mini|desno|300px|Zgrada Akademije u Cambridgeu, Massachusetts Američka akademija nauka i umjetnosti (; skraćeno Akademija) jedno je od najstarijih naučnih društava u Sjedinjenim Američkim Državama. Osnovali su je 1780, tokom Američke revolucije, John Adams, John Hancock, James Bowdoin, Andrew Oliver i drugi očevi osnivači Sjedinjenih Američkih Država. Sjedište organizacije nalazi se u Cambridgeu u saveznoj državi Massachusetts.

Članovi Akademije biraju se na osnovu postupka koji uključuje nominaciju, razmatranje kandidature i izbor. Tromjesečni časopis Akademije, Dædalus, izdaje MIT Press u ime ove organizacije, a od januara 2021. dostupan je u otvorenom pristupu. Akademija također provodi multidisciplinarna istraživanja u oblasti javnih politika.

Od januara 2025. predsjednica Akademije je Laurie L. Patton.

Historija Zakonodavno tijelo Massachusettsa osnovalo je Akademiju 4. maja 1780, dodijelivši joj povelju s ciljem "da se unaprijedi svaka umjetnost i nauka koja može doprinijeti interesu, časti, dostojanstvu i sreći slobodnog, nezavisnog i čestitog naroda". Akademiju su osnovala 62 člana osnivača, među kojima su bili istaknuti predstavnici političkog, stručnog i privrednog života savezne države. Prva grupa novoizabranih članova, izabrana 1781, uključivala je Benjamina Franklina i Georgea Washingtona, kao i nekoliko međunarodnih počasnih članova. Prvi svezak publikacije Memoirs objavljen je 1785, a Proceedings je počeo izlaziti 1846. Tokom 1950-ih Akademija je počela izdavati časopis Daedalus, čime je naglasila svoju posvećenost širem intelektualnom i društveno usmjerenom programu.

Od druge polovine 20. vijeka nezavisna istraživanja postala su jedno od glavnih područja djelovanja Akademije. Krajem 1950-ih kontrola naoružanja postala je jedno od njenih prepoznatljivih područja rada. Akademija je također odigrala ključnu ulogu u osnivanju Nacionalnog centra za humanističke nauke u Sjevernoj Carolini. Krajem 1990-ih usvojila je novi strateški plan usmjeren na četiri glavne oblasti: nauku, tehnologiju i globalnu sigurnost; socijalnu politiku i obrazovanje; humanističke nauke i kulturu; te obrazovanje. U saradnji s Univerzitetom Harvard Akademija je 2002. pokrenula program za gostujuće istraživače. Više od 75 akademskih institucija iz Sjedinjenih Američkih Država pridružilo se Akademiji u svojstvu partnerskih članica radi podrške ovom programu i drugim inicijativama.

Tokom svog postojanja Akademija je ustanovila više nagrada i priznanja, a gostujućim istraživačima redovno dodjeljuje stipendije i omogućava istraživačke boravke.

U julu 2013 dnevni list The Boston Globe objavio je da je tadašnja predsjednica Leslie Berlowitz krivotvorila svoje kvalifikacije, tvrdeći da posjeduje doktorat, te da je neprimjereno postupala prema zaposlenicima. Berlowitz je nakon toga podnijela ostavku.

Projekti Indikatori humanističkih nauka

Indikatori humanističkih nauka predstavljaju projekat Akademije koji istraživačima, kreatorima javnih politika, univerzitetima, fondacijama, muzejima, bibliotekama, vijećima za humanističke nauke i drugim javnim ustanovama pruža statističke podatke i analitičke alate. Njihova svrha je omogućiti odgovore na ključna pitanja o osnovnom i srednjem obrazovanju u oblasti humanističkih nauka, dodiplomskom i postdiplomskom obrazovanju, radnoj snazi u ovom sektoru, obimu i izvorima finansiranja programa, javnom razumijevanju i utjecaju humanističkih nauka, kao i drugim temama značajnim za ovu oblast. Projekat je razvijen po uzoru na publikaciju Science and Engineering Indicators, koju svake dvije godine, na zahtjev Kongresa Sjedinjenih Američkih Država, objavljuje Nacionalni odbor za nauku.

Članstvo

Osnivači

Sljedeće osobe bile su među osnivačima Akademije i potpisnicima njene osnivačke povelje: Osnivači

Istaknuti članovi

Od osnivanja Akademije, njene članove predlažu i biraju njihove stručni kolege. Među članovima Akademije nisu bili samo naučnici i istraživači, već i pisci, umjetnici, kao i predstavnici različitih profesija i javnog života. Tokom historije Akademije izabrano je više od 10.000 članova. Među istaknutim članovima nalaze se:

Akademija je također imala veliki broj međunarodnih počasnih članova, među kojima su bili:

Astronomkinja Maria Mitchell bila je prva žena izabrana u Akademiju 1848.

