Zapadna Virginia (WV, , zvanično ) jeste američka savezna država koja se nalazi u regiji Apalačkog gorja južnog dijela SAD Graniči sa Virginijom na jugoistoku, Kentuckyjem na jugozapadu, Ohiom na sjeverozapadu, Pennsylvanijom na sjeveru (i neznatno na istoku) i Marylandom na sjeveroistoku. Zapadna Virginia je 41. savezna država po površini u SAD te 38. po broju stanovnika među 50 saveznih država. Glavni i najveći grad je Charleston.
Zapadna Virginia je postala savezna država nakon održavanja dvije konvencije u gradiću Wheelingu 1861. gdje su delegati iz nekih unionističkih okruga sa sjeverozapada Virginije odlučili se otcijepiti od Virginije tokom građanskog rata u SAD, pa su time obuhvatili mnoge secesionističke okruge u novu državu. Zapadna Virginia je pristupila Uniji 20. juna 1863. i bila je ključna granična država u građanskom ratu. Ona je jedina država koja je nastala odvajanjem od neke konfederacijske države, te prva koja se odvojila od bilo koje države nakon što se Maine odvojio od Massachusettsa, te jedna od dvije države koja je nastala tokom građanskog rata (druga je Nevada, koja se odvojila od teritorije Utah).
Biro za popis stanovništva i Udruženje američkih geografa svrstavaju Zapadnu Virginiju kao dio Juga. Sjeverna Panhandle () se pruža duž granice sa Pennsylvanijom i Ohiom, sa zapadnovirdžinskim gradovima Wheeling i Weirton, u neposrednoj blizini sa metropolskim područjem Pittsburgha, dok je grad Bluefield udaljen manje od 110 km od Sjeverne Karoline. Huntington na jugozapadu je vrlo blizu država Ohio i Kentucky, dok se Martinsburg i Harpers Ferry u području istočne Pannhandle smatraju dijelom metropolskog područja Washingtona, između saveznih država Marylanda i Virginije. Jedinstven položaj Zapadne Virginije uzrok je što se ona često uključuje u nekoliko geografskih područja, kao što su Srednjoatlantske savezne države, Južno gorje i Jugoistok SAD-a. Ona je jedina savezna država koja je u potpunosti u nadležnosti Apalačke regionalne komisije; a područje se često definira kao Apalačija.
Država je poznata po svojim planinama i brežuljcima, historijski značajnim šumarstvom i kopanju uglja, svojoj političkoj i radničkoj historiji. Jedna je od najgušće naseljenih krških područja svijeta, što je čini idealnim za amatersko i naučno istraživanje pećina. Krški pejsaž dosta doprinosi hladnim rijekama idealnim za pastrmku. Također je poznata i po mogućnostima za razne aktivnosti u prirodu poput skijanja, raftinga, ribolova, planinarenja, brdskog biciklizma, lova i drugim.
Historija Prahistorija Analiza lokalnih stalagmita 2010. otkrila je da su domorodački narodi spaljivali šume da bi dobili obradivo zemljište oko 100. p. n. e. Neka regionalna plemena iz istočnog Woodlanda iz perioda kasne prahistorije više su bila oslonjena na lov i ribolov, koristeći metode istočnog poljoprivrednog kompleksa "sijeci i spali". Druga grupa starosjedioca napredovala je do metode uzgoja biljaka koja je zahtjevala više vremena, ali su tim naprednim metodama mogli uzgajati nekoliko biljaka istovremeno. Baštineći tradiciju antičkih domorodaca, počevši od kraja prahistorijskog perioda, koristili su vrijeme i prostor za sadnju duhana.
Prema navodima L. Mills (2003.) kukuruz nije igrao značajnu ulogu u prehrani sve do poslije 1150. godine. Međutim, plemenska sela su se znatno oslanjala na uzgoj kukuruza za ishranu svojih životinja, naročito ćurki, jer su se drevna plemena Kanawha bavila peradarstvom. Lokalni Indijanci su pravili i kruh od kukuruza te tanki kruh od raži zvani banick, čije recepte su naslijedili iz prahistorijske ere. Tradicija se vrlo malo mijenjala sve do početka 18. vijeka kada je počela kulturna asimilacija, nakon što su se trgovačke stanice nastale duž rijeka Potomac i James počele širiti po cijeloj zemlji.
