Slovensko narodnooslobodilačko vijeće (, SNOS) bilo je najviše predstavničko i zakonodavno tijelo na teritoriji Slovenije za vrijeme okupacije Kraljevine Jugoslavije od strane Sila Osovine u Drugom svjetskom ratu i poslije Federalne Slovenije, od 19. februara 1944. do 27. oktobra 1946. Njegov prethodnik bio je Slovenski narodnooslobodilački odbor (SNOO).
Predsjednik Prezidijuma bio je Josip Vidmar.
Historija
Pozadina U aprilu 1941. Sile Osovine su izvršile invaziju i ubrzo okupirale Kraljevinu Jugoslaviju. Pošto je jugoslavenski poraz bio neminovan, Komunistička partija Jugoslavije (KPJ) naložila je svojih 8.000 članova da skladište oružje u iščekivanju oružanog otpora, koji će se do kraja 1941. proširiti na sva područja zemlje osim Makedonije. Nadovezujući se na svoje iskustvo u tajnim operacijama širom zemlje, KPJ je nastavila sa organizovanjem jugoslavenskih partizana, kao boraca otpora predvođenih Josipom Brozom Titom. KPJ je ocijenila da je njemačka invazija (Operacija "Barbarossa") na Sovjetski Savez stvorila povoljne uslove za ustanak i njen politbiro je 27. juna 1941. osnovao Vrhovni štab Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije sa Titom kao vrhovnim komandantom. lijevo|mini|219x219piksel|Granične linije i okupirane teritorije. mini|Tokom Drugog svjetskog rata, Nacistička Njemačka i Mađarska su anektirale sjeverne oblasti (smeđe i tamnozelene površine), dok je Fašistička Italija anektirala vertikalno heširano crno područje (puni crni zapadni dio je pripojen Italiji ranijim Rapalskim ugovorom). Neka naselja bila su uključena u sastav Nezavisne Države Hrvatske. Nakon 1943. Njemačka je preuzela i italijanske okupacione teritorije. Slovenske zemlje bile su u jedinstvenoj situaciji tokom Drugog svjetskog rata u Evropi. Osim što je bila podijeljena, sudbina koja je zadesila i Grčku, Dravska banovina (otprilike današnja Slovenija) bila je jedina regija koja je doživjela daljnji korak - apsorpciju i aneksiju susjednoj Nacističkoj Njemačkoj, Fašističkoj Italiji i Mađarskoj.Gregor Joseph Kranjc (2013).To Walk with the Devil, University of Toronto Press, Scholarly Publishing Division, p. introduction 5 Naseljeni dijelovi teritorije bili su uglavnom podijeljeni između Njemačke i Italije, s manjim teritorijama koje su okupirale i pripojile Mađarska i Nezavisna Država Hrvatska.
Na dan početka invazije na Jugoslaviju, teritoriju koju su naseljavali Slovenci okupirala je Nacistička Njemačka. Dana 11. aprila 1941. Italija i Mađarska su okupirale daljnje dijelove teritorije. Nijemci su zauzeli Gorenjsku, Donju Štajersku, sjeverozapadni dio Prekmurja i sjeverni dio Dolenjske. Italijani su zauzeli Notranjsku, većinu Dolenjske i Ljubljanu, dok su Mađari zauzeli veći dio Prekmurja, koji je prije Prvog svjetskog rata pripadao Kraljevini Ugarskoj.
Osnivanje i zasjedanja lijevo|mini|220x220piksel|Slika sa prvog zasjedanja SNOS-a u Črnomelju. Slovenski narodnooslobodilački odbor (SNOO) je bio osnovan kao političko-predstavnički organ Oslobodilačke fronte Slovenije u septembru 1941, a od 1. do 3. oktobra 1943. izabran je u novom, proširenom sastavu na Zboru delegata slovenskog naroda u Kočevju. SNOO je na svom Prvom zasjedanju, 19. februara 1944, u Črnomelju preimenovan u SNOS, te je osnovan zakonodavni odbor SNOS-a, raspisani su izbori za Narodnooslobodilačke odbore i donesena je odluka o vraćanju Slovenskog primorja Sloveniji. SNOS je tada imao 120 članova.
Većina članova prvog zasjedanja SNOS-a bila je iz Ljubljane, Notranjske i Dolenjske regije, pa je izabrano 20 predstavnika iz Primorske, 21 iz Štajerske i Koruške, a 19 iz Gorenjske regije. Tokom rata, priključenje novih članova nije bilo sprovedeno. Zasjedanje SNOS-a u Črnomelju bilo je održano u zgradi Sokolskog doma, danas Kulturni dom.
Njegovi sastavni dijelovi bili su zakonodavni odbor, komisija za utvrđivanje zločina okupatora i njegovih saradnika za Sloveniju i vjerska komisija, dok su ostale komisije bile pod predsjedništvom, koji je bio i izvršni organ NOP-a do proglašenja Narodne vlade Federalne Slovenije u Ajdovščini 5. maja 1945.
Drugo zasjedanje SNOS-a održano je u Ljubljani 9. i 10. oktobra 1946. Izborom Ustavotvorne skupštine Narodne Republike Slovenije, 27. oktobra 1946, SNOS je prestao postojati.
Također pogledajte
Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije (AVNOJ) Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Bosne i Hercegovine (ZAVNOBiH) Crnogorska antifašistička skupština narodnog oslobođenja (CASNO) Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Hrvatske (ZAVNOH) Antifašističko sobranje narodnog oslobođenja Makedonije (ASNOM) Antifašistička skupština narodnog oslobođenja Srbije (ASNOS) Glavni narodnooslobodilački odbor Vojvodine (GNOOV) Narodnooslobodilačko vijeće Kosova i Metohije (NOVKiM) Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Sandžaka (ZAVNOS) Narodna skupština Slovenije
Literatura
Rodoljub Čolaković - Zapisi iz oslobodilačkog rata, knjiga V. Sarajevo, 1966. Enciklopedija Jugoslavije (knjiga VII). „Jugoslavenski leksikografski zavod“, Zagreb 1968. Ilustrirana povijest Narodnooslobodilačke borbe u Jugoslaviji 1941-1945. „Stvarnost“, Zagreb 1973.
Reference
* SNOS Kategorija:Antifašizam u Jugoslaviji Kategorija:Antifašizam u Sloveniji Kategorija:Komunizam u Sloveniji Kategorija:Slovenija u Narodnooslobodilačkoj borbi Kategorija:Slovenija u Drugom svjetskom ratu Kategorija:Socijalistička Republika Slovenija Kategorija:Politička historija Slovenije Kategorija:1944. u Sloveniji Kategorija:1945. u Sloveniji Kategorija:1946. u Sloveniji