Psihoterapija povezivanjem () jeste doživljajni (iskustveni) psihoterapijski modalitet zasnovan na mobilizaciji i izražavanju dubokih osjećanja, razvijanju pozitivnih stavova prema sebi i drugima, te učenju i praktičnom usvajanju novih oblika ponašanja. Osnovu ove metode čini zadovoljavanje biološki ukorijenjene ljudske potrebe za emocionalnom i fizičkom bliskošću, što se u ovom teorijskom okviru definiše kao koncept "povezivanja".

Evropsko udrženje za psihoterapiju (EAP) zvanično priznaje psihoterapija povezivanjem kao naučno zasnovanu psihoterapijsku metodu.

Historijski razvoj Metodu je tokom 1960-ih i 1970-ih razvio američki psihijatar i psihoanalitičar Daniel Casriel. Nakon završetka medicinskog fakulteta na Cincinnati College of Medicine (1949), Casriel se usavršavao na Psihoanalitičkom institutu Univerziteta Columbia pod mentorstvom Radóa Sándora i Abrama Kardinera. Na njegov naučni rad snažno je utjecao adaptivni psihodinamski pristup Sándora i Kardinera, čime su Freudova učenja o patologiji nagona djelomično dopunjena ili zamijenjena fokusom na patologiju uslovljavanja. Dodatni utjecaj na formiranje Casrielovog pogleda na svijet imala su njegova zapažanja tokom osamnaestomjesečnog vojnog boravka na Okinawi, gdje je svjedočio prirodnom i neopterećenom pristupu lokalnog stanovništva prema fizičkoj bliskosti.

Casriel je 1962. došao u kontakt sa samopomoćnom zajednicom za rehabilitaciju ovisnika o drogama pod nazivom Synanon. Ovo iskustvo poslužilo je kao impuls za razvoj "Daytop modela", programa za liječenje ovisnika o heroinu koji je uspješno implementiran širom svijeta. Iz rada u zajednici Synanon, Casriel je u rad s emotivno uznemirenim pacijentima uveo dva elementa: oslobađanje dubokih emocija kroz izražavanje osjećanja i konfrontaciju sa samodestruktivnim ponašanjem. Postepeno je razvio specifične tehnike poput vježbe vrištanja i strukturisanog rada na promjeni patološkog mišljenja (rad na stavovima). Tokom posljednje decenije života, Casriel je primarni iscjeljujući faktor vidio u ispunjavanju bazične ljudske potrebe za emocionalnom bliskošću, što je rezultiralo razvojem "vježbe povezivanja", po kojoj je cijeli psihoterapijski pravac dobio ime.

Međunarodno društvo za psihoterapiju povezivanjem osnovano je 1984, a regionalna udruženja djeluju u Sjedinjenim Američkim Državama, Njemačkoj, Argentini, Belgiji, Nizozemskoj, Švedskoj, Italiji, Švicarskoj, Portugalu i Slovačkoj.

Teorijski okvir psihoterapije povezivanjem u novije vrijeme dodatno je unaprijedio Konrad Stauss, integrišući savremena saznanja iz teorije privrženosti, Graweove teorije konzistentnosti, modernih neuroloških istraživanja te procesno-iskustvenih metoda Greenberga i Elliota. Prvobitni Casrielov koncept bazične potrebe za povezivanjem proširen je na ukupno sedam psihosocijalnih bazičnih potreba: privrženost, autonomija, samopoštovanje, identitet, fiziološki ugođaj i zadovoljstvo, te smisao i duhovnost.

Teorijski okvir i razumijevanje ljudske prirode Prema Casrielovom konceptu, različiti psihološki poremećaji modernog čovjeka rezultat su kulturološki uslovljene deprivacije u pogledu primarne potrebe za preživljavanjem - bondinga. Povezivanje se definiše kao biološki ukorijenjena potreba za emocionalnom otvorenošću praćenom fizičkom bliskošću s drugim bićima. Dok se u tradicionalnim društvima ova potreba zadovoljava prirodno (stalnim nošenjem djece i fizičkim kontaktom unutar šire porodice), djeca u zapadnoj kulturi, uslijed nuklearne strukture porodice i svakodnevnog stresa, često iskuse deficit fizičke i emocionalne pažnje.

