Zona pellucida (množina zonae pellucidae) je glikoproteinski sloj koji okružuje ćelijsku membranu sisarskog oocita, kao njegov značajan dio. Zona pellucida se najprije pojavljuje u primarnom oocitu, a izlučuje ju oocit i folikulske ćelije. Okruženje joj je cumulus oophorus, nakupinu ćelija koja zbrinjava jaje kada izađe iz jajnika. Izgrađena je od kubičnih stanica folikulnog epitelahttp://flexikon.doccheck.com/de/Zona_pellucida.
U nekim drugim izvorima, spominju se i drugi nazivi zone pelucide: zona striata i stratum lucidum (ne brkati sa kožnim stratum lucidum).
Funkcija Ova struktura veže za sebe spermatozoide, te je potrebna kako bi započela akrosomska reakcija. Važna je i zato što sprečava polispermiju, sudjeluje u razvoju blastociste te sprečava preranu implantaciju embriona u endometrij maternice (ektopska trudnoća)https://embryology.med.unsw.edu.au/embryology/index.php/Zona_pellucida Embryology.
Kod čovjeka se, pet dana nakon oplodnje, prije nego što se implantira u endometrij maternice, blastocista "izleže" iz zone pelucide; zona pellucida se razlaže kako bi ju mogla zamijeniti nakupina ćelija zvana trofoblast. Njeni glikoproteini pomoću kojih veže spermatozoid posebno su važni kod životinja koje imaju vanjsku oplodnju, kao što su ribe.http://www.wisegeek.com/what-is-a-zona-pellucida.htm
Glikoproteini zone pelucide Zona pellucida ima 4,8 ng bjelančevina, što čini 80% njene suhe tvari te 17% svih bjelančevina oocita. Njena četiri glavna glikoproteina, označena su simbolima ZP1-4. Najčešće su sastavljeni od oko 260 aminokiselina.http://www.ebi.ac.uk/interpro/entry/IPR001507 ZP1, ZP3 i ZP4 su važni za vezanje spermatozoida i započinjanje akrosomske reakcije. Uspjeh oplodnje ovisi o sposobnosti spermatozoida da se probije kroz vanćelijski matriks koji okružuje jajnu ćeliju.
Kod miša (koji najbolje karakterizira posebnosti sisara), zonalni glikoprotein ZP3 je odgovoran za vezanje spermatozoida tako što prijanja za proteine koji se nalaze u ćelijskoj membrani spermatozoida (GalT). ZP3 je potom umiješan u iniciranje akrosomske reakcije, u kojoj spermatozoid procesom egzocitoze ispušta sadržaj svog akrosoma (npr. enzime)Anasua Ganguly, Antonin Bukovsky, Raj K Sharma, Pankaj Bansal, Beena Bhandari, Satish K Gupta Hum. Reprod.: 2010, 25(7);1643-56 PMID 20504872.
Prema jednom imunohemijskom istraživanju djelovanja glikoproteina tokom folikulogenezeDebra A Gook, D H Edgar, J Borg, M Martic Detection of zona pellucida proteins during human folliculogenesis. Hum. Reprod.: 2008, 23(2);394-402 PMID 18033806, unutar većine primordijalnih folikula dokazano je prisustvo glikoproteina ZP1 i ZP3 (93%, odnosno 95%), dok se ZP2 nalazio u samo 32% tih folikula.
Reference
Vanjski linkovi um.edu.mt um.edu.mt
Kategorija:Razvojna biologija Kategorija:Ženski reproduktivni sistem Kategorija:Anatomija čovjeka