Užička republika bila je kratkotrajno oslobođena partizanska teritorija i prva oslobođena teritorija u Evropi u Drugom svjetskom ratu, organizirana kao vojna mini-država koja je postojala u jesen 1941. u okupiranoj Jugoslaviji, tačnije zapadni dio Teritorije Vojnog komandanta u Srbiji. Republiku je uspostavio partizanski pokret otpora, a njen administrativni centar bio je grad Užice.
Granice Užička Republika obuhvatala je veliki dio zapadnog dijela okupirane teritorije i imala je više od 300.000 stanovnika (prema drugom izvoru, blizu milion). Nalazila se između pruge Valjevo–Bajina Bašta na sjeveru, rijeke Drine na zapadu, rijeke Zapadne Morave na istoku i Raške oblasti na jugu.
Različiti izvori pružaju različite informacije o veličini republike: prema nekim izvorima, ona je obuhvatala 15.000 ili 20.000 km2.
Historija Vladu su sačinjavali "narodni savjeti" (odbori), a partizani su otvarali škole i izdavali novine "Borba". Uspjeli su da pokrenu poštanski sistem i oko 145 km železničke pruge i vodili fabriku municije iz trezora ispod banke u Užicu.Misha Glenny, The Balkans, 1999, p. 487
Novembra 1941, u Prvoj ofanzivi, njemačke trupe su ponovo zauzele ovu teritoriju, dok je glavnina partizanskih snaga pobjegla prema Bosni, Sandžaku i Crnoj Gori, pregrupisavši se kod Foče u Bosni.
Kraj Levičarska politika koju je tada vodio Josip Broz Tito (kasnije poznata kao lijeva skretanja) značajno je doprinela porazu partizana u Užičkoj Republici. Zbog profašističke srpske propagande koja je opisivala da su partizani vođeni strancima, stanovništvo Srbije se okrenulo protiv ustanka i protiv partizanskih ustanika. Početkom decembra 1941. partizani su prešli iz Srbije u Bosnu (nominalno dio NDH) i pridružili se svojim drugovima koji su već napustili Crnu Goru.
U popularnoj kulturi Jugoslovenski partizanski igrani film Užička republika iz 1974. pokriva događaje oko postojanja Užičke Republike.
Također pogledajte Bihaćka republika
Bilješke
Reference
Izvori
Kategorija:Srbija u Narodnooslobodilačkoj borbi Kategorija:Bivše države na Balkanu Kategorija:Države i teritorije osnovane 1941. Kategorija:Države i teritorije ukinute 1941. Kategorija:1941. u Srbiji Kategorija:Srbija u Drugom svjetskom ratu