thumb|Struktura Inflamasoma Inflamasomi su citosolni multiproteinski oligomeru urođenog imunskog sistema odgovorni za aktivaciju upalnih odgovora. Aktivacija i sklapanje inflamasoma podstiče proteolitsko cijepanje, sazrijevanje i izlučivanje proupalnih citokina interleukina 1β (IL-1β) i interleukina 18 (IL-18) ), kao i cijepanje gasdermina-D. N-terminalni fragment koji nastaje ovim cijepanjem inducira proupalni oblik programirane ćelijske smrti različit od apoptoza, koji se naziva piroptoza, i odgovoran je za izlučivanje zrelih citokina , vjerovatno kroz stvaranje pora u plazmamembrani. thumb|right|200px| Inflamasom-ovisni-IL-1β-oslobađanje ovisno od membranske permeabilizacije
Aktivacija inflamasoma je inicirana različitim tipovima citosolnih receptora za prepoznavanje uzoraka (PRR) koji reaguju ili na molekulski uzorak povezan s patogenom (PAMP) ili molekulske obrasce povezane s oštećenjem (DAMP) koje generiše ćelija domaćin. Receptori za prepoznavanje uzoraka uključeni u inflamasome obuhvataju NLR (domen oligomerizacije koji se vezuje za nukleotide i receptore koji sadrže ponavljanja bogata leucinom) kao i AIM2 (odsutan u melanomu 2), IFI16 (protein induciran IFN-om 16) kao i pirin. Kroz njihovu aktivaciju i regrutaciju kaspaznog (CARD) ili pirinskog domena (PYD), inflamasomski receptori stupaju u interakciju s adapterskim proteinom ASC, koji zatim regrutuje prokaspazu-1 preko svog CARD domena i aktivira efektor kaspaza kroz proteolitsko cepanje. Aktivirana kaspaza-1 konačno cijepa nezrele proupalne citokine proIL -1β i proIL-18, kao i gasdermin-D, koji su odgovorni za upalnu signalizaciju i piroptotsku smrt ćelije. Pored ovih takozvanih kanonskih inflamasoma, različite studije su također opisale nekanonske komplekse inflamasoma koji deluju nezavisno od kaspaze-1. Kod miševa, nekanonski inflamasom se aktivira direktnom osjetljivošću citosolnog bakterijskog lipopolisaharida (LPS) pomoću kaspaze-11, što potom indukuje piroptotsku ćelijsku smrt. U ljudskim ćelijama, odgovarajuće kaspaze nekanonskog inflamasoma su kaspaza 4 i kaspaza 5.
Tradicijski, inflamazomi su uglavnom proučavani u profesionalnim imunskim ćelijama urođenog imunskog sistema, kao što su makrofag. Novije studije, međutim, ukazuju na visoke nivoe ekspresije inflamasomskih komponenti u epitelnom barijernom tkivu, gdje se pokazalo da predstavljaju važnu prvu liniju odbrane.
U slučaju disregulacije aktivacije inflamasoma, može nastati niz glavnih bolesti, kao što su rak, autoimune, metaboličke i neurodegenerativne bolesti.
Inflammasomska porodica
NLRP1, NLRP3, NLRP6 i NLRC4 su podskupovi porodice NLR i stoga imaju dvije zajedničke karakteristike: prva je nukleotid-vezujući domen oligomerizacije (NOD) koji je vezan ribonukleotid-fosfate (rNTP) i važan je za samooligomerizaciju. Drugi je C-terminalno ponavljanje bogato leucinom (LRR), koje služi kao domen za prepoznavanje liganda za druge receptore (npr. TLR ) ili mikrobnih liganda. NLRP1 je pronađen u neuronima, dok su i NLRP3 i NLRC4 (IPAF) identifikovani u mikroglijnim ćelijama.
Protein povezan s apoptozom, koji sadrži domen za regrutaciju kaspaze (ASC ili Pycard) ima ključnu ulogu u aktivaciji inflamasoma. ASC pomaže u regrutaciji kaspaze-1 za povezivanje sa NLR-ima u kompleksu inflamasoma preko CARD domena.
ASC takođe ima uloge nezavisne od inflamasoma jer se pokazalo da je potrebno da MHC klasa II predstavi antigene peptide u dendritskim ćelijama.
Reference
Dopunska literatura
Vanjski linkovi
Kategorija:Proteinski kompleksi Kategorija:Citokini