thumb|Cijanoza donjeg desnog ekstremiteta, kao rezultat akutne arterijske tromboze desne noge (na lijevoj strani slike) Thromboza (od grčkog θρόμβωσις – trómbōsis = zgrušavanje) je formiranje krvnog ugruška unutar krvnog suda, ometajući protok krvi kroz cirkulacijski sistem. Kada je krvni sud (vena ili arterija) povređen, tijelo koristi trombocite i fibrin da formira krvni ugrušak da spreči gubitak krvi. Čak i kada krvni sud nije povrijeđen, krvni ugrušci se mogu stvoriti u tijelu pod određenim uvjetima. Ugrušak, ili komadić ugruška, koji se oslobodi i počinje da putuje po tijelu poznat je kao embol.
Tromboza se može javiti u venama (venska tromboza) ili u arterijama (arterijska tromboza). Venska tromboza (ponekad zvana DVT, duboka venska tromboza) dovodi do stvaranja krvnog ugruška u zahvaćenom dijelu tijela, dok arterijska tromboza (i rijetko teška venska tromboza) utiče na opskrbu krvlju i dovodi do oštećenja tkiva koje se time opskrbljuje arterija (ishemija i nekroza). Komad arterijskog ili venskog tromba može se odlomiti kao embolus, koji bi zatim mogao putovati kroz cirkulaciju i ostati negdje drugdje kao embolija. Ovi tip embolije je poznat kao „tromboembolija“. Komplikacije mogu nastati kada se venska tromboembolija (obično zvana VTE) zaglavi u plućima kao plućna embolija. Arterijski embolus može putovati dalje niz zahvaćeni krvni sud, gdje se može založiti kao embolija.
Znakovi i simptomi Tromboza je općenito definirana vrstom zahvaćene krvne žile (arterijska ili venska tromboza) i tačnom lokacijom krvnog suda ili organa koji se njime opskrblju.
Venska tromboza
Duboka venska tromboza
Duboka venska tromboza (DVT) je stvaranje krvnog ugruška unutar duboke vene. Najčešće zahvata vene nogu, kao što je femoralna vena. Tri faktora su važna u stvaranju krvnog ugruška unutar duboke vene - to su brzina protoka krvi, debljina krvnog mlaza i kvalitet zida krvnih sudova. Klasični znaci DVT-a uključuju otok, bol i crvenilo zahvaćenog područja.
Uzroci Prevencija tromboze započinje procjenom rizika za njen razvoj. Neki ljudi imaju veći rizik od razvoja tromboze i njenog mogućeg razvoja u tromboemboliju. Neki od ovih faktora rizika povezani su sa upalama. "Virchowova trijada" je predloženo da se opišu tri faktora neophodna za nastanak tromboze: zastoj krvi, ozljedu zida krvnih sudova i promijenjena koagulacija krvi. Neki faktori rizika predisponiraju za vensku trombozu dok drugi povećavaju rizik od arterijske tromboze. Novorođenčad u neonatusom periodu takođe su u riziku od tromboembolije.
+ Faktori rizika za trombozu Faktor Napomena Reference Prethodne epizode tromboze Vazokonstrikcija Spor ili turbulentan protok krvi Spor tok se može modifikovati vežbanjem Srčani udar Srčana insuficijencija Sjedilački način života Promjenjivo Gipsani odljevak Prolazno Dehidracija Promjenjivo Akutna respiratorna insuficijencija Disritmija Šok Gojaznost Promjenjivo Trudnoća i period nakon porođaja Proširene vene Operacija Trauma Oralni kontraceptiv na bazi estrogena Prekid smanjuje rizik Hormonska nadomjesna terapija prekid smanjuje rizik Terapija hiperstimulacije jajnika za liječenje neplodnosti Kompresija vene ili arterija, abnormalnošću, tumorom, hematomom Ostale operacije Žice za pejsing Lokalno oštećenje vena, nesposobni zalisci Centralni venski kateteri Dijaliza kateters Povreda zbog ponavljanja pokreta Nepokretnost Promjenjivi rizik Povreda kičmene moždine Starost Kanceri Sepsa Policitemija Nedostataci: proteina C i/ili S kongenitalno; povezano sa varfarinskom nekrozom Sindrom antifosfolipidnih antitela Izmijenjena koagulacija Defekt Faktora C Leiden Izmijenjena koagulacija Defekt protrombina G20210A Izmijenjena koagulacija Povišen PAI-1 inhibira fiziološki razgradnju krvnih ugrušaka Hiperhomocisteinemija Izmijenjena koagulacija Povišeni faktori II, VIII, IX, XI izmijenjena koagulacija Nedostatak antitrombina III izmijenjena koagulacija Padovi i prelom kuka Vezano za nepokretnost Selektivni modulatori estrogenih receptora Eritropoeza-stimulirajuća sredstva Akutna medicinska bolest Upalna bolest creva Nefrotski sindrom Mijeloproliferativni poremećaji Paroksizamska noćna hemoglobinurija Trombofilije Hormonska nadomjesna terapija nakon menopauze Prekid smanjuje rizik Insuficijencija desnog srca Venska upala/flebitis kada se formira tromb, to je tromboflebitis Zagađenje ambijentalnog zrakaMisli se da je povezano sa upalom
Patogeneza
Glavni uzroci tromboze dati su u članku Virchowova trijada koji navodi povrede, trombofiliju, endotelne ćelije i poremećen krvotok. Uopćeno govoreći, rizik od tromboze se povećava tokom života pojedinaca, u zavisnosti od faktora životnog stila kao što su pušenje, ishrana i fizička aktivnost, prisustvo drugih bolesti poput kancera ili autoimunske bolesti, dok se svojstva trombocita menjaju kod ljudi koji stare što je takođe važno razmatranje.
Hiperkoagulabilnost ili trombofilija uzrokovana je, naprimjer, genetičkim nedostacima ili autoimunskim poremećajima. Nedavne studije pokazuju da bijela krvna zrnca imaju ključnu ulogu u dubokoj venskoj trombozi, posredujući brojna protrombotska djelovanja.
Bilo koji upalni proces, kao što su trauma, operacija ili infekcija, može uzrokovati oštećenje endotelne obloge zida krvnog suda. Glavni mehanizam je izlaganje tkivnog faktora sistemu koagulacije krvi.labtestsonline > Hypercoagulable Disorders This article was last reviewed on May 23, 2007 and was last modified on March 6, 2010. Upalni i drugi stimulansi (kao što je hiperholesterolemija) mogu dovesti do promjena u ekspresiji gena u endotelu koji proizvodi do protrombotskog stanja. Kada se to dogodi, endotelne ćelije luče Nadregulirajuće i podregulirajuće supstance kao što je trombomodulin, koji je ključni modulator aktivnosti trombina. The result is a sustained activation of thrombin and reduced production of protein C and tissue factor inhibitor, which furthers the pro-thrombotic state.
Ozljeda endotela gotovo je uvijek uključena u formiranje tromba u arterijama, jer visoke brzine protoka krvi normalno ometaju stvaranje ugrušaka. Osim toga, arterijski i srčani ugrušci su obično bogati trombocitima – koji su potrebni za stvaranje ugrušaka u područjima pod visokim stresom zbog protoka krvi.
Također pogledajte Testovi zgrušavanja krvi Diseminirana intravaskularna koagulacija Tromboza jetrene arterije Trombozna mikroangiopatija
Reference
Dopunska literetura
Vanjski linkovi
Kategorija:Hematologija Kategorija:Krv