Splitsko-dalmatinska županija je županija u srednjoj Dalmaciji sa sjedištem u Splitu. Županija pokriva 4.534 kvadratnih kilometara, a 2021. je imala 423.407 stanovnika.
Historija
Od početka naseljavanja balkanskog poluostrva ova područja su bila pogodna mjesta za život, što su i ljudi shvatili. Tokom vijekova vlast se stalno mjenjala, pa su ovdje vladali (u cijelosti ili dijelom) pored hrvatskih vladara srednjovjekovnih hrvatskih država , i srednjovjekovne Bosne, Iliri, stari Grci, stari Rimljani, Bizant, Mleci, Normani (pojedini gradovi i to nakratko), Osmansko Carstvo, Napoleonova Francuska, Engleska, Austro-Ugarska, a bila je dio Države SHS, Kraljevine Jugoslavije, fašističke Italije (kratka okupacija), NDH, socijalističke Jugoslavije, te je sada dio nezavisne Republike Hrvatske.
Administrativna podjela
Županija je podijeljena na 16 gradova i 39 općina.
Gradovi: Grad Grb Površina(km2) Br. stanovnika Naselja Hvar 70px 75,50 3.979 Brusje Hvar Jagodna Malo Grablje Milna Sveta Nedjelja Velo Grablje Zaraće Imotski 70px 73,25 9.153 Donji Vinjani Glavina Donja Glavina Gornja Gornji Vinjani Imotski Medvidovića Draga Kaštela 70px 57,67 37.794 Kaštel Gomilica Kaštel Kambelovac Kaštel Lukšić Kaštel Novi Kaštel Stari Kaštel Sućurac Kaštel Štafilić Komiža 70px 48,00 1.394 Biševo Borovik Duboka Komiža Oključna Palagruža Podhumlje Podšpilje Sveti Andrija Žena Glava Makarska 70px 28,00 13.301 Makarska Veliko Brdo Omiš 70px 266,20 14.139 Blato na Cetini Borak Čelina Čisla Donji Dolac Dubrava Gata Gornji Dolac Kostanje Kučiće Lokva Rogoznica Marušići Mimice Naklice Nova Sela Omiš Ostrvica Pisak Podašpilje Podgrađe Putišići Seoca Slime Smolonje Srijane Stanići Svinišće Trnbusi Tugare Zakučac Zvečanje Sinj 70px 181,00 23.452 Bajagić Brnaze Čitluk Glavice Gljev Jasensko Karakašica Lučane Obrovac Sinjski Radošić Sinj Suhač Turjaci Zelovo Solin 70px 18,37 24.862 Blaca Kučine Mravince Solin Vranjic Split 70px 79,33 160.577 Donje Sitno Gornje Sitno Kamen Slatine Split Srinjine Stobreč Žrnovnica Stari Grad 70px 52,59 2.772 Dol Rudina Selca kod Starog Grada Stari Grad Vrbanj Supetar 70px 30,00 4.325 Mirca Splitska Supetar Škrip Trilj 70px 267,00 8.182 Bisko Budimiri Čačvina Čaporice Gardun Grab Jabuka Kamensko Košute Krivodol Ljut Nova Sela Podi Rože Strizirep Strmendolac Tijarica Trilj Ugljane Vedrine Velić Vinine Vojnić Sinjski Voštane Vrabač Vrpolje Trogir 70px 39,10 12.393 Arbanija Divulje Drvenik Mali Drvenik Veliki Mastrinka Plano Trogir Žedno Vis 70px 52,00 1.918 Dračevo Polje Marinje Zemlje Milna Plisko Polje Podselje Podstražje Rogačić Rukavac Vis Vrgorac 70px 284,00 5.698 Banja Dragljane Draževitići Duge Njive Dusina Kljenak Kokorići Kotezi Kozica Mijaca Orah Podprolog Poljica Kozička Prapatnice Rašćane Ravča Stilja Umčani Veliki Prolog Vina Višnjica Vlaka Vrgorac Zavojane Vrlika 70px 243,00 1.728 Garjak Ježević Koljane Kosore Maovice Otišić Podosoje Vinalić Vrlika
Općine: Općina Grb Površina(km2) Br. stanovnika Naselja Baška Voda 70px 19,00 2.590 Bast Baška Voda Krvavica Promajna Bol 70px 23,00 1.678 Bol Murvica Brela 70px 27,00 1.626 Brela Gornja Brela Cista Provo 70px 98,00 1.799 Aržano Biorine Cista Provo Cista Velika Dobranje Svib Dicmo 70px 68,00 2.805 Dicmo Ercegovci Dicmo Kraj Dicmo Krušvar Dicmo Osoje Dicmo Prisoje Dicmo Sičane Dicmo Sušci Dugi Rat 70px 10,80 6.876 Duće Dugi Rat Jesenice Dugopolje 70px 63,50 3.742 Dugopolje Koprivno Kotlenice Liska Gradac 70px 49,00 2.401 Brist Drvenik Gradac Podaca Zaostrog Hrvace 70px 210,00 3.144 Dabar Donji Bitelić Gornji Bitelić Hrvace Laktac Maljkovo Potravlje Rumin Satrić Vučipolje Zasiok Jelsa 70px 146,28 3.501 Gdinj Gromin Dolac Humac Ivan Dolac Jelsa Pitve Poljica Svirče Vrboska Vrisnik Zastražišće Zavala Klis 70px 