+Vrsta glasaŽenskiMuškiSopranKontratenorMezzosopranTenorKontraaltBaritonBas Bariton je tip klasičnog muškog pjevačkog glasa čiji se vokalni opseg nalazi između basa i tenora. To je najčešći muški glas. Sam termin potiče od grčke riječi βαρύτονος (barýtonos), što znači „duboko zvučeći“. Kompozitori obično pišu muziku za ovaj glas u rasponu od drugog F ispod srednjeg C do F iznad srednjeg C (tj. F2–F4) u horskoj muzici, te od drugog G ispod srednjeg C do G iznad srednjeg C (G2–G4) u opernoj muzici, iako se opseg može proširiti na oba kraja. Podvrste baritona uključuju bariton-Martin (lagani bariton), lirski bariton, Kavalierbariton, Verdijev bariton, dramski bariton, plemeniti bariton (baryton-noble) i bas-bariton.
Historija Prva upotreba termina „bariton“ pojavila se kao baritonans krajem 15. stoljećaFranchino Gaffurio, Practica musicae, liber tertius , 1496, uglavnom u francuskoj sakralnoj polifonoj muzici. U toj ranoj fazi termin se često koristio za najdublji glas (uključujući i bas), ali je u Italiji 17. stoljeća imao šire značenje i koristio se za opis prosječnog muškog horskog glasa.
Baritoni su približno dobili raspon kakav je poznat i danas početkom 18. stoljeća, ali su se još dugo smatrali dijelom bas dionica sve do 19. stoljeća. Mnoge operne partiture iz 18. stoljeća sadrže uloge označene kao bas koje su u stvarnosti bile niske baritonske uloge (ili bas-baritonske u savremenom smislu). Primjeri za to mogu se naći u operama i oratorijima Georga Friedricha Handela. Najveće i najtrajnije uloge za baritone u opernoj muzici 18. stoljeća komponovao je Wolfgang Amadeus Mozart. Među njima su Grof Almaviva u Figarovoj ženidbi, Guglielmo u Così fan tutte, Papageno u Čarobnoj fruli i Don Giovanni.
19 stoljeće U pozorišnim dokumentima, listama glumačkih podjela i novinskim izvještajima od početka 19. stoljeća pa do sredine 1820-ih, termini primo basso, basse chantante i basse-taille često su se koristili za pjevače koje bismo kasnije nazvali baritonima. Među njima su bili Filippo Galli, Giovanni Inchindi i Henri-Bernard Dabadie. Basse-taille i pravi bas često su se miješali jer su njihove uloge ponekad izvodili pjevači bilo koje od te dvije glasovne kategorije.Larousse, Pierre (1865). Veliki univerzalni rječnik XIX stoljeća: francuski, historijski, geografski, mitološki, bibliografski, književni, umjetnički, naučni, itd. Bavarska državna biblioteka: Larousse & Boyer. str. 289.
Stil pjevanja bel canto, koji se razvio u Italiji početkom 19. stoljeća, potisnuo je operu seria prethodnog stoljeća kojom su dominirali kastrati. To je dovelo do toga da se bariton počne posmatrati kao zasebna glasovna kategorija odvojena od basa. Tradicionalno, basovi u operama su dobijali uloge autoriteta, poput kraljeva ili velikih svećenika; ali s pojavom fleksibilnijeg baritonskog glasa, uloge dodijeljene nižim muškim glasovima proširile su se u smjeru povjerljivih saputnika ili čak romantičnih protagonista — što je inače pripadalo tenorskom registru. Ipak, često su se baritoni znali naći i u ulozi negativaca.
Glavni kompozitori bel canto opere smatraju se:
Gioachino Rossini Seviljski brijač, William Tell); Gaetano Donizetti (Don Pasquale, L'elisir d'amore, Lucia di Lammermoor, Lucrezia Borgia, La favorite); Vincenzo Bellini (I puritani, Norma); Giacomo Meyerbeer (Les Huguenots); i mladi Giuseppe Verdi (Nabucco, Ernani, Macbeth, Rigoletto, La traviata, Il trovatore).
Opere ovih kompozitora, uz Verdijeva zrela djela kao što su Bal pod maskama (Un ballo in maschera), Moć sudbine (La forza del destino), Don Karlos (Don Carlos/Don Carlo), revidirani Simon Bokanegra (Simon Boccanegra), Aida, Otello i Falstaff, otvorile su mnoge nove i plodne izvođačke puteve za baritone. Figaro u Seviljskom berberinu (Il barbiere di Siviglia) često se naziva prvom pravom baritonskom ulogom. Ipak, Doniceti i Verdi u svom vokalnom pisanju isticali su gornjih pet tonova baritonskog glasa, umjesto njegovih nižih nota — čime su stvarali zvuk blistavije boje. Daljnje puteve otvorile su muzički složene i fizički zahtjevne opere Riharda Vagnera (Richard Wagner) koje su u drugoj polovini 19. stoljeća ušle u glavni repertoar svjetskih opernih kuća.
