thumb|350px|right|"Napad pruske pešadije", historijska slika Carla Röchlinga iz 1913. koja prikazuje Bitku kod Hohenfridberga 1745.
Rano moderno ratovanje je era ratovanja nakon srednjovjekovnog ratovanja. Povezano je sa početkom široke upotrebe baruta i razvojem odgovarajućeg oružja za upotrebu eksploziva, uključujući artiljeriju i vatreno oružje; iz tog razloga ovo doba se naziva i doba barutnog ratovanja (koncept koji je uveo Michael Roberts 1950-ih). Cijeli ovaj period sadržan je u dobu jedra, koja je karakteristika dominirala u eri pomorske taktike, uključujući upotrebu baruta u pomorskoj artiljeriji.
Sve Velike sile Evrope i Islamskih barutnih imperija su se aktivno vbodili brojni ratovi tokom ovog perioda, grupirani u grubim geografskim i hronološkim terminima kao: Evropski religijski ratovi između 1520-ih i 1640-ih (uključujući Tridesetogodišnji rat, Osamdesetogodišnji rat i Ratove tri kraljevstva), Francusko-španski rat (1635–1659), Sjeverne ratove, Poljsko-švedske ratove i Rusko-švedske ratove; Rusko-turski ratovi, Otomansko-habzburški ratovi i drugi Otomanski ratovi u Evropi. Na Rogu Afrike, Adalsko osvajanje Etiopije i uključivanje Osmanlija, Mameluka i Portugalaca. U Aziji, Perzijsko-portugalski rat, Naderove kampanje, mogulska osvajanja, Anglo-misorski ratovi, Japanske invazije na Koreju (1592-1598), i kineski prijelaz od Minga do Qinga nakon koje je uslijedilo Deset velikih kampanja Tokom 18. stoljeća "Drugi stogodišnji rat", krovni izraz koji uključuje Devetogodišnji rat, Sedmogodišnji rat, Rat za špansko nasljeđe, Rat za austrijsko naslijeđe, Američki rat za nezavisnost (Američki revolucionarni rat), Francuski revolucionarni ratovi i Napoleonovi ratovi od kasnog 18. do ranog 19. stoljeća koji označava kraj ove ere.
Evropa Početak poligonskih utvrđenja
thumb|Model grada sa poligonskim utvrđenjima U periodu od 1501. do 1800. došlo je do brzog napretka u tehnikama utvrđivanja u Evropi. Dok su se srednjovjekovni zamkovi oslanjali na visoke zidove kako bi spriječili napadače, ranomoderna utvrđenja morala su izdržati artiljerijsko bombardiranje. Da bi to učinili, inženjeri su razvili stil tvrđave poznat kao "italijanski stil" ili "trace Italienne". Imale su niske, debele, nagnute zidove, koji su ili apsorbovali ili odbijali topovsku vatru.
Osim toga, bili su u obliku zvijezda, s bastionima koji su stršili pod oštrim uglovima. Ovo je trebalo osigurati da svaki bastion može biti podržan vatrom sa susjednog bastiona, ne ostavljajući "mrtvo tlo" za napadača da se skloni. Ova nova utvrđenja brzo su negirala prednosti koje je top nudio opsadnicima.
Poligonska tvrđava je utvrđenje u stilu koji se razvio sredinom 18. stoljeća, kao odgovor na razvoj eksplozivnih granata.
Složeni i sofisticirani dizajni zvjezdastih tvrđava koji su im prethodili bili su vrlo efikasni protiv topovskog napada, ali su se pokazali mnogo manje efikasnim protiv preciznije vatre nabijenih topova i razorne moći eksplozivnih granata. Poligonski stil utvrđenja je također opisan kao "tvrđava bez bokova". Mnoge takve utvrde izgrađene su u Ujedinjenom Kraljevstvu i Britanskom Carstvu za vrijeme vlade Lord Palmerston, pa su se također često nazivaju palmerstonske utvrde. Njihov nizak profil čini ih lahkim za previdjeti.
Kao odgovor na ranjivost zvjezdastih utvrda, vojni inženjeri razvili su mnogo jednostavniji, ali robusniji stil utvrđenja.
Primjer ovog stila može se vidjeti u Fort McHenryju u Baltimoreu u Sjedinjenim Američkim Državama, gdje se odigrala čuvena bitka zvana Zvijezda-sjajni baner napisao je Francis Scott Key.
