenter|80pxSokodé1820.

Amerike

+ Južna Amerika GrađevinaFotografija Lokacija Država Prvo spominjanjeNapomena (tadašnja holandska kolonija)1906.Izgrađena od strane javanskih imigranata, uzgajivača riže. - Then, in 1902, Indonesian Muslims from Java arrived to cultivate Suriname's coastal rice fields, and four years later, the country's first mosque was built at Wanica.Džamija Brazil (São Paulo) São Paulo1929.Prvobitno sagrađena 1929. a današnji objekat džamije otvoren 1952. Prva poznata džamija u Brazilu.Mesquita Brasil: Nossa História in Portuguese.1930.Izgrađena od strane ahmedijske zajednice.El Paraíso, Caracas1968.Džamija At-TauhidBuenos Aires1983.Otvorena oktobra 1983. od strane šiitske zajednice Buenos Airesa i uz podršku Ambasade Islamske Republike Iran u Argentini. Džamija je jednostavna građevina sa suptilnim islamskim stilom koji se ogleda u izgledu njene fasade.Džamija as-SalamSantiago1995.Puštena u funkciju 1989., otvorena 1995.

+ Sjeverna Amerika (uključujući i Centralnu Ameriku i ostrvske države Karipskog mora) GrađevinaFotografija Lokacija Država Prvo spominjanjeNapomenaDžamija Al-SadikChicago, Illinois1922.Majka džamije Amerike Ross, Sjeverna Dakota1934.Izgrađena u Iowi 1934. godine, a postala je najstarija postojeća džamija u Americi kada je u džamiji Ross srušena 1970-ih. Kasnije je obnovljena 2005. godine.Džamija Al-RashidEdmonton, Alberta1938.Prva namjenski izgrađena džamijaWestmoreland i Spanish Town1950-tih Izgradili je članovi Islamskog društva s Jamajke, koje je osnovano 1950. godine.1985. Džamija SurajaTorreón1989.Izgradili je imigranti s Bliskog istoka a koji žive u Torreónu1995.Osnovana od strane Islamske kulturne asocijacije Kostarike.Belize City2008. (približno)Izgradili je stanovnici Belizea koji su prešli na islam dok su boravili u SAD-u.

Evroazija

Evroazija se u ovom slučaju ne tretira kao kopnena masa već kao kombinacija država i Avrope i Azije pri čemu obuhvata i ostrvske države poput Ujedinjenog Kraljevstva i Japana.

+ Arapsko poluostrvo (zajedno sa ostrvskom državom Bahrein) GrađevinaFotografija Lokacija Država Prvo spominjanjeNapomenaPoslanikova džamijacenter|80pxMedina622.Drugo najsvetije mjesto u islamu (nakon džamije Mesdžidul-haram), poznata i kao Muhammedova u kojoj se nalazi i njegov mezar. U velikoj mjeri je obnovljena i proširena krajem 20. vijeka, zadržavajući u svom centru raniji objekat i znamenitu zelenu kupolu iznad mezara posljednjeg poslanika.Mesdžidul kibletejncenter|80pxMedina623.Prvobitno izgrađena kao džamija s dvije kible, jedna okrenuta prema Jerusalemu (kao prvobitnoj kibli) i drugom usmjerenoj prema Meki.Džamija JawathaAl-Kilabiyah629/639.Nedavno obnovljena u kojoj se molitve još uvijek održavaju.Velika džamija u Sanicenter|80pxSana'a7. vijekVjerovatno najstarija džamija u državiAl-Asha'ir Mosquecenter|80pxZabid629.Dio UNESCO-ove svjetske baštine unutar historijskog grada Zabida. Izgradio je ashab Abu Musa al-Ash'ari.611. UNESCO Established by Abu Musa al-Ash'ari, a sahabi.Džamija MazinSamail600.teIzgradio je Mazin Ben Ghadooba po kojem je i nazvana a koji se smatra prvim omancem koji je primio islam još za vrijeme života poslanika Muhammeda.Džamija Al-Hadicenter|80pxSa'dah897.Džamija Khamiscenter|80pxKhamis, Manama1000–1200. (približno)Iako većina strukture džamije potiče iz 11. ili 12. vijeka, smatra se da ju je osnovao drugi od pravednih halifa Omer još u 7. vijeku.Džamija u Al-AinuAl Ain1000. (Zlatno doba islama)Vjerovatno najstarija džamija u državi.Džamija Al Badiyahcenter|80pxFujairah1400.teSmatra se da je džamija mnogo starija od navedenog perioda.

Reference

Vanjski linkovi Mesdžidul-haram i Mesdžidul-aksa, dvije najstarije džamije na svijetu

Džamije Najstarije džamije