Grelin ili lenomorelin, INN, je cirkulirajući hormon kojeg proizvode enteroendokrine ćelije gastrointestinalnog trakta, posebno želudac, a često se naziva "hormonom gladi" jer povećava unos hrane. Razina grelina u krvi je najviša prije obroka kada je osoba gladna, a na niži nivo vraća se nakon obroka. Grelin također može pomoći i u pripremi za unos hrane, povećanjem želučanog motiliteta i lučenja želučane kiseline.
Grelin aktivira ćelije u prednjem režnju hipofize i hipotalamusno lučno jezgro, uključujući neurone neuropeptida Y koji podstiču apetit. Grelin stimulira moždane strukture koje imaju receptor – sekretagog receptor 1A (GHSR - 1A) hormona rasta. Također učestvuje u regulaciji spoznaja nagrade, učenja i pamćenja i tciklusa spavanje-buđenje, osjećanja okusa, ponašanje nagrađivanja i metabolizam glukoze.
Historija i ime Grelin je otkriven nakon što je receptor za grelin (nazvan receptor za sekretagog hormona rasta tipa 1A ili GHS-R) određen 1999. Naziv hormona zasnovan je na njegovoj ulozi: growth hormone -releasing peptid, s pozivom na korijen protoindoevropska rekonstrukcija/ gʰreh₁-| gʰre– , što znači rasti.
thumb|800px|center|Struktura grelina Gen, transkripcijjski proizvod i struktura thumb|Preprogrelin (zeleno i plavo) i grelin (zeleno). Gen GHRL proizvodi iRNK sa četiri egzona. Translacijom i preradom, nastaje pet proizvoda: prvi je "preprogrelin" sa 117 aminokiselina. (Homologan je promotilinu; oba su članovi porodice motilina. Cijepa se da bi se dobGhrelina.jpgio progrelin, koji se također cijepa da bi se dobio 28-aminokiselinski (necilirani) grelin i C-grelin. Pretpostavlja se da je obestatin odcijepljen od C-grelina.
Grelin postaje aktivan samo kada je kaprilna kiselina kaprilna (oktanska) kiselina posttranslacijski povezan sa serinom enzima grelin O-aciltransferaza (GOAT), u 3-položaju. Nalazi se na ćelijskoj membrani grelinskih ćelija u želucu i pankreasu. Neoktanoilirani oblik je dezacil grelin. Ne aktivira GHS-R receptor, ali ima druge efekte: srčani, antigrelin, appetite stimulation, i inhibicija izlaska glukoze iz jetre. Također su uočeni bočni lanci koji nisu oktanoil: i oni mogu pokrenuti receptor za grelin. Konkretno, utvrđeno je da dekanoil grelin čini značajan dio grelina u opticaju kod miševa, ali od 2011. njegovo prisustvo kod ljudi nije utvrđeno.
Grelinske ćelije
Alternativni nazivi Grelinska ćelija je poznata i kao A-likolika ćelija (gušterača), X-ćelija (zbog nepoznate funkcije), X / A-likolika ćelija (pacovi), epsilon ćelija (gušterača), P/D sub 1 ćelija (ljudi) i Gr ćelija (skraćenica od grelinska ćelija).
Lokacija Grelin ćelije nalaze se uglavnom u želucu i dvanaestpalačnom crijevu, ali također i u jejunumu, plućima i gušteračinim otočićima, gonadama, kori nadbubrežne žlijezde, placenti i bubrezima. Također se pokazalo da se mjestimično luči i u mozgu.
Obilježja Grelinske ćelije se nalaze u oksintskim žlijezdama (20% ćelija), piloričnim žlijezdama i tankom crijevu. To su jajolike ćelije sa zrncima (granulama). They have gastrin receptors. Neke proizvode nesfatin-1. Grelinske ćelije se na kraju diferenciraju u gušterači: one su progenitorne ćelije koje tamo mogu stvoriti A-ćelije, PP ćelije i Beta-ćelije.
Funkcija i mehanizam djelovanja Grelin je sudionik u regulaciji složenog procesa energetske homeostaze koji prilagođava i unos energije – podešavanjem signala gladi – i izlaz energije, podešavanjem udjela energije koja ide u proizvodnju ATP , skladištenje masti, glikogena i kratkoročni gubitak toplote. Neto rezultat ovih procesa ogleda se u tjelesnoj težini i pod stalnim je nadzorom i prilagođavanjem, na osnovu metaboličkih signala i potreba. U bilo kojem trenutku, može biti u ravnoteži ili neravnoteži. Komunikacija želudac – mozak, važan je dio energetske homeostaze i vjerovatno je nekoliko komunikacijskih putova, uključujući želučani unutarćelijski put S6K1 posredovanja interakcije grelina, nesfatina i endokannabinoida želučanid sistema i uzlaznih (aferentnih) i silaznih (eferentnih) vagusnih sigmala.
Grelini i njihve sintetske zamjene (sekretagog hormona rasta povećavaju tjelesnu težinu i masnu masu ciljajući receptore u the lučnom jezgru koji uključuju neuronski neuropeptid Y (NPY) i agouti-srodni protein (AgRP). Ovi neuroni reagirauju na grelin i osetljivi su i na leptin i na insulin. Grelin smanjuje osjetljivost želučanih vagus nih uzlaznih nervnih vlakana, tako da su manje osjetljiva na rastezanje želuca.