Najznačajniji međunarodni bariton prve polovine 19. stoljeća bio je Italijan Antonio Tamburini (1800–1876). Bio je poznat kao tumač Don Đovanija u istoimenoj Mocartovoj operi, kao i specijalista za Belinija i Donicetija. Komentatori su hvalili njegov glas zbog ljepote, fleksibilnosti i glatke emisije tona, što su obilježja bel canto pjevača. Tamburinijev opseg je bio bliži bas-baritonu nego modernom „Verdijevom baritonu“. Njegov francuski pandan bio je Henri-Bernard Dabadie, koji je bio stub Pariške opere između 1819. i 1836. i tvorac nekoliko značajnih Rosinijevih baritonskih uloga, uključujući Viljem Tel (Guillaume Tell). Dabadie je pjevao i u Italiji, gdje je 1832. prvi izveo ulogu Belkorea u L'elisir d'amore.
Najvažniji Tamburinijevi nasljednici u italijanskom stilu bili su svi Verdijevi baritoni. Među njima su:
Giorgio Ronconi, koji je prvi tumačio naslovnu ulogu u Verdijevom Nabuccu Felice Varesi, koji je prvi izveo naslovne uloge u Macbeth i Rigolettu, kao i Germonta u La traviata, Antonio Superchi, prvi tumač Don Karla u Ernani, Francesco Graziani, prvi Don Karlo di Vargas u La forza del destino, Leone Giraldoni, koji je prvi tumačio Renata u Un ballo in maschera i bio prvi Simon Boccanegra, Enrico Delle Sedie, koji je bio prvi Renato u Londonu, Francesco Pandolfini, čije je pjevanje u La Scali tokom 1870-ih Verdi visoko cijenio, Antonio Cotogni, veoma hvaljen pjevač u Milanu, Londonu i Sankt Peterburgu, prvi italijanski Poza u Don Carlos, a kasnije i veliki vokalni pedagog, Filippo Coletti, koji je prvi tumačio Verdijeve uloge Gusmana u Alziri, Frančeska u I masnadieri, Germonta u drugoj verziji Travijate, a za koga je Verdi razmatrao pisanje (neostvarene) opere Kralj LearLaura Macy, ur. The Grove Book of Opera Singers, Harold Rosenthal/Julian Budden, odrednica „Koletti, Filippo“, Giuseppe Del Puente, koji je s velikim uspjehom pjevao Verdijeva djela u Sjedinjenim Američkim Državama.
Među baritonima koji nisu bili rođeni u Italiji, a bili su aktivni u trećoj četvrtini 19. stoljeća, Tamburinijev plašt istaknutog izvođača Mocartove i Donicetijeve muzike vjerovatno je najvjernije preuzeo Belgijanac Camille Everardi, koji se kasnije nastanio u Rusiji i predavao pjevanje. U Francuskoj je Paul Barroilhet naslijedio Dabadiea kao najpoznatiji bariton Pariške opere. Poput Dabadiea, i on je pjevao u Italiji i stvorio jednu važnu Donicetijevu ulogu: Alfonsa u La favorite (1840).
Srećom, gramofon je izumljen dovoljno rano da se na pločama zabilježe glasovi vodećih italijanskih Verdijevih i Donicetijevih baritona posljednja dva desetljeća 19. stoljeća, čije su operne izvedbe odlikovale znatna umjetnička sloboda i visoki stepen tehničke zaokruženosti. Među njima su bili Mattia Battistini, poznat kao „kralj baritona“; Giuseppe Kaschmann, koji je neuobičajeno pjevao Vagnerove uloge Telramunda i Amfortasa ne na italijanskom, već na njemačkom jeziku, na Bajrojtskom festivalu 1890-ih; Giuseppe Campanari; Antonio Magini-Coletti; Mario Ancona, izabran da bude prvi Silvio u Pagliaccima; te Antonio Scotti, koji je 1899. došao u Metropolitan operu iz Evrope i ostao na njenom repertoaru sve do 1933. Antonio Pini-Corsi bio je najistaknutiji italijanski buffo bariton u periodu od oko 1880. do Prvog svjetskog rata, specijalizovan za komične operne uloge Rosinija, Donicetija i Paera, među ostalima. Godine 1893. prvi je izveo ulogu Forda u Verdijevoj posljednjoj operi Falstaff.
