Antarktički ugovor ili Ugovor o Antarktiku je potpisan u Washingtonu, SAD, 1. decembra 1959, od strane dvanaest zemalja čiji su naučnici bili aktivni na i oko regije Antarktik tokom Međunarodne geofizičke godine (1957-1958). Zvanično je stupio na snagu 1961, te su mu od tada pristupile mnoge druge države. Ugovorom se nalaže da mu može pristupiti bilo koja članica Ujedinjenih nacija. Od trenutnih 58 potpisnica, 29 je konsultativnih strana, stekavši tu ulogu na osnovu toga što su originalni potpisnici ili zbog izvođenja značajnih istraživanja na Antarktiku.

Primarna uloga Ugovora o Antarktiku je osigurati "u interesu cijelog čovječanstva da se Antarktik zauvijek nastavi koristiti isključivo u miroljubive svrhe, te da ne postane uporište ili predmet međunarodnog razdora." U tu svrhu, on zabranjuje i sve vrste vojnih aktivnosti, osim za podršku naučnim istraživanjima. Ugovor stirktno zabranjuje nuklearne eksplozije i odlaganje nuklearnog otpada, promovira naučne ekspedicije i razmjenu podataka, te je zaledilo sve teritorijalne pretenzije. Primjena ugovora se odnosi na područje južno od 60° južne geografske širine, uključujući sve ledene police i ostrva. Ugovor je vremenom dopunjen preporukama usvojenim na konsultativnim sastancima, Protokolom o zaštiti okoliša uz Antarktički ugovor (Madrid, 1991), te dvjema posebnim konvencijama koje se odnose na očuvanje antarktičkih foka (London, 1972) i očuvanje antarktičkih morskih živih resursa (Canberra, 1980). Konsultativni sastanak u okviru Antarktičkog ugovora (Antarctic Treaty Consultative Meeting, ATCM) danas se održava na godišnjem nivou. Tokom svakog ATCM-a, održava se i sastanak Komiteta za zaštitu okoliša (Committee for Environmental Protection, CEP). Naučni komitet za antarktička istraživanja (Scientific Committee on Antarctic Research, SCAR) ima status posmatrača na sastancima ATCM-a i CEP-a, te pruža nezavisne i objektivne naučne savjete u različitim oblastima, a naročito u vezi sa pitanjima zaštite okoliša i očuvanja prirode.

Odredbe Ugovor se sastoji od ukupno 14 članova, od kojih su prva tri:

Član I Antarktik će se koristiti samo u miroljubive svrhe.

Član II Sloboda naučnog istraživanja na Antarktiku i saradnje sa tim ciljem će se nastaviti.

Član III Naučna zapažanja i rezultati istraživanja Antarktika će se slobodno razmjenjivati ​​i biti javno dostupni.British Antarctic Survey. The Antarctic Treaty: Public information leaflet. Natural Environment Research Council, 2015.

Među potpisnicama Ugovora bilo je sedam zemalja: Argentina, Australija, Čile, Francuska, Novi Zeland, Norveška i Ujedinjeno Kraljevstvo, i to sa teritorijalnim zahtjevima koji se nekad preklapaju. Druge zemlje ne priznaju nijednu vrstu sličnih zahtjeva. Sjedinjene Američke Države i Rusija održavaju "osnovu zahtjeva", što osigurava ravnopravni status svih potpisnica. Svi stavovi su eksplicitno zaštićeni u Članu IV, sa svrhom očuvanja statusa quo:

"Nijedan čin niti aktivnost koja se odvija dok je ovaj Ugovor na snazi ne može predstavljati osnov za isticanje, utvrđivanje, podržavanje ili osporavanje zahtjeva za teritorijalni suverenitet nad Antarktikom, niti može stvarati bilo kakva suverena prava nad Antarktikom. Također, dok je ovaj Ugovor na snazi, neće se uvažavati nikakav novi zahtjev, niti proširivati postojeći za teritorijalni suverenitet nad Antarktikom."

Reference

Kategorija:Antarktička regija Kategorija:Međunarodni sporovi Kategorija:Antarktički sporazumi Kategorija:1959. na Antarktiku Kategorija:1961. na Antarktiku Kategorija:Sporazumi o kontroli naoružanja Kategorija:Hladnoratovski sporazumi Kategorija:Teritorijalne pretenzije na Antarktiku Kategorija:Sporazumi iz 1959. Kategorija:Sporazumi o uspostavljanju zona bez nuklearnog oružja Kategorija:Sporazumi Argentine Kategorija:Sporazumi Australije Kategorija:Sporazumi Austrije Kategorija:Sporazumi Bjelorusije Kategorija:Sporazumi Belgije Kategorija:Sporazumi Kanade Kategorija:Sporazumi Čilea Kategorija:Sporazumi Kolumbije Kategorija:Sporazumi Kube Kategorija:Sporazumi Čehoslovačke Kategorija:Sporazumi Danske Kategorija:Sporazumi Istočne Njemačke Kategorija:Sporazumi Ekvadora Kategorija:Sporazumi Estonije Kategorija:Sporazumi Finske Kategorija:Sporazumi Francuske Kategorija:Sporazumi Grčke Kategorija:Sporazumi Gvatemale Kategorija:Sporazumi Indije Kategorija:Sporazumi Italije Kategorija:Sporazumi Japana Kategorija:Sporazumi Malezije Kategorija:Sporazumi Maroka Kategorija:Sporazumi Novog Zelanda Kategorija:Sporazumi Sjeverne Koreje Kategorija:Sporazumi Norveške Kategorija:Sporazumi Pakistana Kategorija:Sporazumi Papue Nove Gvineje Kategorija:Sporazumi Perua Kategorija:Sporazumi Portugala Kategorija:Sporazumi Slovačke Kategorija:Sporazumi Južnoafričke Republike Kategorija:Sporazumi Južne Koreje Kategorija:Sporazumi Španije Kategorija:Sporazumi Švedske Kategorija:Sporazumi Švicarske Kategorija:Sporazumi Češke Kategorija:Sporazumi Mađarske Kategorija:Sporazumi Nizozemske Kategorija:Sporazumi Bugarske Kategorija:Sporazumi Kine Kategorija:Sporazumi Poljske Kategorija:Sporazumi Rumunije Kategorija:Sporazumi Sovjetskog Saveza Kategorija:Sporazumi Ujedinjenog Kraljevstva Kategorija:Sporazumi Sjedinjenih Američkih Država Kategorija:Sporazumi Turske Kategorija:Sporazumi Ukrajine Kategorija:Sporazumi Urugvaja Kategorija:Sporazumi Venecuele Kategorija:Sporazumi Zapadne Njemačke