Luz Darriba Magadán, nada en Montevideo en 1954, é unha artista uruguaia que cultiva varias disciplinas como a pintura, ilustración e a escritura. Desde 1990 reside en España, país do cal ten a nacionalidade.
A súa popularidade débese en parte ás súas macroaccións urbanas, que comezaron no ano 2000 con CUMULUM, un proxecto que rodeou os 2300 metros de perímetro da muralla romana de Lugo con máis de medio millón de libros, para que este monumento fose declarado patrimonio da humanidade pola Unesco, obxectivo finalmente logrado a finais dese mesmo ano.
Recibiu numerosos premios e distincións como o Primeiro premio no XIV Certame de Narración Curta Ánxel Fole, en 2012, polo relato Mostros, ou o Primeiro premio no I Certame de Relatos sobre a Igualdade, en 2014.
Formou parte do staff permanente da Revista Virtual de Xénero Foeminas (2004-2008), pioneira en publicacións de xénero en Galicia. Na actualidade é coordinadora para Europa de The Feminist Art Project de Nova York, organización internacional de artistas feministas.
Traxectoria miniatura|Con Nazaret López na libraría Trama de Lugo. Luz Darriba Magadán naceu en Montevideo, Uruguai, en 1954, e trasladouse en 1970 a Buenos Aires, onde estudou Belas Artes na Escola Nacional de Belas Artes Manuel Belgrano co título de Mestra Nacional de Artes Visuais. De 1977 a 1980 estuda pintura e escultura na Escola Nacional de Belas Artes Prilidiano Pueyrredón e no obradoiro do escultor Pujía. Entre 1983 e 84 asiste á Extensión Cultural na Escola Superior de Belas Artes da Nación Ernesto da Cárcova (pintura mural) e á facultade de Filosofía e Letras da Universidade de Buenos Aires. En 1990 emigrou a Galicia, onde vive e traballa desde entón, alternando estancias laborais en Bruxelas e en Buenos Aires. Realizou máis de 250 exposicións colectivas na Arxentina, o Uruguai, o Brasil, Costa Rica, España, Portugal, Francia, Alemaña, Romanía, Italia, o Xapón, Malaisia, o Reino Unido, os Estados Unidos, Venezuela, Bélxica, Holanda, Luxemburgo, e máis de 50 exposicións individuais internacionais.
Con CUMULUM, un proxecto que rodeou os 2300 metros de perímetro da muralla romana de Lugo con máis de medio millón de libros para solicitar que o monumento fose declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO, obtivo unha gran difusión nos medios estatais españois e internacionais. Foi o estímulo para que a artista levase a cabo dous Macrointervencións co apoio da UNESCO:
Libres avec des livres (2000), instalación sobre as paredes e os teitos da Maison da Unesco, en París. Alcalá, una puerta hacia la cultura (2001), intervención con 80 000 libros da Porta de Alcalá de Madrid, co patrocinio da UNESCO.
A gran maioría dos libros utilizados en ambos os proxectos, e CUMULUM, foron reutilizados ao enviarse a diferentes proxectos de incentivación á lectura da UNESCO en Latinoamérica.
Desde entón, realizou máis de corenta macroaccións urbanas en diferentes países, sendo a súa temática principal a denuncia da discriminación e a violencia contra as mulleres. Entre elas:
Patchwork, Retales contra a violencia de xénero (2004), Praza do Obradoiro, Santiago de Compostela, unha alfombra de 8000 metros cadrados realizada en situ por miles de persoas para denunciar a violencia de xénero. Luva negra, luva branca (2005), instalación de trinta mil pares de luvas negras e brancos na Praza da Catedral de Santa María de Lugo, en Lugo, para pór en relevo a existencia da violencia física e a violencia simbólica que se exerce contra as mulleres. Esta acción foi portada do diario El País (España) o 26 de novembro de 2005. SINAIS (2006 en Lugo, e 2009 en Buenos Aires), con Micaela Fernández Darriba, instalación incorporando a figura feminina a 72 semáforos da Rolda da Muralla de Lugo no Día Internacional da muller Traballadora. Deron a volta ao mundo, sendo aínda replicadas na actualidade en distintas cidades do estado español, e outras nas que se modificou a sinalización de forma permanente (Fuenlabrada, A Coruña, Zaragoza, Xaén). A FEMP (Federación español a de municipios e provincias) incluíu esta proposta no seu “Manual Práctico para unha sinalización urbana igualitaria”, recomendando a súa aplicación en todo o estado. Arakne, rede pola igualdade (2007), no marco do Festival “Donostia entre mundos”, unha tea de araña xigante que chegou até o mar, sobre os cubos de Moneo e os bancais do Palacio de Congresos e Auditorio Kursaal, San Sebastián, pola igualdade entre homes e mulleres . Dita rede, foi tecida por decenas de voluntarios e voluntarias de Galicia e Euskal Herría. Cuestión de xénero (2008), en Buenos Aires, instalación realizada na Praza de Maio con 500 pezas de muller, pretende lembrar o negocio do tráfico de persoas para a súa explotación sexual. Foi realizada no marco do “Primeiro Congreso Latinoamericano de Trata e Tráfico de Persoas”, auspiciado pola Facultade de Ciencias Sociais de Buenos Aires.
