Berberi ili Amazihi (Berberski jezici: ⵉⵎⴰⵣⵉⵖⵏ, ⵎⵣⵗⵏ, romanizovano: Imaziɣen; jednina: Amaziɣ, ⴰⵎⴰⵣⵉⵖ ⵎⵣⵗ) su etničke grupe nekoliko nacija, uglavnom starosjedioci Sjeverne Afrike i nekih sjevernih dijelova Zapadne Afrike. Berberi čine stanovništvo Maroka, Alžira, Tunisa, Libije, Mauritanije, sjevernog Malija, sjevernog Nigera i malog dijela zapadnog Egipta.
Berberske nacije su raspoređene na području koje se proteže od Atlantskog okeana do oaze Siwa u Egiptu i od Sredozemnog mora do rijeke Niger u Zapadnoj Africi. Povijesno gledano, berberski su narodi govorili berberskim jezikom, što je grana afroazijske jezičke porodice. Berberi Alžira bili su neovisni od vanjske kontrole tokom razdoblja vladavine Osmanskog Carstva u Sjevernoj Africi. Živjeli su pretežno u tri različite nacije: Kraljevini Ait Abbas, Kraljevini Kuku i kneževini Aït Jubar. Kraljevina Ait Abbas je berberska nacija sjeverne Afrike, koja kontroliše Kabylie i okolinu od šesnaestog do devetnaestog vijeka. U španskoj historiografiji nazivaju se "reino de Labes"; ponekad ih češće nazivaju njihova vladajuća porodica Mokrani, na Berberskom At Muqran, na arapskom jeziku أولاد مقران (Ouled Moqrane). Glavni grad mu je bio Kalâa Ait Abbas, neupadljiva citadela u planinskom lancu Biban.
U sjevernoj Africi živi oko 32 miliona Berbera koji i dalje govore berberskim jezikom. Broj etničkih Berbera (uključujući one koji ne govore berberski) daleko je veći od govornika berberskog jezika, jer je veliki dio Berbera tokom mnogih decenija ili vijekova izgubio svoj izvorni jezik i prešao na druge jezike.
Smatra se da je većina stanovništva Sjeverne Afrike zapadno od Egipta berberskog su porijekla, mada se zbog arabizacije i islamizacije neki etnički Berberi identificiraju kao arabizirani Berberi.
Većina Berbera koji danas govore berberskim žive u Maroku, Alžiru, Libiji, Tunisu, sjevernom Maliju i sjevernom Nigeru. Manje grupe Berbera nalaze se i u Mauritaniji, Burkini Faso i egipatskom gradu Siwa. Postoje velike berberske zajednice imigranata koje žive u Francuskoj, Španiji, Kanadi, Belgiji, Holandiji, Velikoj Britaniji, Italiji i drugim zemljama Evrope.
Potpuna većina Berbera su muslimani suniti. Ima i znatno veliki broj Berbera koji pripadaju šiitskom islamu, kršćanstvu i ateizmu.
Porijeklo O porijeklu Berbera ili Amaziha je jako malo poznato. Oni slove danas za autohtoni narod Sjeverne Afrike. Smatra se da su njihovi predhodnici bili Numidi, Garamanteni i Libijci. Grčki pisac historije Herodot ih spominje u svojim djelima.
Jezik
Berberi ili Amazihi su semitsko-hamitska (afroazijski jezici) jezička i narodna grupa u Sjevernoj Africi i zapadnom Egiptu. Pišu vlastitim pismom Tifinagh, ali i arapskim i latinskim pismom.
Dio stanovništva Alžira, Maroka i Tunisa je berberskog porijekla, koji je od 7. vijeka od kad traje arapska ekspanzija sve više arabiziran, tako da danas samo manje grupe stanovništva se mogu smatrati Berberima. Berbera ima i u Libiji, Mauritaniji, Egiptu i u pojedinim zapadnoafričkim zemljama, najviše u Nigeru, Čadu i Maliju.
