mini|desno|300px|Jedna od verzija Zöllnerove iluzije|class=skin-invert-image Zöllnerova iluzija je geometrijsko-optička iluzija u kojoj skup paralelnih linija izgleda kao da nije paralelan zbog kratkih poprečnih linija postavljenih pod uglom. Iluziju je 1860. opisao njemački astronom Johann Karl Friedrich Zöllner, po kojem je i dobila ime.
Historijska pozadina
Zöllner je iluziju predstavio u radu objavljenom 1860. u časopisu Annalen der Physik und Chemie, čiji je urednik bio Johann Christian Poggendorff. Poggendorff je prilikom pregleda Zöllnerovih ilustracija uočio drugu perceptivnu pojavu, koja je kasnije postala poznata kao Poggendorffova iluzija.
Opis efekta
Zöllnerova iluzija obično se prikazuje pomoću nekoliko dugih paralelnih linija koje presijecaju kratke kose crtice čiji se smjer naizmjenično mijenja iz vodoravnog u uspravni. Iako su duge linije geometrijski potpuno paralelne, posmatrač ih opaža kao da se međusobno približavaju ili udaljavaju.
Smatra se jednom od klasičnih geometrijsko-optičkih iluzija, zajedno s Heringovom, Poggendorffovom, Müller-Lyerovom i iluzijom kafanskog zida, koje pokazuju da okolni elementi mogu značajno utjecati na percepciju pravca i orijentacije linija.
Teorijska objašnjenja
Ne postoji jedinstveno prihvaćeno objašnjenje nastanka Zöllnerove iluzije. Tokom više od jednog vijeka predloženo je nekoliko teorija koje se mogu podijeliti u tri glavne grupe.
Neurofiziološka objašnjenja
Najveći broj istraživanja povezuje iluziju s načinom na koji neuroni u primarnom vidnom korteksu obrađuju orijentaciju linija i uglove. Prema ovoj hipotezi, međusobna interakcija neurona osjetljivih na različite orijentacije dovodi do sistematskog precjenjivanja oštrih uglova i potcjenjivanja tupih uglova, zbog čega paralelne linije izgledaju nagnuto.
Percepcija dubine
Pojedini autori smatraju da kratke poprečne linije predstavljaju znakove perspektive koji navode vizualni sistem da dvodimenzionalni crtež tumači kao trodimenzionalni prizor. Takva interpretacija može doprinijeti prividnom odstupanju paralelnih linija.
Pokreti očiju
Eksperimenti u kojima je pogled ispitanika bio fiksiran ili je slika prikazivana vrlo kratko pokazali su da iluzija ostaje prisutna i bez sakadnih pokreta očiju. Zbog toga se smatra da pokreti očiju nisu glavni uzrok ove iluzije, nego da ona nastaje tokom obrade vizualnih informacija u mozgu.
Također pogledajte
Heringova iluzija Poggendorffova iluzija Müller-Lyerova iluzija Wundtova iluzija Iluzija kafanskog zida
Reference
Vanjski linkovi
Interaktivni prikaz Zöllnerove iluzije koji omogućava podešavanje ugla kraćih crtica
Kategorija:Optičke iluzije