Vida persoal
Ten tres fillas (Micaela, Aymará e Ticiana) e dúas netas.
Exposicións individuais e obras 2010-... 2021 Xoguetes para nenos cegos, Belagua Ed. ISBN 978-84-124434-0-0. Prólgo de Helena Villar Janeiro.
2020 Abril (novela) 2018 Santas Migrantas. Obra incluída en Eu... Ti... Elas... Nosoutras, nosoutrxs en rede da rede Museística Provincial de Lugo.
2016 Yoni-creator. Máquina expendedora de obras de artistas galegas de catro xeracións, para a súa difusión. Museos da rede Museística de Lugo.
2015 Marcas na pel do papel / Marcas na pel do papel, álbum realizado por doce mulleres da diáspora galega en Buenos Aires. Co auspicio da Deputación provincial de Lugo, Museo Provincial de Lugo.
2014 Marelle de livres, Hommage á Xulio Cortázar. Rayuela de libros en homenaxe a Xulio Cortázar. Place Brugmann, Ixelles (Bruxelas), Bélxica.
2014 O voo das bolboretas / O voo das bolboretas. Homenaxe ás Irmás Mirabal e acción conxunta entre a cidade de Coronel Suárez na Arxentina, e Lugo en España, co apoio da Secretaría da Muller de Coronel Suárez e do Concello de Lugo. Contou coa participación de máis de trinta asociacións que crearon miles de bolboretas e instaláronas nos lugares públicos de ambas as cidades.
2013 Pedras no camiño. 25 de novembro. Día Internacional contra a violencia de xénero, instalación de 365 pedras na Praza da Huerta do Seminario, Lugo. 2013 Fonte da poesía, fonte dos desexos. Vestido de poesías do grupo Polisemia á fonte do Desexo na Praza de Azcárraga A Coruña.
2000-2010
2010 Ágora libros. Vos libros nas prazas, intervención con motivo do Ano do Libro e a Lectura en Galicia, e do 125 aniversario do falecemento de Rosalía de Castro, nas principais prazas de seis cidades de Galicia (Praza do Obradoiro en Santiago de Compostela, Praza Maior en Lugo, Praza Maior en Ourense, Praza dá Estrela en Vigo, Praza da Ferrería en Pontevedra e en Palexco A Coruña) con ao redor de 100 000 libros, formando en cada unha das prazas, cos propios libros, estrofas do poema Negra sombra de Rosalía de Castro, até completalo en conxunto. Os libros doados por centros de ensino, editoriais, bibliotecas públicas e privadas e diferentes institucións foron «liberados» ao finalizar as accións e entregados ao público participante. 2010 Follas novas, novas follas, proxecto artístico pedagóxico realizado conxuntamente coa Rede Museística Provincial de Lugo, Museos da Rede, Fundación Rosalía de Castro.
2010 Follas Novas, Biblioteca Nacional da República Arxentina, intervención nas árbores da Praza do Lector da Biblioteca Nacional con folios impresos con poemas de Rosalía de Castro, o 23 de abril Día Mundial do Libro.
2009 SINAIS, intervención dos semáforos urbanos do centro da cidade de Buenos Aires con iconas femininas. 2009 SARE, Tecendo redes de igualdade, instalación no Palacio Europa en Vitoria cunha rede tecida por mulleres de diferentes lugares, no marco do XVII Congreso de Estudos Vascos. 2009 NONETRIVIAL, acción urbana ao redor da Praza Maior de Lugo, cun xogo de preguntas e respostas sobre a situación das mulleres no mundo.