Naseljavanje Evropljana thumb|desno|150px|Thomas Lee, prvi menadžer kompanije "Ohio" u Virginiji. thumb|desno|150px|Abraham Lincoln šeta u ponoć, statua ispred Državnog kapitola Zapadne Virginije. Godine 1671. general Abraham Wood je po nalogu kraljevskog guvernera William Berkeleya kolonije Virginia poslao grupu iz utvrde Fort Henry pod komandom Thomasa Batts i Roberta Fallama, koji su otkrili vodopade Kanawha. Neki izvori navode da je ekspedicija guvernera Alexandera Spotswooda 1716. došla sve do današnjeg okruga Pendleton, međutim prvobitni izvještaji navode da niko od njegovih konjanika nije došao zapadnije od planina Blue Ridge i Harrisonburga. John Van Metre, indijanski trgovac, došao je do sjevernog dijela 1725. godine. Iste godine, njemački naseljenici iz Pennsylvanije osnovali su New Mecklenburg, današnji Shepherdstown na rijeci Potomac, a ubrzo su ih slijedili i drugi.
Kralj Karlo II je 1661. odobrio kompaniji zemljoposjednika zemlju između rijeka Potomac i Rappahannock, područje poznato kao Sjeverni vrat. Zemlja je kasnije došla u posjed Thomasa Fairfaxa, 6. lorda Fairfaxa od Camerona, a 1746. postavljen je takozvani Fairfax kamen na izvoru rijeke North Branch Potomac (sjeverni rukavac Potomaca) kako bi se obilježila zapadna granica posjeda. Značajan dio ove zemlje istražio je George Washington između 1748. i 1751. Podaci u dnevniku koji je vodio navode da je u to vrijeme već bio ogroman broj naseljenika, pretežno njemačkog porijekla duž rijeke South Branch Potomac (južni rukavac Potomaca). Christopher Gist, istraživač i zaposlenik prve "Ohio" kompanije, istraživao je zemlju duž rijeke Ohio sjeverno od ušća rijeke Kanawha između 1751. i 1752. godine. Kompanija je nastojala osnovati 14. koloniju pod nazivom Vandalia. Mnogi naseljenici su prešli planine nakon 1750. ali ih je u tome spriječio otpor američkih domorodaca. Vrlo malo američkih domorodaca je stalno živio unutar današnjih granica države, ali je ovo područje bilo vrlo značajno lovište, presjecano brojnim putevima. Tokom Francusko-indijanskog rata, brojna raštrkana britanska naselja su gotovo uništena.
Godine 1774. kraljevski guverner Virginije John Murray, 4. grof od Dunmorea, poveo je svoje snage preko planina, čineći jedinice pod vodstvom (tada) pukovnika Andrew Lewisa, porazivši indijansko pleme Shawnee pod vodstvom poglavice Cornstalk (Klip kukuruza) u bici kod Point Pleasanta na ušću rijeka Kanawha i Ohio. Sporazum u Camp Charlotte okončao je takozvani Dunmoreov rat, poglavica Cornstalk je priznao rijeku Ohio kao novu granicu prema Dugim noževima (indijanski naziv za britanske koloniste). Međutim do 1776. pleme Shawnee su ponovno poveli rat, pridruživši se plemenu Chickamauga. Napadi domorodaca nastavili su se i nakon Američkog rata za nezavisnost. Tokom rata, naseljenici u zapadnoj Virginiji su općenito bili aktivni Whigovci, a mnogi od njih su bili pripadnici Kontinentalne armije. Međutim, strah od rata u Zapadnoj Virginiji iskazan je tokom Claypoolske pobune 1780-1781. kada je grupa ljudi odbila plaćati kolonijalne poreze.
Odvajanje od Virginije Poštanska marka američke pošte povodom 100-godišnjice ulasaka Zapadne Virginije u SAD iz 1963. godine|desno|mini Zapadna Virginia je jedina država u Uniji koja se odvojila od neke konfederalne države (Virginia) tokom Američkog građanskog rata. U Richmondu se 17. aprila 1861. okupilo 49 zastupnika iz buduće savezne države Zapadne Virginije te sa 17 glasova za (u korist akta o secesiji Virginije od SAD), 30 glasova protiv i 2 suzdržana, glasali za ostanak u okvirima Unije. Gotovo odmah nakon glasanja o secesiji od Unije koje je održano u Općoj skupštini Virginije gdje se izglasalo odvajanje od SAD, masa građana se okupila u Clarcksburgu i tražila da svaki okrug u sjeverozapadnoj Virginiji pošalje zastupnike na konvenciju koja se održala u Wheelingu 13. maja 1861. Na toj prvoj Konvenciji u Wheelingu okupilo se 425 zastupnika iz 25 okruga, mada je gotovo trećina zastupnika bilo iz sjevernog područja Pannhandle, a tokom zasjedanja došlo je do određenog razilaženja u stavovima.