Kultura
Berberi su bili matrijarhalno organizirani. S izuzetkom Tuarega svi Berberi imaju stalna prebivališta. Oni posjeduju vlastiti kalendar, koji je zamalo pao u zaborav. Njihov početak računanja vremena počinje 950. p. n. e. Taj datum odgovara krunisanju berberskog kralja, poznatog pod imenom Šeshonk I. u Egiptu, on osniva dinastiju Bubastida, nazvanu tako prema glavnom gradu Bubastis u Nildelti.
Poznati Berberi
Terencije, jedan od najpoznatiji antičkih autora komedije. Augustin iz Hippoa, rođen kao Augustinus Aurelius u Thagasteu. Crkveni učenjak, svetac, osnivač isposničkog reda i uzor Martina Lutera. Njegova majka je dolazila iz jedne kršćanske berberske familije. Ibn Khaldoun, Izumitelj historije. On slovi za najčuvenijeg arapskog srednjevjekovnog historičara. Edith Piaf, francuska šansonjerka. Njen otac je bio Louis Alphonse Gassion. Njena majka Anita Maillard je bila kabilskog porijekla. Zinedine Zidane, bivši francuski nogometaš, čiji su roditelji Alžirski Berberi. Isabelle Adjani, francuska glumica. Kćer francuskog Kabila (Mohamed Adjani) i njemačke majke (Augusta). Jacques Villeret, francuski glumac. Njegovo pravo ime glasi Mohamed Boufroura. On je bio sin alžirskog Kabila Ahmeda Boufroura i francuske majke Annette Bonin. mini|Nomadski Berber iz MarokaPokimane, marokansko-kanadska Twitch streamerka.
Također pogledajte
Mauri
Literatura Njemački Brandes, Jörg-Dieter : Die Geschichte der Berber - von den Berberdynastien des Mittelalters zum Maghreb der Neuzeit , Gernsbach , Katz , 2004 , Courtney-Clarke, Margaret , Brooks, Geraldine , Kluy, Alexander : Die Berber-Frauen - Kunst und Kultur in Nordafrika , München , Frederking und Thaler , 1997 , Kratochwil, Gabi : Die Berber in der historischen Entwicklung Algeriens von 1949 bis 1990 - zur Konstruktion einer ethnischen Identität , Berlin , Schwarz , 1996 , Tilmatine, Mohamed : "Berber" in Algerien , Göttingen , Ges. für Bedrohte Völker , 1996
Francuski Arezki, Dalila : L'identité berbère , Paris , Séguier , Biarritz , Atlantica , 2004 , Chaker, Salem : Études berbères et chamito-sémitiques , Paris [u.a.] , Peeters , 2000 , Leguil, Alphonse : Contes berbères grivois du Haut-Atlas , Paris [u.a.] , Harmattan , 2000 , Hélène Claudot-Hawad: Touaregs. Apprivoiser le désert, Paris : Gallimard, 2002. (Collection Découvertes Gallimard; Cultures et société; n° 418). Bougchiche, Lamara : Langues et littératures berbères des origines à nos jours , Paris , Ibis Press , 1997 , Leguil, Alphonse : Contes berbères de l'Atlas de Marrakech , Paris , L'Harmattan , 1988 , Féry, Raymond : Médecin chez les Berbères , Versailles , Ed. de l'Atlanthrope , 1986 , Hachid, Malika : Les premiers Berbères - entre Méditerranée, Tassili et Nil , Aix-en-Provence , Édisud , 2000 , Allioui, Youcef : Timsal, énigmes berbères de Kabylie - commentaire linguistique et ethnographique , Paris , Ed. L'Harmattan , 1990 , Chaker , Salem : Amaziɣ (le/un) Berbère - Linguistique berbère. Études de syntaxe et de diachronie , Paris , Peeters , 1995 , Direche-Slimani, Karima : Chrétiens de Kabylie , Saint-Denis , Ed. Bouchene , 2004 ,
Vanjski linkovi
trojezično Amazigh-lexikon Berbère Télévision IRCAM - Seite des Institut royal de la culture amazighe
Reference
Kategorija:Afrički narodi Kategorija:Narodi s Bliskog istoka