Vatreno oružje Moć aristokratije "vis à vis" država je u tom periodu smanjena širom Zapadne Evrope. Dvorci predaka aristokrata od 200 do 400 godina više nisu pružali korisnu odbranu od artiljerije. Važnost plemstva u ratovanju također je nagrizala jer je srednjovjekovna teška konjica izgubila svoju središnju ulogu u bitkama. Teška konjica – sastavljena od oklopljenih vitezova – počela je da gubi na značaju u kasnom srednjem veku. I Englezi dugi luk i Švajcarci štuka dokazali su svoju sposobnost da unište veće oružane snage vitezova na konju. Međutim, pravilna upotreba dugog luka zahtijevala je od korisnika da bude izuzetno jak, što je onemogućilo prikupljanje vrlo velikih snaga strijelaca.
Pravilna upotreba štuke zahtijevala je složene operacije u formaciji i veliku snagu i koheziju od strane štulara, što je opet otežavalo prikupljanje velikih snaga. Počevši od ranog 14. stoljeća, oklopnici su dodavali oklopne dijelove tradicionalnom zaštitnom povezanom oklopu vitezova i vojnika kako bi se zaštitili od strijela dugog luka i samostrela. Do 1415. godine, neki pješaci su počeli da postavljaju prve "ručne topove", a najraniji arkebuza male cijevi, sa zapaljenim "bravama šibica", pojavili su se na bojnom polju u kasnijem 15. stoljeću.
Opadanje upotrebe pločastog oklopa
thumb|300px| Napad na grad, početak 17. stoljeća U gotovo svim velikim evropskim bitkama tokom perioda od 250 godina (1400. do 1650), mnogi vojnici su nosili široke pločaste oklope; ovo uključuje pješadiju (obično konjanike) i gotovo sve konjičke trupe. Očekivalo se da će pločasti oklop odbiti oštrice oružja i zaustaviti arkebuzu ili kuglu iz pištolja ispaljene iz daljine, što je obično i činilo. Upotreba pločastog oklopa kao odbrane za vatreno oružje imala je tendenciju da djeluje sve dok su brzina i težina lopte ostale prilično niske, ali s vremenom je sve veća snaga i djelotvornost vatrenog oružja prestigla razvoj odbrane da im se suprotstavi, tako da Muškete od kremenjače (u upotrebu su ušle nakon 1650) mogle su ubiti oklopljenog čovjeka na udaljenosti od čak 100 jardi (iako s ograničenom preciznošću), a oklop neophodan za zaštitu od ove prijetnje bio bi previše težak i nezgrapan da bi bio praktičan.
Mušketa s kremenom, koju je nakon 1650. nosila većina pješadinaca, osim pilađa, ispaljivala je teže punjenje i kuglu od šibica arkebuza. Regrut bi se mogao obučiti da koristi mušketu za nekoliko sedmica. Rukovanje mušketom nije zahtijevalo veliku fizičku snagu pikemana ili strelca ili prilično rijetke vještine konjanika. Za razliku od svojih prethodnika s arkebuzom, muškete s kremenom mogle su neutralizirati čak i najteže oklopne konjičke snage.
Pošto vatreno oružje zahtijeva malo obuke za rukovanje, seljak sa pištoljem sada bi mogao da potkopa red i poštovanje koje održava konjica u Evropi i njeni istočni ekvivalenti. Iako je dobro iskovani pločasti oklop još uvijek mogao spriječiti prodor barutnog oružja, do 1690. nije bio dorastao masovnom vatrenom oružju u frontalnom napadu i njegova je upotreba prestala, čak i među konjicom. Do kraja 17. stoljeća, vojnici u pješadiji i većini konjičkih jedinica preferirali su veću pokretljivost potpuno neoklopa u odnosu na blagu zaštitu, ali znatno smanjenu pokretljivost, ponuđenu nošenjem teškog pločastog oklopa iz tog perioda.
Prelazak na muskete s kremenim bravom Arkebus, koji se koristio od 1410. godine, bio je jedno od prvih ručnih vatrenih oružja koje je bilo relativno lagano (i dalje je zahtijevalo postolje za balansiranje) i jedna osoba je njime mogla upravljati. Jedno od ovih oružja je prvi put zabilježeno kao korišteno u Bici kod Agincourta 1415. godine, iako je ovo još uvijek bila srednjovjekovna bitka. Izraz "mušketa" prvobitno se odnosio na teži oblik arkebusa, koji je ispaljivao hitac koji je mogao probiti pločasti oklop, ali samo iz neposredne blizine. U 16. stoljeću još uvijek je morao biti postavljen na potporni štap da bi bio stabilan. Kaliver je bio lakši oblik arkebusa. Do 1600. godine, vojske su postupno ukinule ovo vatreno oružje u korist nove lakše muškete. Tokom 16. stoljeća pa sve do 1690. godine, muškete su koristili dizajn šibica.
