Fosfokreatin, znan i kao kreatin-fosfat (CP) ili PCr (Pcr), je fosforilirana kreatinska molekula koja služi kao brzo mobilizirajuća rezerva visokoenergetskih fosfata u skeletnim mišićima, miokardu i mozgu do recikliranja u adenozin-trifosfat, valutu ćelijske energije.
Hemija U bubrezima, enzim AGAT katalizira konverziju dvije aminokiseline – arginin i glicin – u guanidinoacetat (zvani glikocijamin ili GAA), koji se potom krvlju transportuje u jetru. Metilna grupa dodaje se GAA iz aminokiseline metionina, enzimom GAMT, formirajući nefosforilirani kreatin. Tada ga jetra ispušta u krv, gdje uglavnom ide do mišićnih ćelija (95% kreatina u tijelu je u mišićima), a u manjoj mjeri u mozak, srce i gušteraču. Kada uđe u ćelije, enzimski kompleks kreatin-kinaza pretvara ga u fosfokreatin.
Fosfokreatin može donirati svoju fosfatnu grupu da pretvori adenozin-difosfat (ADP) u adenozin-trifosfat (ATP). Ovaj proces je važna komponenta bioenergetskih sistema svih kičmenjaka. Naprimjer, dok ljudsko tijelo proizvodi samo 250 g ATP dnevno, svakodnevno reciklira čitavu svoju tjelesnu težinu u ATP kroz kreatin-fosfat.
Fosfokreatin se može razgraditi na kreatinin, koji se zatim izlučuje mokraćom. Muškarac od 70 kg sadrži oko 120 g kreatina, od čega je 40% nefosforilirani oblik, a 60% kreatin-fosfat. Od te količine, 1-2% se razgrađuje i izlučuje svaki dan u obliku kreatinina.
Fosfokreatin se u nekim dijelovima svijeta koristi intravenozno, u bolnicama za kardiovaskularne probleme pod imenom Neoton, a koriste ga i neki profesionalni sportisti, jer nije kontrolirana supstanca.
Funkcija Fosfokreatin može anaerobno donirati fosfatnu grupu ADP-u da bi se formirao ATP tokom prvih pet do osam sekundi maksimalnog mišićnog napora. Suprotno tome, višak ATP-a može se koristiti tokom perioda slabih napora za konverziju kreatina natrag u fosfokreatin.
Reverzibilnu fosforilaciju kreatina (tj. I reakcija naprijed i nazad) katalizira nekoliko kreatin-kinaza. Prisustvo kreatin-kinaze (CK-MB, miokardnog tipa kreatin-kinaze) u krvnoj plazmi ukazuje na oštećenje tkiva i koristi se u dijagnozi infarkta miokarda.
Sposobnost ćelije da generira fosfokreatin iz viška adenozin-trifosfata tokom odmora, kao i upotreba fosfokreatina za brzu regeneraciju ATP tokom intenzivne aktivnosti, pruža prostorni i vremenski pufer koncentracije ATP. Drugim riječima, fosfokreatin djeluje kao visokoenergetska rezerva u spregnutoj reakciji; energija koja se dobije od doniranja fosfatne grupe koristi se za regeneraciju drugog spoja – u ovom slučaju ATP. Fosfokreatin ima posebno važnu ulogu u tkivima sa velikim, fluktuirajućim energetskim potrebama, kao što su mišići i mozak.
Historija Otkriće fosfokreatina prijavili su Grace i Philip Eggleton sa Univerziteta u Cambridgeu a odvojeno Cyrus Fiske i Yellapragada Subbarow s Harvard Medical School u 1927. Nekoliko godina kasnije, David Nachmansohn, radeći pod rukovodstvom Otta Meyerhofa, na Kaiser Wilhelm Institute u Dahlemu, Berlin, doprinio je razumijevanju uloge fosfokreatina u ćeliji.
Reference
Vanjski linkovi Human Metabolome Database at the University of Alberta
Kategorija:Karboksilne kiseline Kategorija:Gvandini Kategorija:Fosforamidati