Među njihovim savremenicima isticali su se uglađeni i tehnički vješti francuski baritoni Jean Lassalle, slavljen kao najuspješniji bariton svoje generacije; Victor Maurel, prvi tumač Verdijevih uloga Jaga i Falstafa te Tonija u Leonkavalovim Pagliaccima; Paul Lhérie, prvi Poza u revidiranoj, italijanskoj verziji Don Carlosa; i Maurice Renaud, pjevač-glumac izuzetne veličine. Lasal, Morel i Reno uživali su izvanredne karijere s obje strane Atlantika i ostavili dragocjenu baštinu snimaka. Pet drugih značajnih frankofonih baritona, koji su također snimali u ranim danima gramofona/fonografa, bili su Léon Melchissédec i Jean Noté iz Pariške opere, te Gabriel Soulacroix, Henry Albers i Charles Gilibert iz Opéra-Comique. Kvekerski bariton David Bispham, koji je pjevao u Londonu i New Yorku između 1891. i 1903, bio je vodeći američki muški pjevač ove generacije. Također je snimao za gramofon.
Najstariji poznati baritonski solista za kojeg se sa sigurnošću zna da je snimao na gramofonskim pločama bio je Englez Sir Charles Santley. Santli je debitovao u Italiji 1858. godine i postao jedan od vodećih pjevača u Covent Gardenu. Još je 1890-ih držao koncerte u Londonu koje je kritika visoko hvalila. Kompozitor Fausta, Charles Gounod, napisao je ariju Valentina „Even bravest heart“ za njega na njegov zahtjev za londonsku produkciju 1864, kako bi vodeći bariton imao vlastitu ariju. Nekoliko primitivnih snimaka na cilindrima iz oko 1900. kolekcionari pripisuju dominantnom francuskom baritonu iz 1860-ih i 1870-ih, Jean-Baptiste Faure, prvom tumaču Poze u Verdijevoj originalnoj francuskoj verziji Don Carlosa. Međutim, malo je vjerovatno da je For (koji se povukao 1886.) lično snimio te cilindre. Ipak, njegov savremenik Antonio Cotogni, vjerovatno najistaknutiji italijanski bariton svoje generacije, može se čuti, kratko i prigušeno, u duetu sa tenorom Francesco Marconijem, snimljenom kada je imao 77 godina. (Kotonj i Markoni su zajedno nastupili u prvoj londonskoj izvedbi Ponkjelijeve (Amilcare Ponchielli) opere La Gioconda 1883. godine, tumačeći uloge Barnabe i Enza).
Podvrste U muzičkoj literaturi 19. stoljeća spominju se određene podvrste baritona. Među njima su lagani i tenorski baryton-Martin, nazvan po francuskom pjevaču Jean-Blaise Martinu, 1768/69–1837), te dublji i snažniji Heldenbariton (današnji bas-bariton) najčešće korišten u Wagnerovim operama.
Vjerovatno najistaknutiji Heldenbaritoni wagnerovog doba bili su: August Kindermann, Franz Betz i Theodor Reichmann. Betz je prvi tumačio Hansa Sachsa u "Majstorima pjevačima" ("Die Meistersinger") i pjevao ulogu Wotana u prvom ciklusu "Prstena Nibelunga" u Bayreuthu, dok je Reichmannn prvi izveo ulogu Amfortasa u "Parsifalu". Lirski njemački baritoni pjevali su lakše Wagnerove uloge poput Volframa u "Tannhäuseru", Kurvenala u "Tristanu i Izoldi" ili Telramunda u "Lohengrinu". Ostvarili su i značajan napredak u izvođenju umjetničke pjesme i oratorija, pri čemu je Franz Schubert posebno favorizirao nekoliko baritona za svoja vokalna djela, naročito Johann Michael Vogl.
Operete 19. stoljeća postale su domen laganijih baritonskih glasova. Oni su dobijali komične uloge u tradiciji komičnih basova iz prethodnog stoljeća u mnogim produkcijama Gilberta i Sullivana). Ipak, francuski majstor operete Jacques Offenbach) dodijelio je ulogu negativca u "Hofmanovim pričama" ("Les contes d’Hoffmann") snažnom baritonu, radi dramatskog efekta. Drugi francuski kompozitori 19. stoljeća, kao što su: Giacomo Meyerbeer, Hector Berlioz, Camille Saint-Saëns, Georges Bizet i Jules Massenet, također su pisali privlačne baritonske partije. Među njima su: Nelusko u "Afrikanki" ("L’Africaine", posljednja opera Mayerbeera), Mefistofel u "Prokletstvu Fausta" ("La damnation de Faust", uloga koju su ponekad izvodili i basovi), Svećenik Dagona u "Samsonu i Dalili", Eskamiljo u "Carmen", Zurga u "Lovcima na bisere" ("Les pêcheurs de perles"), Lesko u "Manon", Atanael u '"'Taisi" ("Thaïs") i Irod u "Herodiadi". Ruski kompozitori u svojim operama također su koristili značajne baritonske uloge", poput naslovnih uloga u "Evgeniju Onjeginu" Pjotra Čajkovskog, prvi put izvedenom 1879) i "Knezu Igoru" Aleksandra Borodina 1890.