Međutim, dizajn brave šibica zamijenjen je 1690-ih musketom s kremenom, koja je bila manje sklona zastojima i imala je bržu stopu ponovnog punjenja. Do tog vremena, samo izviđačke jedinice lahke konjice, "oči vojske", nastavile su da nose prednje i zadnje oklopne ploče kako bi se zaštitile od udaljenih ili nedisciplinovanih trupa opremljenih musketama.
Dok su vojnici naoružani vatrenim oružjem mogli nanijeti veliku štetu konjici na umjerenoj udaljenosti, na bližoj udaljenosti konjica bi mogla zaklati pješadiju naoružanu mušketom ako bi mogla razbiti formaciju i ući u bližu borbu. Dugi niz godina pješadijske formacije uključivale su mješavinu trupa naoružanih i vatrenim oružjem za pružanje udarne snage i štukama koje su omogućile odbranu arkebuzijara ili mušketira od juriša konjice. Izum bajoneta omogućio je kombinovanje ova dva oružja u jedno 1690-ih, što je pretvorilo pešadiju u najvažniju granu vojske ranog modernog doba – onu koja je jednolično koristila muskete od kremenjače s bajonetima.
Priroda rata frame|right| Opsada grada Hulst 1645. (koji se nalazi u holandskoj provinciji Zeeland) od strane Frederika Henrija. Opsade su dominirale ratovanjem ove ere
U ovom periodu došlo je do značajnog povećanja veličine i razmjera ratovanja. Broj uključenih boraca stalno je eskalirao od sredine 16. stoljeća i dramatično se povećao nakon 1660-ih. Na primjer, kralj Francuske mogao je izvesti oko 20.000 ljudi ukupno za svoje ratove protiv Španije 1550-ih, ali je mogao mobilizirati do 500.000 ljudi na teren do 1700. u Ratu za špansko nasljeđe. Štaviše, ratovi su u ovom periodu postajali sve smrtonosniji. Ovo se dijelom može pripisati poboljšanjima u tehnologiji oružja i tehnikama korištenja (na primjer pješadijska odbojna vatra).
Međutim, glavni razlog je bio to što su vojske sada bile mnogo veće, ali im je logistička podrška bila neadekvatna. To je značilo da su vojske imale tendenciju da pustoše civilna područja u nastojanju da se prehrane, uzrokujući glad i raseljavanje stanovništva. Ovo je pogoršano sve dužim sukobima, kao što su Tridesetogodišnji rat i Osamdesetogodišnji rat, koji su se vodili na područjima koja su bila izložena stalnom razaranju. Iz tog razloga, ratovi ovog doba bili su među najsmrtonosnijim prije modernog perioda.
Naprimjer, Tridesetogodišnji rat i savremeni Ratovi tri kraljevstva, bili su najkrvaviji sukobi u historiji Njemačke i Britanije prije Prvog svjetskog rata. Još jedan faktor koji je doprinio krvoproliću u ratu bio je nedostatak jasnih pravila u vezi sa tretmanom zarobljenika i neboraca. Dok su zatvorenici obično bili otkupljeni za novac ili druge zatvorenike, ponekad su klani iz ruke – kao u bici kod brda Dungans 1647.
Jedan od razloga povećanog uticaja ratovanja bila je njegova neodlučnost. Vojske su se sporo kretale u eri prije dobrih puteva i kanala. Bitke su bile relativno rijetke jer su vojske mogle manevrirati mjesecima, bez direktnog sukoba. Osim toga, bitke su često postale irelevantne zbog proliferacije naprednih, bastioniranih utvrđenja. Da bi kontrolisale neko područje, vojske su morale da zauzmu utvrđene gradove, bez obzira na to da li su porazile terenske armije svojih neprijatelja. Kao rezultat toga, daleko najčešće bitke tog doba bile su opsada, dugotrajne i skupe aktivnosti. Oluja na utvrđeni grad mogla bi rezultirati velikim žrtvama i gradovi koji se nisu predali prije napada obično su bili brutalno opljačkani – naprimjer Magdeburg 1631. ili Droghede 1649. Osim toga, i garnizoni i opsadnici često su teško patili od bolesti.
thumb|desno|uspravno|Gustavus Adolphus u Bitke kod Breitenfelda. Adolphus je bio možda najveći vojni inovator ovog doba
Neodlučna priroda sukoba značila je da su ratovi bili dugi i endemski. Sukobi su se protezali decenijama i mnoge su države provele više godina u ratu nego u miru. Španski pokušaj da ponovo osvoje Holandije nakon holandske pobune zaglavio je u beskrajnom opsadnom ratu. Troškovi su doveli do toga da je španska monarhija nekoliko puta proglasila bankrot, počevši od 1577.