Faina Georgijevna Ranjevska, rođena kao Fani Girševna Feljdman (; Taganrog, 27. august 1896 - Moskva, 19. juli 1984.), bila je ruska i sovjetska pozorišna i filmska glumica.
Današnji novinari je često nazivaju jednom od najvećih ruskih glumica 20. vijeka i „kraljicom drugog plana”.
Biografija Faina Feljdman rođena je 27. augusta 1896. u Taganrogu u dobrostojećoj jevrejskoj porodici. Osim Faine, u porodici su bila još tri sina (Lazar, Rudolf i Jakov) i ćerka Bela. Školovala se u Mariinskoj ženskoj gimnaziji Taganrogu. Stekla je obrazovanje, u to vrijeme uobičajeno za djevojku iz bogate porodice. Učila je muziku, pjevanje i strane jezike. Sa 14 godina je počela da pohađa školu glume, koju je završila 1914. Preselila u Moskvu 1915. Tamo se upoznaje sa Marinom Cvetajevom, Osipom Mandeljštamom i Vladimirom Majakovskim. Roditelji i braća glumice su nakon revolucije napustili Rusiju i nastanili se u Pragu.
Na početku karijere je igrala u mnogim provincijskim pozorištima, na Krimu, u Rostovu na Donu, Bakuu, Arhangelsku, Smolensku, a od 30-ih godina 20. vijeka i u više moskovkskih pozorišta. Skoro četvrt vijeka igrala je u pozorištu Mossoveta, gdje je odigrala dvije svoje najpoznatije uloge, Miss Savage i Lucy Cooper.
Rad u pozorištu Mossoveta je bio obilježen stalnim sukobom glumice i glavnog reditelja Jurija Zavadskog. Sukob je izbijao oko stvaralačkih metoda, za koje su se zalagali glumica i režiser, a koje su se često razilazile. Glumica se zalagala za glumu, blisku Brehtovom shvatanju pozorišta.
Na filmu je debitovala 1934. u filmu Mihaila Roma "Dunda" (). Početkom Drugog svetskog rata angažovana je u studiju Mosfiljma i Uzbekfilma.
Igrala je mnogo češće u pozorištu nego na filmu. Na filmu je igrala različite uloge: nervoznu Ljalju u komediji „Potkidыš” (1939), domaćicu u mjuziklu-komediji "Vesna" (1947), i zlu maćehu u klasičnoj bajci "Pepeljuga" ()(1947). Svoj glas je pozajmila ulozi Freken Bok za crtani film "Karlson vernulsя "(1970).
Maštala je o ulozi u filmu Sergeja Ejzenštajna i 1944. Joj je dodeljena uloga Jefrosine Stavricke u filmu "Ivan Grozni", ali je ulogu ipak dobila Serafima Birman.
Bila je član Saveza filmskih umjetnika Sovjetskog Saveza.
Glumica je teatralno osmišljavala i sopstveni svakodnevni život, pretvarajući ga povremeno u svojevrstan tragikomični spektakl. U tome upravo leži tajna njene popularnosti, koja je postala nezavisna od njenog scenskog života. Svojevrstan stil izražavanja i ponašanja se odrazio u velikom folkloru, gdje sve epizode nisu sasvim tačne. Mnoge njene izjave, kao i one koje su joj pripisane, su postale krilatice, čemu su doprinijele njena oštrina, originalnost, odsustvo samocenzure, sloboda razmišljanje (žargonska leksika npr). Istančan osjećaj za stil joj je dozvoljavao da nastupa u parodiji, i to ne samo scenskoj.
Glumica je voljela da čita Aleksandra Puškina. mini|361x361piksel|Faina Ranjevska u filmu "Aleksandr Parhomenko" 1942. Za 60 godina rada glumica je ostvarila desetine pozorišnih uloga i oko trideset filmskih uloga.
Teško je podnijela smrt prijatelja, glumca Solomona Mihoelsa. Jedino biće, koje je ublažavalo njenu samoću je bio pas Maljčik, koga je spasla sa ulice.
Umrla je 19. jula 1984. u Moskvi, u 88 godini života od infarkta i upale pluća.
Sahranjena je na Novom Donskom groblju u Moskvi, na koje je sahranjena i njena sestra Bela. Na njen grob je postavljena figura njenog psa, Maljčika.
Nagrade i priznanja
Zaslužna umjetnica RSFSR (1937) Narodna umjetnica RSFSR (1947) Narodna umjetnica SSSR (1961) Staljinova nagrada drugog stepena (1949) Staljinova nagrada drugog stepena (1951) Staljinova nagrada trećeg stepena (1951) Orden Lenjina (1976) Medalja 800 godina Moskve (1976)
Sjećanja
Na kući u kojoj je živjela u Moskvi je 1987. otkrivena memorijalna ploča.Peskov 2009, str. 336. U Tjumenju je otvoren restoran Čaйnaя u Ranevskoй ukrašen njenim citatima, a nazivi jela su preuzeti iz filmova, u kojima je glumica igrala. Google je 27. augusta 2011, u čast 115 godina od rođenja glumice, postavio logotip sa njenim likom. Enciklopedija Who is who je 1992. uvrstila u deset najznačajnijih glumica 20. vijeka. U maju 2008. je u Taganrogu osnovan Međunarodni pozorišni festival koji nosi njeno ime.
Literatura
Peskov, O. V (2009). Memorialьnыe doski Moskvы. Moskovskie učebniki. str. 336. Matveĭ, Geĭzer; Matveй, Geйzer (2010). Šahov G. A. Faina Ranevskaя. M.: VBPK, 1985. Skorohodov G. Razgovorы s Ranevskoй. — M.: Astrelь: AST, 1999. D. A. Щeglov. «Sudьba — šlюha» — M.: Astrelь: AST, 2008. Izabella Allen-Felьdman. Moя sestra Faina Ranevskaя, Moskva, 2014.
Reference
Kategorija:Biografije, Taganrog Kategorija:Biografije, Moskva Kategorija:Rođeni 1896. Kategorija:Umrli 1984. Kategorija:Jevreji u Rusiji Kategorija:Narodni umjetnici Sovjetskog Saveza