Ukupan broj izabranih članova od osnivanja do danas prešao je 15.380, od kojih je trenutno više od 5.400 živih redovnih i međunarodnih počasnih članova. Među članovima Akademije nalazi se više od 250 dobitnika Nobelove nagrade i više od 100 dobitnika Pulitzerove nagrade.

Sljedeća tabela prikazuje institucije koje su povezane s najmanje 300 članova Akademije. Institucija Članovi (1780–2021) Harvard 1.406 MIT 611 Yale 433 Berkeley 425 Stanford 404 Chicago 367 Columbia 344 Princeton 322

Razredi i specijalnosti

Od 2023. godine članstvo Akademije podijeljeno je u pet razreda i trideset specijalnosti.

Razred I – Matematičke i fizičke nauke Oblast 1. Matematika, primijenjena matematika i statistika Oblast 2. Fizika Oblast 3. Hemija Oblast 4. Astronomija, astrofizika i nauke o Zemlji Oblast 5. Inženjerstvo i tehnologija Oblast 6. Računarstvo

Razred II – Biološke nauke Oblast 1. Biohemija, biofizika i molekularna biologija Oblast 2. Ćelijska i razvojna biologija Oblast 3. Neuronauka Oblast 4. Evolucija i ekologija Oblast 5. Medicinske nauke

Razred III – Društvene i bihevioralne nauke Oblast 1. Psihološke nauke Oblast 2. Ekonomija Oblast 3. Političke nauke Oblast 4. Pravo Oblast 5. Arheologija i antropologija Oblast 6. Sociologija, demografija i geografija Oblast 7. Obrazovanje

Razred IV – Umjetnost i humanističke nauke Oblast 1. Filozofija Oblast 2. Historija Oblast 3. Književnost i jezičke studije Oblast 4. Književnost Oblast 5. Vizuelne umjetnosti Oblast 6. Izvođačke umjetnosti Oblast 7. Religijske studije

Razred V – Javne djelatnosti, poslovanje i upravljanje Oblast 1. Novinarstvo, mediji i komunikacije Oblast 2. Poslovno, korporativno i filantropsko rukovođenje Oblast 3. Obrazovno i akademsko rukovođenje Oblast 4. Javne djelatnosti i javne politike Oblast 5. Naučno, kulturno i neprofitno rukovođenje

Predsjednici Akademije od 1780.

1780–1790 James Bowdoin 1791–1814 John Adams 1814–1820 Edward Augustus Holyoke 1820–1829 John Quincy Adams 1829–1838 Nathaniel Bowditch 1838–1839 James Jackson 1839–1846 John Pickering 1846–1863 Jacob Bigelow 1863–1873 Asa Gray 1873–1880 Charles Francis Adams 1880–1892 Joseph Lovering 1892–1894 Josiah Parsons Cooke 1894–1903 Alexander Agassiz 1903–1908 William Watson Goodwin 1908–1915 John Trowbridge 1915–1917 Henry Pickering Walcott 1917–1919 Charles Pickering Bowditch 1919–1921 Theodore William Richards 1921–1924 George Foot Moore 1924–1927 Theodore Lyman 1927–1931 Edwin Bidwell Wilson 1931–1933 Jeremiah D. M. Ford 1933–1935 George Howard Parker 1935–1937 Roscoe Pound 1937–1939 Dugald C. Jackson 1939–1944 Harlow Shapley 1944–1951 Howard Mumford Jones 1951–1954 Edwin Herbert Land 1954–1957 John Ely Burchard 1957–1961 Kirtley Fletcher Mather 1961–1964 Hudson Hoagland 1964–1967 Paul A. Freund 1967–1971 Talcott Parsons 1971–1976 Harvey Brooks 1976–1979 Victor Frederick Weisskopf 1979–1982 Milton Katz 1982–1986 Herman Feshbach 1986–1989 Edward Hirsch Levi 1989–1994 Leo Beranek 1994–1997 Jaroslav Pelikan 1997–2000 Daniel C. Tosteson 2000–2001 James O. Freedman 2001–2006 Patricia Meyer Spacks 2006–2009 Emilio Bizzi 2010–2013 Leslie C. Berlowitz 2014–2018 Jonathan Fanton 2019–2024 David W. Oxtoby 2025–danas Laurie L. Patton

Također pogledajte

Američko filozofsko društvo Nacionalna akademija tehničkih nauka Sjedinjenih Američkih Država Nacionalna medicinska akademija Sjedinjenih Američkih Država (bivši Institut za medicinu) Nacionalna akademija nauka Sjedinjenih Američkih Država Spisak članova Američke akademije nauka i umjetnosti

Reference

Vanjski linkovi Službena stranica Memoirs of the American Academy of Arts and Sciences, 1783–1957 (sv. 1 – sv. 24) na JSTOR-u (otvoreni pristup)] Proceedings of the American Academy of Arts and Sciences, sv. 1 (1846) – sv. 57 (1922) na platformi Biodiversity Heritage Library (otvoreni pristup)]

Kategorija:Organizacije osnovane 1780. Kategorija:Cambridge (Massachusetts) Kategorija:Članice Američkog vijeća naučnih društava