Pedro II (puno ime: Pedro de Alcântara João Carlos Leopoldo Salvador Bibiano Francisco Xavier de Paula Leocádio Miguel Gabriel Rafael Gonzaga; 2. decembar 1825 – 5. decembar 1891), poznat i kao "Velikodušni" (portugalski: O Magnânimo), bio je drugi i posljednji car Brazila. Vladao je od 1831. do 1889, kada je zbačen u vojnom udaru kojim je proglašena republika. Njegova vladavina, koja je trajala više od 58 godina, bila je najduži i najstabilniji period u historiji monarhijskog Brazila.

Rođen u Rio de Janeiru, bio je najmlađe dijete cara Pedra I i carice Marije Leopoldine Austrijske. Nakon očeve abdikacije i odlaska u Evropu 1831, petogodišnji Pedro postao je car, dok je zemljom upravljalo regentsko vijeće u periodu obilježenom političkom nestabilnošću i regionalnim pobunama. Punoletnim je proglašen prije vremena, 1840, a krunisan je 1841.

Tokom dugotrajne vladavine transformisao je Brazil u stabilnu i međunarodno uvaženu ustavnu monarhiju s parlamentarnim sistemom, slobodom štampe i ekonomskim rastom. Pod njegovim vodstvom Brazil je uspješno okončao Platinski rat, Urugvajski rat i Paragvajski rat. Bio je odlučan zagovornik ukidanja ropstva, što je kulminiralo donošenjem "Zlatnog zakona" (Lei Áurea) 1888.

Kao mecena obrazovanja, kulture i nauke, uživao je ugled prosvijećenog vladara i održavao prepisku s vodećim svjetskim intelektualcima svog doba. Uprkos ličnoj popularnosti, 15. novembra 1889. zbačen je u vojnom udaru koji su predvodili republikanski oficiri. Ostatak života proveo je u egzilu u Evropi, preminuvši u Parizu 1891.

Mladost Pedro je rođen 2. decembra 1825. u palači São Cristóvão u Rio de Janeiru.Besouchet 1993, str. 39; Carvalho 2007, str. 11–12. Kroz oca, cara Pedra I, pripadao je brazilskoj grani dinastije Bragança, dok je preko majke, Marije Leopoldine, bio unuk cara Franje II i u srodstvu s habsburškom vladarskom kućom.Schwarcz 1998, str. 47; Barman 1999, str. 1.

Nakon smrti majke 1826. i iznenadne očeve abdikacije 7. aprila 1831, mali Pedro je sa pet godina ostao u Brazilu kao car Pedro II, dok je brigu o njemu preuzelo nekoliko skrbnika i učitelja, uključujući Joséa Bonifácia de Andradu.Carvalho 2007, str. 21; Lira 1977, Vol 1, str. 17. Njegovo djetinjstvo bilo je obilježeno strogim obrazovanjem, osamljenošću i pripremama za vladarske dužnosti.Barman 1999, str. 33; Carvalho 2007, str. 27–31.

Zbog političkih kriza i pobuna u provincijama, parlament je 23. jula 1840. proglasio 14-godišnjeg Pedra punoljetnim, a svečano krunisanje održano je 18. jula 1841. u Rio de Janeiru.Carvalho 2007, str. 40; Schwarcz 1998, str. 73.

Vladavina Učvršćivanje vlasti i ukidanje trgovine robljem Nakon stupanja na prijestolje, Pedro II se oženio princezom Terezom Kristinom od Dviju Sicilija 1843. godine.Carvalho 2007, str. 51; Barman 1999, str. 97. S vremenom je preuzeo punu kontrolu nad državnim poslovima, balansirajući između liberalne i konzervativne stranke kroz ustavna ovlaštenja ("moderirajuća vlast", poder moderador).Barman 1999, str. 120, 161–162.

Između 1848. i 1852. uspješno je savladao tri velike krize: ugušio je Praieira pobunu u provinciji Pernambuco, donio zakon Eusébio de Queirós (1850) kojim je efektivno zaustavljena transatlantska trgovina robljem u Brazilu, te u savezu s Urugvajem i argentinskim protivnicima svrgnuo argentinskog diktatora Juana Manuela de Rosasa u Platinskom ratu (1852).Barman 1999, str. 122–126; Carvalho 2007, str. 102–103.

