Nimet Özgüç (rođena Nimet Dinçer; 15. mart 1916 – 23. decembar 2015) bila je turska arheologinja i univerzitetska profesorica. Bavila se prednjoazijskom i anatolijskom arheologijom, naročito bronzanodobnim centrima u Anadoliji, sistemima pečaćenja, klinopisnim izvorima i materijalnom kulturom staroasirskog i hetitskog razdoblja. Bila je jedna od osnivačkih figura moderne turske arheologije, a njen dugogodišnji rad na Acemhöyüku i Samsat Höyüku ubraja se među važna istraživanja srednjoanatolijske protohistorije.
Pripadala je prvoj generaciji arheologa školovanih u institucijama Republike Turske. Zajedno s mužem Tahsinom Özgüçom radila je na istraživanjima Kültepea-Kaniša, Elbistan-Karahöyüka i Altıntepea, a od 1962. vodila je iskopavanja na Acemhöyüku. Njena istraživanja pečata i pečatnih otisaka pomogla su u razumijevanju trgovačkih, administrativnih i kulturnih veza između Mezopotamije i Anadolije u 2. mileniju p. n. e.
Biografija
Rani život i obrazovanje Rođena je 15. marta 1916. u Adapazarıju kao Nimet Dinçer. Školovala se u Ankari, gdje je završila osnovnu školu i srednju školu za djevojke. Godine 1936. upisala je Fakultet jezika, historije i geografije Univerziteta u Ankari, osnovan kao jedna od ključnih ustanova nove republike za obrazovanje istraživača u humanističkim i društvenim naukama.
Studirala je u odjelu za staru historiju i prednjoazijsku arheologiju, a među njenim nastavnicima bili su istraživači koji su oblikovali rani institucionalni okvir arheologije u Turskoj. Diplomirala je 1940, nakon čega je ostala na istom fakultetu kao asistentica. Doktorski rad Anadolu Damga Mühürleri ("Anatolijski pečati") završila je 1943, a doktorat stekla 1944. Te godine udala se za arheologa Tahsina Özgüça, s kojim je kasnije radila na više velikih iskopavanja.
Akademska karijera Özgüç je akademsku karijeru provela na Univerzitetu u Ankari. Za docenticu je izabrana 1949, a redovna profesorica postala je 1958. Bila je povezana s razvojem Odsjeka za protohistoriju i prednjoazijsku arheologiju, gdje je predavala i oblikovala istraživačke programe o Anadoliji od neolitika do željeznog doba.
Njeni prvi terenski radovi vezani su za sjevernu i istočnu Anadoliju. Učestvovala je u istraživanjima Dündartepea, Kale Doruğu Höyüka kod Kavaka i Tekkeköya u oblasti Samsuna. Nakon toga, zajedno s Tahsinom Özgüçom, radila je na Kültepeu, Elbistan-Karahöyüku i Erzincan-Altıntepeu. Ti projekti postali su osnova za njen kasniji rad na pečatima, pečatnim otiscima i administrativnim praksama ranog 2. milenija p. n. e.
Kültepe i staroasirski trgovački sistem Kültepe, antički Kaniš, jedno je od najvažnijih nalazišta za proučavanje staroasirske trgovačke mreže u Anadoliji. Tamo su pronađene hiljade glinenih pločica pisanih staroasirskim oblikom klinastog pisma, zajedno s pečatima, pečatnim otiscima, kućama trgovaca i predmetima svakodnevnog života. Özgüç je na tom materijalu razvila istraživanja o anatolijskim i mezopotamskim elementima u ikonografiji i administraciji.
Njena knjiga Kültepe Mühür Baskılarında Anadolu Grubu ("Anatolijska grupa u pečatnim otiscima iz Kültepea") objavljena je 1965. i bavila se identifikacijom lokalnih stilskih i ikonografskih osobina u pečatnim otiscima iz trgovačkih arhiva. Kasnije je s Önhanom Tuncom objavila rad o glinenim bulama s pečatima i natpisima iz Kültepea-Kaniša, čime je nastavila povezivati arheološke nalaze s pisanim izvorima iz trgovačke kolonije.
