thumb|350px| Proizvodnja, otpuštanje, djelovanje i degradacija GABA-e na stereotipnoj GABA-ergijskoj sinapsi γ-aminobuterna kiselina – gama-aminobuterna kiselina (4-aminobutanska kiselina) skraćeno GABA – je glavni inhibicijski neurotransmiter u centralnom nervnom sistemu odraslih sisara. U toku razvoja mozga ima podražujuće djelovanje.
Biosinteza GABA se u organizmu sintetizira iz aminokiseline glutamata, glavnog ekscitacijskog neurotransmitera, pomoću enzima glutamat-dekarboksilaze koji kao kofaktor sadrži piridoksal-fosfat (aktivni oblik vitamina B6).
Razgradnja GABA se razgrađuje u reakciji transaminacije u kojoj se amino grupa prenosi na alfa-ketoglutarat. Reakciju katalizira enzim GABA-transaminaza. Taki nastaju glutamat i sukcinat-semialdehid koji se oksidira u sukcinat i ulazi u ciklus limunske kiseline.
GABA receptori Postoje dva tipa GABA receptora: GABAA receptori su ionotropni (receptori vezani na ionske kanale). Nalaze se na postsinapsnom neuronu pa su posrednici brze postsinapsnee inhibicije. Vezanjem GABA-e na GABAA receptor dolazi do otvaranja ionskog kanala koji je selektivno propustan za hloridne ione. Ion Cl– potom ulazi u postsinapsni neuron, izazivajući njegovu hiperpolarizaciju i tako smanjujući njegovu podražljivost.H. P. Rang, M. M. Dale, J. M. Ritter, P. K. Moore, Farmakologija, 5. izdanje, 2006. GABAA receptori su pentameri, a većinu grade tri tipa podjedinica – α, β i γ. Svaka od podjedinica može postojati u 3 do 6 podtipova, tako da postoji veliki broj različitih varijacija GABAA receptora. GABAB receptori su metabutropni (GPCR - receptori vezani za G-proteine). Smješteni su prije i poslije sinapsi i posreduju u presinapsnoj inhibiciji (zatvaraju Ca2+ kanale, smanjuju oslobađanje neurotransmitera) pa u postsinapsnoj inhibiciji (povećava propusnost za K+, K+ izlazi iz postsinapsnog neurona što dovodi do njegove hiperpolarizacije). Lijekovi koji djeluju na GABAergijski sistem Lijekovi koji pojačavaju aktivnost GABA-e općenito imaju anksiolitsko, sedativno, hipnotičko, antikonvulzivno i miorelaksirajuće djelovanje. Također mogu izazvati anterogradnu ili retrogradnu amneziju.
Takvi su: Ligandi GABAA receptora Agonisti/pozitivni alosterski modulatori Benzodiazepini Barbiturati Z-lijekovi Neurosteroidi L-teanin (zeleni čaj) Alkoholi Muscimol (halucinogeni alkaloid iz gljive muhare); Antagonisti/negativni alosterski modulatori Flumazenil Ligandi GABAB receptora Baklofen; GHB Inhibitori GABA-transaminaze Ruzmarinska kiselina (iz matičnjaka); Valproat (valerijana); Vigabatrin Analozi GABA-e Pregabalin: Gabapentin
Reference
Vanjski linkovi
Gamma-aminobutyric acid MS Spectrum Scholarpedia article on GABA List of GABA neurons on NeuroLex.org
Kategorija:Neurotransmiteri Kategorija:Aminokiseline Kategorija:Farmakologija Kategorija:Farmacija Kategorija:Periferni selektivni lijekovi