2008 Antropofagia, Vos sós caníbal?, acción performativa realizada nas rúas do microcentro da cidade de Buenos Aires, co tema da prostitución e os prostituíntes. Acción levada a cabo polo colectivo feminista Desobediencia e Felicidade. 2008 Cortar polo san, acción performativa para denunciar a violencia de xénero, realizada en Rosario e Posadas (Arxentina) e La Providencia (Chile). 2008 Cuestión de xénero, instalación con 500 pezas femininas para denunciar a trata e o Tráfico de Mulleres para a súa explotación sexual, Praza de Maio, Buenos Aires. 2008 LibroLIBRE, instalación, libro en grandes dimensións sobre a educación das mulleres, Museo Pedagóxico de Galicia, Santiago de Compostela. 2008 SINAIS. Semáforos non sexistas, IMOW, International Museum of Women.
2007 Follas Novas, instalación de poemas de poetas galegas en homenaxe a Rosalía de Castro, en todas as árbores da Praza Maior de Lugo, no Marco do Encontro de poetas Palabras de Mulleres, tres intensas xornadas desenvolvidas os días 9, 10 e 11 de maio, en conmemoración do Día das Letras Galegas en honra a María Mariño. 2007 Arakne, rede pola igualdade (2007) , no marco do Festival “Donostia entre mundos”, unha telaraña xigante que chegou até o mar, sobre os cubos de Moneo e os bancais do Palacio de Congresos e Auditorio Kursaal, San Sebastián, pola igualdade entre homes e mulleres. 2007 Labirinto, instalación sonora sobre a discapacidade, Praza Maior, Lugo.
2006 Palabras +: Encrucillado xigante con palabras en positivo contra a violencia de xénero, formado por máis de 1000 estudantes, mozos e mozas de centros de ensino medio de Galicia, o 24 de novembro de 2006 na Praza do Obradoiro de Santiago de Compostela. 2006 Bibliotecas de Babel: Barricadas de libros, intervención rueira no Día Mundial do Libro, homenaxe a Jorge Luís Borges en Lugo, recinto amurallado. 2006 SINAIS, intervención de 72 semáforos con iconas femininas.
2005 Luva negra, luva branca: Praza da Catedral de Santa María de Lugo, en Lugo. Instalación con 30 000 luvas brancas e negras, contra a violencia de xénero. 2005 Cumulum. Amurallando vos soños: Exposición fotográfica para conmemorar o quinto aniversario da declaración da Muralla de Lugo como Patrimonio da Humanidade por parte da Unesco, Deputación Provincial, Lugo. 2005 As mulleres tomamos as rúas / As mulleres tomamos as rúas: Instalación que cambiou para festexar o 8 de marzo, "Día Internacional da Muller Traballadora", o nome de todas as rúas do centro histórico de Lugo (57) por nomes de mulleres soadas e esquecidas da Historia.
2004 PATCHWORK, Retales contra a violencia de xénero / Farrapos pola non violencia contra as mulleres, envolvimiento cunha alfombra de 8000 metros cadrados da Praza do Obradoiro, Santiago de Compostela, realizada in situ por miles de persoas para denunciar a violencia de xénero. 2004 Colaboración con Cruz Vermella, España. Realización de 100 cartafoles de gravados en forma solidaria. 2004 Prince Charming: Centro Cívico da Muller, Lasarte, Guipúscoa. 2004 Prince Charming: Galería José Lorenzo, Santiago de Compostela.
2003 Postais dous Mundos: Xunta de Galicia, Biblioteca Provincial, Lugo. 2003 Postais dous Mundos: Xunta de Galicia, Biblioteca "Miguel González Garcés", A Coruña. 2003 NON NO NOSO NOME/ NOT IN OUR NAME: performance itinerante contra a guerra en IRAQ.
2002 Tramas: Casa de Galicia, Madrid, España. 2002 Proxecto Sherezade: Museo Provincial, Lugo, España.
2001 Centro Cultural Recreativo: Vilalba, Lugo, España. 2001 Banco de Libros: intervención con libros, en DEARTE, Feira de Galerías de España, Casa de Campo, Madrid, España. 2001 Alcalá, Una puerta hacia la Cultura. Intervención con máis de oitenta mil libros na Porta de Alcalá, co patrocinio da Unesco no marco de Madrid Capital Mundial do Libro, Madrid España.
2000 Libres avec des livres. Instalación sobre as paredes e os teitos da Maison da Unesco en París, Francia.