Neki zastupnici su bili za formiranje nove države bez odugovlačenja, dok su drugi smatrali da odvajanje Virginije neće biti dovršeno do okončanja neophodnog referenduma, jer takav potez predstavlja revoluciju protiv SAD. Odlučeno je da ukoliko se takav akt usvoji (za šta nije postojala ni najmanja sumnja), trebala bi se održati i druga konvencija zajedno sa izabranim članovima zakonodavca u Wheelingu u junu 1861. Na izborima 23. maja 1861. secesija od SAD je ratificirana većinom glasova, ali su zapadni okruzi glasali protiv odvajanja sa 34.677 glasova protiv i 19.121 glas za.
Tokom građanskog rata, general Sjeverne unije George B. McClellan sa svojim snagama zaposjeo je veći dio teritorije u ljeto 1861. što je kulminiralo bitkom kod planine Rich, ali kontrola područja od strane Unije nikad nije bila ugrožena, i pored pokušaja generala Leea kasnije iste godine. Dvije godine kasnije, 1863. general Imboden sa oko 5.000 vojnika Juga zauzeo je značajan dio države. Paravojne i gerilske jedinice spalile su i opljačkale neka naselja, i sve do kraja rata nisu u potpunosti stavljene pod kontrolu. Okruzi u istočnoj Pannhandle (bos. drška tave) su bili nešto više ugroženi ratom, jer je vojna kontrola nad tim područjem često prelazila iz ruke u ruku.
Rekonstrukcija Nakon ere Rekonstrukcije, nova 35. savezna država imala je koristi od razvoja i iskorištavanja svojih mineralnih izvora više od bilo koje druge pojedinačne ekonomske aktivnosti. Izvori natrij-nitrata (potaše) su iskorištavani širom Apalačkog područja zbog proizvodnje municije. Granica sa Virginijom uključivala je i potašin put, niz krečnjačkih pećina koje su sadržavale bogate depozite kalcij-nitrata, koji se kopao i prodavao državi. Taj niz se pružao od okruga Pendleton do zapadnog kraja rute u gradu Union, okrug Monroe. Gotovo polovina svih ovih pećina nalazi se u Zapadnoj Virginiji, uključujući i poznatije pećine Organ i Haynes. U kasnom 18. vijeku, rudari potaše su u pećini Haynes pronaši velike životinjske kosti unutar depozita. Lokalni historičar i vojnik pukovnik John Stuart ih je poslao Thomasu Jeffersonu. Fosilu su dali ime Megalonyx jeffersonii, koji je postao poznat kao Jeffersonov troprsti ljenivac. Zvanično je proglašen "fosilom Zapadne Virginije" 2008. godine. Mineral simbol države Zapadne Virginije je bituminozni ugalj, a "državni" dragi kamen je silicizirani misisipski fosil koral Lithostrotionella.
Geografija mini|Obilježje ulaska u državu (autoput 52) mini|Karta okruga u Zapadnoj Virginiji Smještena u planinskom vijencu Apalačkih planina, Zapadna Virginia zauzima površinu od 62.754,8 km2, sa 62.361 km2 zemljišta i 393,8 km2 vodenih površina, što je čini 41. po veličini saveznom državom SAD-a. Na sjeveroistoku graniči s Pennsylvanijom i Marylandom, na jugoistoku s Virginijom, na sjeverozapadu s Ohiom, a na jugozapadu s Kentuckyjem. Najdužu granicu ima s Virginijom (613,16 km), zatim s Ohiom (391 km), Marylandom (280 km), Pennsylvanijom (189,9 km) i Kentuckyjem (127,1 km).
Geologija i teren desno|mini|Vrh Spruce Knob je često prekriven oblacima. Zapadna Virginia u potpunosti se nalazi unutar regije Apalača, a reljef joj je gotovo sav planinski, po čemu je i dobila nadimak Zemlja planina (), te zvanični državni moto Montani Semper Liberi ("Ljudi iz planina uvijek su slobodni"). Nadmorska visina i neravni teren smanjuju se pored većih vodotoka, poput rijeka Ohio i Shenandoah. Oko 75% površine države je unutar regija platoa Cumberland i Allegheny. Iako reljef nije toliko visok, regija platoa ekstremno je neravna u većini područja. Prosječna nadmorska visina Zapadne Virginije iznosi približno 460 m, što je više od bilo koje savezne države istočno od rijeke Mississippi.