Acemhöyük Godine 1962. započela je iskopavanja na Acemhöyüku kod Aksaraya, jednom od najvažnijih srednjoanatolijskih naselja staroasirskog i ranog hetitskog razdoblja. Istraživanja je vodila do 1989. Nalazište se u literaturi često povezuje s antičkim Burushaddumom, trgovačkim i političkim središtem poznatim iz staroasirskih izvora.
Iskopavanja su otkrila monumentalne građevine, pečatne otiske, keramiku, metalne predmete, predmete od slonovače i druge nalaze koji upućuju na razvijene veze s Mezopotamijom, Sirijom i lokalnim anatolijskim centrima. Pokazala je da se materijal iz Acemhöyüka ne može razumjeti samo kao odraz vanjskih utjecaja, nego kao dio lokalne anatolijske kulture koja je usvajala i preoblikovala elemente širih trgovačkih i političkih kontakata.
Posebno se bavila pečatima i pečatnim otiscima iz Acemhöyüka. Jedan od njenih poznatih radova, Sealings from Acemhöyük in the Metropolitan Museum of Art, New York ("Pečatni otisci iz Acemhöyüka u Metropolitan Museum of Artu u New Yorku"), razmatrao je nalaze koji su ranije dospjeli u američke zbirke i povezao ih s arheološkim kontekstom nalazišta. Njena kasna sinteza Acemhöyük-Burušhaddum I: Silindir Mühürler ve Mühür Baskılı Bullalar ("Acemhöyük-Burušhaddum I: cilindrični pečati i bullae s pečatnim otiscima") objavljena je 2015.
Samsat Höyük i spasilačka arheologija Od 1978. učestvovala je u istraživanjima Samsat Höyüka u pokrajini Adıyaman, u okviru spasilačkih arheoloških projekata povezanih s izgradnjom velikih brana na donjem Eufratu. Samsat je bio višeslojno naselje s tragovima od prahistorije do bizantijskog razdoblja, a rad na njemu bio je dio šireg nastojanja da se dokumentiraju lokaliteti ugroženi potapanjem.
Istraživanja su pokazala da je Samsat bio važno regionalno središte u ranom i srednjem brončanom dobu, ali i dugotrajno naselje s kontinuitetom kroz različite političke i kulturne faze. Özgüçin rad u ovom projektu povezao je klasičnu terensku arheologiju s hitnim dokumentiranjem lokaliteta koji su nestajali zbog infrastrukturnih zahvata.
Priznanja Özgüç je 1980. dobila Guillaume Budé Medal koju dodjeljuje Collège de France. Godine 1996. izabrana je za počasnu članicu Turske akademije nauka, a bila je i članica ili počasna članica više arheoloških i naučnih organizacija, uključujući Njemački arheološki institut, Archaeological Institute of America i Tursko historijsko društvo.
Ministarstvo kulture i turizma Turske dodijelilo joj je 2010. Veliku nagradu za kulturu i umjetnost, zajedno s Halet Çambel, za doprinos arheologiji u Turskoj. Njen naučni rad obuhvatao je desetine studija, monografija i izvještaja o iskopavanjima, a TÜBA-AR je 2016. jedan broj posvetio njenom sjećanju.
Smrt i naslijeđe Umrla je 23. decembra 2015. u Ankari. Turska akademija nauka i arheološka zajednica istakle su je kao jednu od osnivačkih ličnosti turske protohistorijske i prednjoazijske arheologije. Njeno naslijeđe posebno je vezano za dugoročna iskopavanja, sistematsko objavljivanje pečata i pečatnih otisaka te obrazovanje generacija arheologa.
Pripada generaciji istraživača koja je nakon osnivanja Republike Turske stvorila domaću akademsku arheološku tradiciju. Njihov rad pomogao je da se anatolijska nalazišta proučavaju ne samo kao periferija mezopotamske historije, nego kao samostalna i povezana područja s vlastitim političkim, ekonomskim i umjetničkim razvojem.
Odabrana djela
Reference
Kategorija:Rođeni 1916. Kategorija:Umrli 2015. Kategorija:Biografije, Adapazarı Kategorija:Turski arheolozi