Sarajevska rezolucija bila je jedna od Muslimanskih rezolucija koju je tokom Drugog svjetskog rata u Sarajevu (tada u sastavu Nezavisne Države Hrvatske) usvojila skupština udruženja ilmije "El-Hidaje". Ovom rezolucijom konstatuje se teška situacija u kojoj su se našli muslimani Bosne i Hercegovine a za koju se navodi da je posljedica smišljene politike ustaša da izazovu sukobe Srba i muslimana, javno se osuđuju zločini pojedinih muslimana nad Srbima, konstatuje obespravljenost muslimana koju sprovodi ustaški režim i zahtjeva uspostavljanje reda i mira, kažnjavanje odgovornih za zločine i pružanje pomoći žrtvama. Jedan od razloga donošenja rezolucije bili su i masakri četničkih odreda Jugoslavenske vojske u otadžbini nad bošnjačkim civilima u istočnoj Bosni.
Pozadina Tokom Drugog svjetskog rata teritorija Bosne i Hercegovine pripala je državnoj tvorevini Nezavisnoj Državi Hrvatskoj čije je formiranje, uz podršku nacističke Njemačke, proglasio Slavko Kvaternik 10. aprila 1941. U Nezavisnoj Državi Hrvatskoj ubrzo je po njenom osnivanju započet genocid nad Srbima, Jevrejima i Romima. U cilju sprovođenja politike genocida stvoren je veliki broj koncentracionih logora. Dio muslimanskog stanovništva svrstao se uz ustaše i učestvovao u vršenju genocida. Pored toga, smišljenim aktivnostima kao što su korištenje muslimanskih odjevnih predmeta tokom vršenja zločina nad Srbima i namjernim glasnim oslovljavanjem muslimanskim imenima ustaše su izazivale sukobe između Srba i Bošnjaka. Ovakvi događaji uticali su na to da muslimani iz Bosne i Hercegovine usvoje čitav niz rezolucija koje su donosili u Zenici, Prijedoru, Mostaru, Banjoj Luci, Tuzli, Bijeljini i Trebinju.
U tekstu Sarajevske rezolucije konstatuje se da vlast NDH smišljeno unosi razdor između muslimana i Srba time što se, na osnovu učešća pojedinih muslimana u ustaškim zločinima, za zločine ustaša okrivljuju muslimani kako bi se izazvala srpska odmazda prema muslimanima:
Usvajanje i tekst Sarajevske rezolucije Veliki broj muslimana, građana Sarajeva okupio se 12. oktobra 1941. i na tom skupu usvojio i potpisao rezoluciju čiji je sadržaj sličan sadržaju Sarajevske rezolucije koju je skupština udruženja ilmije "El-Hidaje" usvojila 14. augusta 1941. Inicijatori i idejni tvorci ove rezolucije bili su Mehmed ef. Handžić (istaknuti alim) i Kasim ef. Dobrača (predsjednik El-Hidaje).
Tekst rezolucije sastoji se od tri tačke u kojima se iznose konstatacije i stavovi potpisnika rezolucije povodom aktuelne situacije u kojoj se nalaze muslimani Bosne i Hercegovine: Prva tačka rezolucije konstatuje teško stanje u kojem su se našli muslimani Bosne i Hercegovine zbog smišljene politike izazivanja međunacionalnih sukoba i nepromišljenih napada uzbunjenih Srba na muslimane Druga tačka rezolucije odriče odgovornost svih muslimana za zločine koje su pojedini muslimani počinili nad Srbima. Također, u drugoj tački rezolucije osuđuju se muslimani koji su činili nasilje i iznosi se stavi da je takvo nasilje rezultat djelovanja „neodgovornih elemenata i neodgojenih pojedinaca“ i odbija se prihvatanje da „ljaga“ zbog zločina padne na sve muslimane. Konstatuje se da su u cilju izazivanja mržnje između Srba i muslimana organizatori zločina nad Srbima oblačili fes nemuslimanima koji su se tokom vršenja zločina međusobno oslovljavali muslimanskim imenima. Treća tačka rezolucije konstatuje pojavu netrpeljivosti katolika prema muslimanima koji su pretvoreni u građane drugog reda.
Poslije konstatacija i stavova iznijetih u tri tačke rezolucije u posebnom dijelu rezolucije je spisak od sedam zahtjeva upućen odgovornim „čimbenicima“ i muslimanskim vjerskim i političkim predstavnicima. Ovim zahtjevima se traži uspostavljanje bezbjednosti i sigurnosti života i imovine svih građana, sprečavanje izazivanja međunacionalnih sukoba, suđenje odgovornima za zločine i pomoć žrtvama dotadašnjih sukoba.
Rezoluciju je potpisalo 108 muslimana koji su funkcioneri i članovi raznih vjerskih udruženja, profesora, sudija, zaposlenih u državnoj upravi, trgovaca, zemljoposjednika, studenata itd. Rezolucija je službeno predata ministru NDH Jozi Dumandžiću prilikom njegove posjete Sarajevu.
Posljedice rezolucije Dumandžić je neuspješno pokušao prisiliti potpisnike da opozovu rezoluciju. U tom naumu nije uspio ni Džafer Kulenović. Potpisnicima je direktno prijetio i Jure Francetić, ustaški pukovnik zadužen za upravljanje Bosnom i Hercegovinom, slanjem u jedne od koncentracionih logora.
Neki konzervativni predstavnici muslimana u Bosni i Hercegovini nisu vjerovali da će rezolucije imati efekta na ustaški režim, pa su odustali od nada da će iste zaštiti njihove interese. U augustu 1942. osnovali su Komitet za nacionalni spas i slali Hitleru peticiju tražeći zasebnu regiju za Bosnu koja bi bila pod direktnom upravom Njemačke. Neke od zahtjeva pravdali su rasnim argumentima.
Inicijatore i organizatore potpisivanja Sarajevske rezolucije komunističke vlasti su poslije Drugog svjetskog rata proglasile narodnim izdajnicima. Tadašnjeg predsjednika El-Hidaje, Kasima ef. Dobraču je po završetku Drugog svjetskog 26. septembra 1947. krivično vijeće okružnog suda u Sarajevu osudilo na 15 godina zatvora. Povodom poboljšanja odnosa Jugoslavije i Egipta, nekoliko muslimana pušteno je iz zatvora prije isteka kazne, na uslovnu slobodu.
Među njima bio je i Kasim ef. Dobrača koji je poslije deset godina pušten na uslovnu slobodu, a umro je 3. novembra 1979, dva mjeseca poslije objavljivanja feljtona Parergon, autora Derviša Sušića u sarajevskom dnevnom listu Oslobođenje, a u kojem je Dobrača napadan kao pripadnik Islamske zajednice koja je ovim feljtonom predstavljena kao profašistička organizacija koja je sarađivala sa Hitlerom.
Vanjski linkovi Tekst rezolucije koju su 12. oktobra u Sarajevu potpisali brojni muslimani, sličnog sadržaja kao i Sarajevska rezolucija, objavljen na sajtu Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini
Reference
Kategorija:Nezavisna Država Hrvatska Kategorija:Bosna i Hercegovina u Drugom svjetskom ratu Kategorija:Historija Sarajeva Kategorija:1941. u Bosni i Hercegovini Kategorija:Protesti u Bosni i Hercegovini