Kao posljedica neispunjenih potreba za ljubavlju i prateće ljutnje ili boli, kod pojedinca se formira zatvoreni, "kruti krug": dijete internalizuje negativne sisteme vjerovanja (npr. "nisam vrijedan ljubavi"), u odrasloj dobi, osoba se ponaša povučeno ili neprijateljski, okolina reaguje odbacivanjem, čime se početno negativno uvjerenje dodatno potvrđuje i učvršćuje.

U ovom modalitetu osoba se posmatra kao izvorno pozitivno i vrijedno biće. Cilj je ponovno otkrivanje primarne ljudske prirode i biološkog ja. Kroz terapijski proces iskustveno se validiraju tri bazična ljudska prava: postojim (živim svoj život), trebam (moje potrebe su u osnovi dobre), imam pravo (da se brinem o svojim potrebama, pravim greške i budem sretan).

Primjena i terapijski proces Psihoterapija povezivanjem primjenjuje se prvenstveno kao grupna terapija. Indikovana je za osobe koje žele unaprijediti vlastitu emocionalnu kompetenciju i razviti sigurne obrasce privrženosti u međuljudskim odnosima. Kod osoba s fragilnim ili posebno rigidnim strukturama ličnosti (ego strukturama), ova metoda zahtijeva modifikaciju i primjenjuje se isključivo u kliničkom kontekstu.

Tipična seansa traje između dva i tri sata. Može se provoditi u okviru kontinuiranih sedmičnih grupa (u trajanju od nekoliko mjeseci do tri godine) ili kroz intenzivne višednevne radionice. Često je vode dva terapeuta, a nerijetko se koriste dvije paralelne prostorije: jedna za vježbu povezivanja, a druga za grupu za rad na stavovima.

Vježba povezivanja Vježba povezivanja predstavlja centralni dio iscjeljujućeg procesa i odvija se na strunjačama. Dva učesnika rade u paru (preporučuje se promjena partnera u svakoj seansi), pri čemu jedan učesnik leži na leđima i drži partnera, dopuštajući sebi da doživi i osvijesti fizičku i emocionalnu bliskost. Unutar sigurnog terapijskog okvira dolazi do verbalnog i neverbalnog izražavanja potisnutih osjećanja, slika i sjećanja (kroz plakanje, vrištanje ili mirnu emocionalnu eksploraciju). Seksualizacija procesa u bilo kojem obliku strogo je zabranjena. Kroz vježbu se osvještavaju nesvjesni, disfunkcionalni stavovi (npr. "ako se približim, biću povrijeđen" ili "moje potrebe su preveliki teret za druge"), što omogućava postizanje korektivnog emocionalnog iskustva na dubokom tjelesnom i emotivnom nivou.

Grupa za rad na stavovima U ovom dijelu procesa fokus je na kognitivnom i bihevioralnom strukturisanju. Učesnici prorađuju probleme identifikovane tokom vježbe povezivanja i rade na integraciji novih, realističnih i pozitivnih uvjerenja (npr. "dovoljno sam dobar"). Novi stavovi se učvršćuju tako što ih pojedinac, uz mobilizaciju emocionalne energije ili kroz samopotvrdu, saopštava ostalim članovima grupe licem u lice. Grupa za rad na stavovima primarno se bavi relacijama s vanjskim okruženjem (porodica, posao, prijatelji). Tokom ovog dijela procesa, terapeuti često integrišu tehnike iz drugih psihoterapijskih pravaca, kao što su psihodinamska psihoterapija, geštalt terapija, sistemska porodična terapija i transakciona analiza.

Također pogledajte Teorija privrženosti Grupna psihoterapija Geštalt terapija Transakciona analiza Emocionalna inteligencija

Reference

Kategorija:Grupna psihoterapija

Kategorija:Psihoterapija