Pored svoje funkcije u energetskoj homeostazi, grelin također aktivira holinergijsko-dopaminergijsku nagradnu vezu u ulazima u ventralno tegmentno područje i u mezolimbni put , krug koji komunicira hedonske i ojačavajuće aspekte prirodnih nagrada, such as food and addictive drugs such as ethanol. Grelinski receptori nalaze se u neuronima tog kruga. Za osjećaj nagrade od alkohola, potrebna je signalizacija hipotalamusnog grelina i ukusna / korisna hrana.
Grelin je povezan s izazivanjem apetita i ponašanjem u prehrani. Razina grelina u cirkulaciji je najviša neposredno prije obroka, a najniža neposredno nakon objedovanja. Pokazalo se da injekcije grelina kod ljudi i pacova povećavaju unos hrane na način koji ovisi o dozi. Dakle, što se više ubrizga grelina, to se više konzumira. Međutim, grelin ne povećava veličinu obroka, već samo njihov broj. Injekcije grelina također povećavaju motivaciju životinje da traži hranu, ponašanja koja uključuju pojačano njuškanje, traženje hrane i gomilanje hrane. Tjelesna težina regulira se energetskom ravnotežom, količinom energije koja se uzima u odnosu na količinu energije koja se troši tokom dužeg vremenskog perioda. Studije su pokazale da su nivoi grelina u negativnoj korelaciji sa težinom. Ovi podaci sugeriraju da grelin funkcionira kao signal gojaznosti, glasnik između tjelesnih zaliha energije i mozga.
Razine u krvi Nivoi u krvi su u opsegu pmol/l. Mogu se izmjeriti i aktivni i ukupni grelin. Koncentracije grelina u cirkulaciji rastu prije jela i padaju nakon toga, snažnije kao odgovor na proteine i ugljikohidrate nego na lipide..
Grelinski receptor Grelinov receptor GHS-R1a (spojnica-varijanta receptor sekretagoga hormona rasta, pri čemu je spoj GHS-R1b neaktivan) uključen je u posredovanje bioloških efekata grelina širokog spektra, uključujući: stimulaciju oslobađanja hormona rasta, povećanje gladi, modulaciju metabolizma glukoze i lipida, regulaciju gastrointestinalnog motiliteta i sekrecije, zaštitu neuronskih i kardiovaskularnih ćelija i regulaciju imunske funkcije. Prisutni su u velikoj gustoći u hipotalamusu i hipofizi, na vagusnom nervu (i na tijelima aferentnih ćelija i na eferentnim nervnim završecima) i u čitavom gastrointestinalnom traktu.
Mjesto aktivnosti
Metabolizam glukoze Čitav grelinski sistem (dAG, AG, GHS-R i GOAT) ima gluko-regulatorno djelovanje.
Spavanje Preliminarna istraživanja pokazuju da grelin sudjeluje u regulaciji cirkadijskih ritmova. Pregled je izvijestio da nije pronađen čvrst dokaz da je ograničenje sna uticalo na nivo grelina ili leptina ili na potrošnju energije.
Reproductivni sistem Grelin djeluje inhibitorno na sekreciju gonadotropin-oslobađajućeg hormona (GnRH). Može prouzrokovati smanjenu plodnost.
Fetus i novorođenče Grelin rano proizvode fetusna pluća i pospješuje njihov rast. Razine grelina u krvi pupčane vrpce pokazuju korelaciju između nivoa grelina i porođajne težine.
Anoreksija i gojaznost Koncentracija grelina u plazmi gojaznih osoba niža je od one kod mršavijih osoba, sugerirajući da grelin ne doprinosi pretilosti, osim u slučajevima Prader-Willijevim sindromom inducirane gojaznosti, gdje su visoke razine grelina u korelaciji s povećanim unosom hrane. Osobe sa poremećsjrm zvanim anorexia nervosa imaju visok nivo grelina u plazmi u poređenju sa vitkom i normalnom konstitucijom, kao kontrolom. Razina grelina raste u doba dana od ponoći do zore kod mršavijih ljudi, što sugerira da postoji mahana u cirkadijskom ritmu gojaznih osoba. Ghrelin levels are high in people with cancer-induced cachexia. Nema dovoljno dokaza da bi se zaključilo bilo za ili protiv upotrebe grelina u liječenju kaheksije povezane s kancerom.
Upravljanje bolestima Operacija želučane premosnice Operacija gastrične premosnice ne samo da smanjuje kapacitet crijeva za hranu, već i razinu grelina u usporedbi s mršavim ljudima i onima koji su mršavili dijetom. Studije nisu razjasnile da li se razina grelina vraća u normalu kod ljudi koji su imali operaciju želučane premosnice nakon stabiliziranja gubitka kilograma. Operacija gastričnog bajpasa, koja uključuje gastrektomija vertikalnih rukavaca, dugoročno smanjuje nivo grelina u plazmi za oko 60%.
Također pogledajte Hipotalamusno-hipofizno-somatska osovina Želudac
Reference
Vanjski linkovi
Kategorija:Hormoni Kategorija:Neuropeptidi Kategorija:Gojaznost Kategorija:Endokrinologija Kategorija:Zabranjene supstance Svjetske antidoping agencije Kategorija:Peptidni hormoni