Mohammed o Portugués, Mohammed Bortucali (o Mulei Mafamede dos cronistas portugueses) chamado al-Bortucali (ou al-Bortugali o portugués) ou Burtucali, (nome completo en árabe Abu Abd Allah al-Burtuqali Muhammad ibn Muhammad ou Abu Abdullah Muhammad Bortucali ibn Mohammed: أبو عبد الله محمد البرتقالي) nado en 1464 e finado en 1526, foi un monarca do reino de Fez, da dinastía dos watasidas ou oatásidas.
Sucede ao seu pai Mohammed Sheikh como sultán watasida en 1504. O seu fillo Ahmed el Outassi (Abulabas Ahmad ibn Mohammed) falece tras un golpe de estado en abril ou xuño de 1526, e Mohammed Bortucali nomeou o seu irmán Alboácem Ali ibn Mohammed para sucedelo.
Biografía Déronlle o alcume de Mohammed, o Portugués por estar de refén dous anos en Portugal, aprendendo alí costumes e lingua portuguesa.
Levárono a Portugal cativo en agosto de 1471 ao tomar a frota de Afonso V de Portugal a cidade de Asilah, onde estaba nese momento con dúas das mulleres do seu pai, segundo Rui de Pina, e tamén cunha irmá segundo Damião de Góis, e a pesar do rei de Fez Mohammed Sheikh, seu pai, querer rescatalos por unha gran cantidade de cartos, D. Afonso non consentiu e trouxoos ao Reino.
Os watasidas foron moito menos belixerantes contra os portugueses que os saaditas, que desde 1510 con Mohammed al-Qa'im liderando as tribos do val de Sous chamaron á xihad contra os portugueses que se estableceran en Agadir e outras cidades costeiras coas que comerciaban con casteláns e xenoveses. Cando al-Bortucali finalmente reinou, en 1504, só tiña autoridade sobre Fez e Salé e os seus arredores, sendo o resto do país gobernado por autoridades tribais. Non puido recuperar a Arzila, a pesar de varios intentos, (en 1508 e 1515), nin a Tánxer (1511), e viu como os portugueses multiplicaban fortalezas ao longo da costa: creación de Santa Cruz do Cabo de Gué (actual Agadir), instalación en Mazagán (Mazagão, actual El-Jadida), construción da fortaleza de Castelo de Aguz (actual Souira Kedima), na desembocadura do río Tensift, xa que o poder dos saadianos adquiriu cada vez máis importancia.
Al-Bortucali foi quen enviou a Tombouctou, xunto con seu tío, a Hassan al-Wazzan, que tras converterse ao cristianismo recibiu o nome de Giovanni Leone di Medici, máis coñecido como León o Africano, diplomático, xeógrafo e explorador que ditou en italiano Descrittione dell’Africa (Descrición de África).
Cronoloxía
1464: Nacemento 1471: Levado a Portugal como refén. 1473: Estréase. Regreso a Marrocos. 1504: sucede ao seu pai. 1508: intentos de apoderarse de Asilah (tamén Arzila). 1511: Mohammed Aljazuli, xefe dun poderoso Zawiya de Suz apoia o nomeamento como xefe de guerra do saadián Abu Abdallah Alkayim . 1515: Novo intento de tomar Arzila. 1524: Os saadianos apodéranse de Marrakech, co apoio das tribos berberes do val de Suz e do val do Drá. 1526 Morte de Bortukali, sucedendo ao seu irmán Alboácem Ali ibn Muhammad, e pouco despois ao seu fillo Ahmed el Outassi. Notas
Véxase tamén
Outros artigos Leo Africanus Afonso V de Portugal Reino de Portugal
Bibliografía Anais de Arzila, de Bernardo Rodrigues . Historia de Asilah, de David Lopes. Charles-André Julien, Histoire de l'Afrique du Nord, des origines à 1830, Éd. originale 1931, rééd. Payot, Paris, 1994, Les Wattassides / Banû al-Wattas Les dynasties musulmanes / Afrique du Nord, Wattasides Janine et Dominique Sourdel, Dictionnaire historique de l'islam, Ed. P.U.F., , p. 850, article Wattassides Clio, De la décadence mérinide au royaume saadien
Categoría:Finados en 1526 Categoría:Historia de Marrocos Categoría:Historia de África Categoría:Nados en 1464