176,10 5.226 Brštanovo Dugobabe Klis Konjsko Korušce Nisko Prugovo Veliki Bročanac Vučevica Lećevica 87,66 495 Divojevići Kladnjice Lećevica Radošić Lokvičići 70px 31,11 667 Dolića Draga Lokvičići Lovreć 70px 105,25 1.402 Dobrinče Lovreć Medovdolac Opanci Studenci Marina 70px 108,80 4.273 Blizna Donja Blizna Gornja Dograde Gustirna Ljubljeva Marina Mitlo Najevi Poljica Pozorac Rastovac Sevid Sevid na moru Svinca Vinišće Vinovac Vrsine Milna 35,00 931 Bobovišća Bobovišća na moru Ložišća Milna Podhume Muć 210,80 3.465 Bračević Crivac Donje Ogorje Donje Postinje Donji Muć Gizdavac Gornje Ogorje Gornje Postinje Gornji Muć Mala Milešina Neorić Pribude Radunić Ramljane Sutina Velika Milešina Zelovo Nerežišća 79,00 878 Donji Humac Dračevica Nerežišća Okrug 70px 9,80 2.995 Okrug Donji Okrug Gornji Otok 70px 95,00 4.998 Gala Korita Otok Ovrlje Ruda Udovičići Podbablje 70px 41,76 4.035 Drum Grubine Hršćevani Ivanbegovina Kamenmost Krivodol Podbablje Gornje Poljica Podgora 79,95 2.233 Drašnice Gornje Igrane Igrane Podgora Živogošće Podstrana 70px 11,52 10.403 Gornja Podstrana Podstrana–Grbavac Podstrana–Grljevac Podstrana–Miljevac Podstrana–Mutogras Podstrana–Sita Podstrana–Strožanac Donji Podstrana–Strožanac Gornji Podstrana–Sveti Martin Podstrana–Žminjača Postira 70px 47,00 1.538 Dol Postira Prgomet 77,23 498 Bogdanovići Labin Prgomet Sitno Trolokve Primorski Dolac 70px 31,23 686 Primorski Dolac Proložac 70px 85,60 3.112 Donji Proložac Gornji Proložac Postranje Ričice Šumet Pučišća 70px 106,00 1.926 Gornji Humac Pražnica Pučišća Runovići 70px 60,21 1.968 Podosoje Runović Slivno Seget 70px 77,90 4.511 Bristivica Ljubitovica Prapatnica Seget Donji Seget Gornji Seget Vranjica Selca 70px 53,00 1.613 Novo Selo Povlja Selca Sumartin Sućuraj 70px 44,65 426 Bogomolje Selca kod Bogomolja Sućuraj Sutivan 70px 22,00 936 Sutivan Šestanovac 70px 88,90 1.669 Grabovac Katuni Kreševo Šestanovac Žeževica Šolta 70px 58,98 1.975 Donje Selo Gornje Selo Grohote Maslinica Nečujam Rogač Srednje Selo Stomorska Tučepi 70px 16,00 1.819 Tučepi Zadvarje 70px 13,40 289 Dubci Zadvarje Zagvozd 124,09 957 Biokovsko Selo Krstatice Rastovac Rašćane Gornje Zagvozd Župa Župa Srednja Zmijavci 70px 13,82 1.654 Zmijavci
Stanovništvo
Broj stanovnika po popisima- Republika Hrvatska - Državni zavod za statistiku: Naselja i stanovništvo Republike Hrvatske 1857.-2001. 1857. 1869. 1880. 1890. 1900. 1910. 1921. 1931. 1948. 1953. 1961. 1971. 1981. 1991. 2001. 2011. 2021. 164.242 182.405 195.741 222.030 249.867 268.187 274.522 292.321 296.840 314.933 339.686 389.277 436.680 474.019 463.676 454.798 423.407
thumb|300px|Starosna piramida Splitsko-dalmatinske županije prema popisu stanovništva iz 2011. g.
Geografija
Županija ima tri glavne reljefne cjeline: visoko zaleđe (Dalmatinska zagora) s brojnim krškim poljima, uzak i gusto naseljen obalni pojas, te ostrva. Dio Dinarida čini granicu s Bosnom i Hercegovinom, dok planine Kozjak, Mosor i Biokovo razdvajaju obalni pojas od zaleđa.
Županija sa ostatkom Hrvatske povezuje nedavno sagrađen autoput Split-Karlovac-Zagreb s četiri trake, kao i lička željeznica. Međunarodni aerodrom Split-Kaštela koristi se uglavnom za turističke letove ljeti. Postoji i manje asfaltirano uzletište na ostrvu Braču.
Privreda
Najvažnija prviredna djelatnost je turizam. Proizvodnja i poljoprivreda su u opadanju.
Županijska uprava
Županijska skupština ima 51 predstavnika.
Kultura
Znamenitosti
Splitsko-dalmatinska županija ima mnogo znamenitosti počevši sa samim gradom Splitom kao županijskim središtem.
Mnogo je kulturnog nasljeđa iz grčkog i rimskog perioda, baroka, prahistorije, gotike i romantike.
Reference
Vanjski linkovi
Kategorija:Županije u Hrvatskoj Kategorija:Splitsko-dalmatinska županija