Talibani (paštunski: طالبان, doslovno "studenti") su sunitska islamska fundamentalistička, politička i vojna organizacija u Afganistanu. Organizacija trenutno vlada Afganistanom pod imenom Islamski emirat Afganistana, nakon što je ponovo preuzela kontrolu nad državom u augustu 2021.
Historija Osnivanje i prvi dolazak na vlast Pokret se prvi put pojavio početkom 1990-ih godina u sjevernom Pakistanu, neposredno nakon povlačenja sovjetskih trupa iz Afganistana. Značajan broj početnih članova činili su učenici i studenti iz tradicionalnih vjerskih škola. Pod vodstvom svog osnivača Mule Omara, organizacija je brzo širila svoj utjecaj i 1996. uspješno zauzela Kabul, uspostavivši prvi Islamski emirat Afganistana. Tokom svoje prve vladavine (1996–2001), kontrolirali su približno 90% teritorije države.
Američka invazija i pobuna Nakon terorističkih napada 11. septembra 2001., Sjedinjene Američke Države i njihovi međunarodni saveznici pokrenuli su vojnu invaziju na Afganistan jer su Talibani pružali sigurno utočište Al-Kaidi i njenom tadašnjem vođi Osami bin Ladenu. Talibanski režim je u potpunosti srušen do decembra 2001., nakon čega su se mnogi istaknuti članovi povukli u susjedni Pakistan. Od 2002., grupa je započela dugotrajnu i iscrpljujuću gerilsku pobunu protiv nove afganistanske vlade i snaga NATO-a.
mini|Talibanski borci na ulicama Kabula tokom preuzimanja grada 2021..
Povratak na vlast i sukobi s Pakistanom U maju 2021., usred postepenog povlačenja američkih i međunarodnih trupa, Talibani su pokrenuli masovnu vojnu ofanzivu. Operacija je kulminirala 15. augusta 2021. kada su ušli u Kabul, što je dovelo do potpunog preuzimanja vlasti. Krajem 2025. i početkom 2026., zbog pakistanskih optužbi da Talibani skrivaju militante, izbio je otvoreni oružani sukob duž Durandove linije. Ovaj granični rat uključuje pakistanske zračne napade na Kabul i Kandahar te upade talibanskih trupa na pakistanski teritorij.
Ideologija i vladavina Talibanska ideološka osnova kombinuje deobandski islamski fundamentalizam i ekstremni paštunski nacionalizam. Njihova vladavina se ističe striktnim i nepopustljivim tumačenjem šerijatskog prava, što u praksi obuhvata rigorozna ograničenja osnovnih ljudskih prava. Posebno je izraženo uskraćivanje prava ženama na obrazovanje i rad u javnom sektoru. Većina međunarodne zajednice oštro osuđuje njihov režim i ne priznaje ih kao legitimnu vladu.
Također pogledajte Rat u Afganistanu (2001–2021) Al-Kaida Historija Afganistana
Reference
Vanjski linkovi Zvanična web stranica (na engleskom)
Kategorija:Talibani Kategorija:Političke stranke u Afganistanu Kategorija:Islamski terorizam