Paragvajski rat Kada su krajem 1864. paragvajske snage pod vodstvom Francisca Solana Lópeza napale brazilsku teritoriju, a potom i Argentinu, Pedro II je lično otišao na front u Rio Grande do Sul i predvodio operacije kod Uruguaiane 1865.Carvalho 2007, str. 109–114; Barman 1999, str. 202–205. Odbijao je svaki mirovni sporazum koji nije uključivao potpuno uklanjanje Lópeza s vlasti. Sukob, poznat kao Paragvajski rat (Rat Trojnog saveza), završio se 1870. pobjedom Brazila, Argentine i Urugvaja, ali uz visoke ljudske i materijalne gubitke.Barman 1999, str. 229–230; Carvalho 2007, str. 121.

Ukidanje ropstva Pedro II se protivio instituciji ropstva i decenijama je radio na njegovom postepenom iskorjenjivanju, uprkos snažnom otporu veleposjednika.Carvalho 2007, str. 130–136; Olivieri 1999, str. 44. Godine 1871. donesen je "Zakon o slobodnom rođenju" (Lei do Ventre Livre), kojim su djeca rođena od majki robinja proglašena slobodnima.Barman 1999, str. 238. Konačno ukidanje ropstva proglašeno je 13. maja 1888. potpisivanjem Zlatnog zakona (Lei Áurea) od strane princeze regentkinje Isabel, dok se car nalazio na liječenju u Evropi.Lira 1977, Vol 3, str. 62; Carvalho 2007, str. 200.

Pokrovitelj nauke i umjetnosti Pedro II je bio strastveni proučavalac prirodnih i društvenih nauka, lingvistike i tehnologije.Carvalho 2007, str. 77, 226; Lira 1977, Vol 2, str. 99–104. Govorio je i pisao više jezika (uključujući francuski, engleski, njemački, latinski, grčki, hebrejski i arapski) i bio jedan od prvih fotografa u Brazilu.Vasquez 2003, str. 77; Carvalho 2007, str. 226.

Finansirao je naučne institucije, stipendije za brazilske studente u Evropi i osnivanje Pasteurovog instituta. Bio je član prestižnih međunarodnih društava poput Kraljevskog društva u Londonu i Francuske akademije nauka.Carvalho 2007, str. 172; Barman 1999, str. 280. Održavao je lične kontakte i prijateljstva s ličnostima kao što su Louis Pasteur, Charles Darwin, Alexander Graham Bell, Victor Hugo i Friedrich Nietzsche.Carvalho 2007, str. 172, 230; Lira 1977, Vol 2, str. 179–201.

Pad s vlasti i egzil Ukidanje ropstva bez odštete udaljilo je moćne plantažere kafe od monarhije, dok se među mlađim vojnim oficirima širio pozitivizam i podrška republici.Carvalho 2007, str. 190–195; Barman 1999, str. 348–353.

Dana 15. novembra 1889. grupa vojnih oficira predvođena maršalom Deodorom da Fonsecom izvela je državni udar i proglasila republiku.Barman 1999, str. 360; Carvalho 2007, str. 219. Ne želeći izazvati građanski rat, Pedro II je odbio oružani otpor i prihvatio progonstvo.Carvalho 2007, str. 217–220; Barman 1999, str. 361.

Car i njegova porodica otplovili su u Evropu 17. novembra 1889. Nakon smrti supruge Tereze Kristine ubrzo po dolasku, Pedro II je skromno živio u Francuskoj.Carvalho 2007, str. 234–238. Umro je od posljedica upale pluća 5. decembra 1891. u Parizu u 66. godini.Carvalho 2007, str. 238–239; Schwarcz 1998, str. 489.

Francuska vlada mu je priredila državnički sprovod, a njegovi posmrtni ostaci su najprije položeni u panteon dinastije Bragança u Lisabonu, a 1921. svečano preneseni u Brazil, gdje počivaju u katedrali u Petrópolisu.Besouchet 1993, str. 609–618; Calmon 1975, str. 1914–1915.

Reference

Literatura

Vanjski linkovi

Kategorija:Rođeni 1825. Kategorija:Umrli 1891. Kategorija:Historija Brazila